Γιάννης Μετζικώφ και οι τρεις κάμαρες: Μία εξομολόγηση

Γεννήθηκα σ'ένα χωριό στην Κρήτη, φτωχό και απομονωμένο κοντά στους γκρεμούς της Γραμβούσας, δυτικά, εκεί που τελειώνει το νησί, όταν ο πατέρας μου, που ήταν χωροφύλακας πήρε μετάθεση απ τα Χανιά και πήγε εκεί με τη μάνα και τ αδέλφια μου. Η μάνα μου μιά ντελικάτη Αθηναία, δεν συμπάθησε ποτέ την Κρήτη και αυτό το καταλάβαινες στις παραπονεμένες ιστορίες για τα αλησμόνητα παιδικά της χρόνια και για τις αλλαγές που επακολούθησαν και βρέθηκε εδώ στην άκρη του ... κόσμου. Ομως εγώ, εκεί, στην άκρη του ...κόσμου πρωτογνώρισα τα σημάδια της καλλιτεχνικής δημιουργίας με ένα τρόπο εξαιρετικά άμεσο και οικείο, όταν ακόμα δεν ήξερα το εύρος της λαϊκής έκφρασης και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά του κάθε τόπου, που αργότερα θα γίνουν ο τρόπος, η γραφή, το ύφος και η δύναμη κάθε καλλιτέχνη, που γεννιέται εκεί. Αν η τέχνη προχωράει μπροστά έχοντας στραμμένο το βλέμμα προς τα πίσω, τότε σίγουρα ποτέ δεν θα πάψω να κουβαλάω μέσα μου την Κρήτη της σκέψης και της μνήμης μου σε ότι κι αν κάνω. Μια μνήμη αχανής που είναι συγχρόνως η φύση μου, ο χώρος του μύχιου εαυτού μου, που από μόνη της τελικά προσδιορίζει το ποιός είμαι!


Εκεί λοιπόν, πολύ μικρός, ένοιωσα τα πρώτα γοητευτικά ερωτήματα πάνω στην έννοια της ομορφιάς και την ανάγκη να συμμετέχω σαυτή τη διαδικασία έστω και σαν παρατηρητής, ακριβώς γιατί η τέχνη με μιά απ τις μορφές της γινόταν μες το ίδιο μου το σπίτι, την καταπιάνονταν οι άνθρωποι που γνώριζα και αγαπούσα, απαράλαχτα ίδια, όπως γενιές αμέτρητες πριν απ αυτούς, σαν μια ανάγκη και η ανάγκη μας να εκφραστούμε γεννιέται μαζί μας, σαν το παιδάκι που πριν γράψει και μετρήσει, ζωγραφίζει. Καταπιάνεται με την τέχνη προσπαθώντας να προσδιορίσει τη θέση του, αντιμέτωπο με το θαύμα του κόσμου μέσα στον οποίο ήρθε και ζει!

Εκείνα τα μεταπολεμικά απογεύματα των μεγάλων ξενητεμών, μέσα από τις δροσερές αυλές που ήτανε γεμάτες ανθισμένους γαζοντενεκέδες, ήταν στο σπίτι μας μια φωτεινή κάμαρα που μαζεύονταν παρέες γυναικών ν αποσπερίσουνε, με τα κουσούνια στην ποδιά και πλέκανε τα φημισμένα κοπανέλια, αχειροποίητες δαντέλες, με σχέδια που έκρυβε η μιά απ την άλλη και που ποτέ δεν άπλωναν στο σπίτι τους ,μόνο τις φύλαγαν ευλαβικά μες τα συρτάρια , σαν νάτανε αταίριαστο το στόλισμα στην μίζερη, φτωχειά ζωή τους, και τάφηναν ανέγγιχτα για τα παιδιά τους, σαν ευχή για την καλύτερη ζωή, που ίσως τα περίμενε. Μέρες, ατέλειωτες ώρες, μήνες, ερχόταν ο χειμώνας για να τελειώσει αυτό που κράταγε η κάθε μία. Εκεί, πρώτη φορά εγώ, ένοιωσα πως ο χρόνος έχει άλλη σημασία και τρέχει αλλιώς μες τη δουλειά που αγαπάμε και πως το καλό αποτέλεσμα έχει το αντίτιμο μιάς ολόψυχης κατάθεσης του χρόνου σου. Πολλά χρόνια μετά, όταν ήμουν νεαρός, η Ειρήνη Παπά μου είπε μιά σπουδαία κουβέντα, που έχει μεγάλες διαστάσεις αν την αναλύσουμε γιατί έχει πάνω από όλα σχέση με τον χρόνο. Μου είπε΄ Όταν δουλεύεις στο θέατρο προσπάθησε να δουλεύεις όπως οι λαϊκοί τεχνίτες.

Η μάνα μου ήτανε μοδίστρα, η μάλλον δασκάλα που δίδασκε κοπτική, είχε τελειώσει εδώ στου Τσοπανέλλη και εκεί στην Κρήτη τις πηγαίναν τα κορίτσια τους για να τα μάθει ράψιμο. Ετσι εκεί στη δεύτερη κάμαρα, που είχε κι ένα βορεινό παράθυρο, έβαλε ένα πάγκο και μιά ακέφαλη κούκλα και στριφογυρίζανε όλες γύρω της καρφιτσώνοντας απάνω της ψαλιδισμένα χαρτιά με μεγάλη προσοχή. Σαυτή την κάμαρα γινότανε μεγάλο πηγαινέλα. Οι διαθέσεις αλλάζανε απο την μια στιγμή στην άλλη, πράγμα που έκανε δύσκολο να προσαρμόζω την παιδική μου συμπεριφορά παρά τα άγρια βλέμματα. Εφθανε σαν παράδειγμα η χήρα και βάραινε η ατμόσφαιρα. Κρύο νερό και λίγα λόγια, αναστεναγμοί και ψίθηροι, σιωπή και παρηγόριες, της βάζανε το μισοτελειωμένο μαύρο ρούχο και κάναν από σέβας πως πενθούσανε μαζί της όλες. Δεν πίστευα τα μάτια μου τι συμφορά μας βρήκε στα καλά καθούμενα. Για λίγο όμως. Γιατί σε λίγο όλα αλλάζανε, αφού ερχότανε η νύφη, μαντινάδες και συγχαρητήρια, άνοιγαν και θαυμάζανε το αγοραστό πανί, τα τούλια, τα υπονοούμενα, οι ευχές, οι σουμάδες, τα πνιχτά γέλια, μια άλλη εικόνα, ένα άλλο ρούχο, μιά άλλη παράσταση. Ενα μονόπρακτο κάθε φορά. Ενα φουστάνι φόρεσε ένας άνθρωπος και άλλαξε ο κόσμος όλος!
Πιο μεσα, πριν απ την πίσω αυλή, ήταν η τρίτη κάμαρα, η πιο μικρή, που μένανε δύο θειάδες μου, που είχανε εκεί τους αργαλειούς τους και υφαίνανε παραγγελίες σε όλη την περιοχή, πατανίες κόκκινες και μαύρες σκέτες η με σγουρά τριαντάφυλλα , κουσκουσεδένιες, απο μαλλιά που στρίβανε και βάφαν μοναχές τους, αγορασμένα με το ζύγι απ τους βοσκούς, Τώρα, στις μέρες μας, αν πάει κανένας στα βουνά την εποχή της κουράς, θα δει γεμάτες τις πλαγιές από μαλλιά πεταμένα, που τα σέρνει ο αέρας δω και κει, γιατί στις μέρες μας κανένας δεν υφαίνει πιά και οι άνθρωποι δεν τα χρειάζονται. Τότε όμως δεν ήταν έτσι! Στα δάχτυλα τους, είδα το βρώμικο μαλλί να μεταμορφώνεται σε λεπτότατη ίνα, και αμέτρητα , ζεματιστά μάτσα μαλλιών να κρέμονται στην πίσω αυλή και να στραγγίζουνε τα χρώματά τους, σαν μια απέραντη μάλλινη παλέτα , που θάπαιρναν και θα ζωγράφιζαν πάνω στις πατανίες, εκείνες τις λουλουδένιες τους γιρλάντες, που θα συντρόφευαν δοξαστικά τον έρωτα, στις φτωχές κάμαρες, τις γαμήλιες νύχτες. Οι θείες μου δεν ήταν καλλιτέχνες, δεν πήγανε ποτέ σχολείο και δεν έκαναν τίποτα πιο πολύ από αυτό που έκαναν οι κρητικές αιώνες τώρα. Κανένας δεν τους μίλησε για χρώμα και για σχέδιο. Δασκάλες ήταν οι προγόνισσες τους. Κι έτσι έμειναν σαν μιά συνέχεια, για πάντα ευτυχισμένες στο περίκλειστο βασίλειο τους.
Το σπίτι μας δεν ήταν εργαστήριο. Ηταν το σπίτι που μέναμε, ολάνοιχτο χωρίς μυστικά. Ηταν ο τρόπος που ζούσαμε. Ετσι μεγάλωσα και έτσι νοιώθω ακόμα μέσα μου σαν να συνεχίζω κάτι, που ξεκινάει από αυτές τις παρωχημένες μνήμες και φτάνει ως τα θέατρα που μπαινοβγαίνω. Συχνά, όταν θυμηθώ μιά λεπτομέρεια το ένα φέρνει το άλλο και ξαναέρχονται όλα μπροστά μου. Οι ήχοι, τα χρώματα, τα χέρια, τα γέλια, οι αποχωρισμοί, οι σιωπές, τα δάκρυα, τα φιλιά, τα πένθη, τα πρόσωπα, μέχρι που πέρασαν τα χρόνια και χάθηκαν όλα. Ανοιξε η πρώτη γούβα, μετά η άλλη, η άλλη, δεν έμεινε κανείς, πέθαναν όλοι με γαλήνη σε αγαπημένες αγκαλιές, βούλιαξε και το σπίτι, ερημιά, φτάσανε και οι τουρίστες, χτιστήκανε τα περιβόλια, γέμισε η Κρήτη ξενοδοχεία, αξιοποιηθήκαμε.
Χρόνια τώρα κάθε φορά που καταπιάνομαι με μια θεατρική παράσταση, ξέρω καλά που να τρέξω να ανασύρω ένα συναισθηματικά ουσιώδες στοιχείο σαν σημείο εκκίνησης αλλά και τρόπους, επεξεργασίες και τεχνικές που εφαρμόζω ακόμα. Νομίζω μέσα μου, σε μια σειρά εμπειριών και διδαγμάτων, που είναι για μένα τα ανεξίτηλα ίχνη μιας εξαιρετικά πλούσιας ζωής που έζησα κοντά σαυτούς τους ανθρώπους, έτσι όπως όλοι μας πρέπει να εννοούμε τον αληθινό πλούτο. Νομίζω πως οι απέραντοι κύκλοι της ανθρώπινης σκέψης θα επανέρχονται και πάντα εμείς θα μένουμε εκστατικοί μπροστά στα μεγαλοπρεπή της επιτεύγματα. Γιατί μόνο μαυτή την έννοια, τίποτα δεν πεθαίνει και τίποτα δεν χάνεται. Απλώς συνεχίζουμε.
Η ομιλία που έγινε σχετικά με το θέατρο και τη λαϊκή παράδοση στο λύκειο των Ελληνίδων στις 13 Μαϊου 2014

 — μαζί με Eva Secha

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Ιεράπετρα - Μετά από 28 ώρες βρέθηκε κρεβάτι σε ΜΕΘ για τον 43χρονο που «πνίγηκε» με τροφή
Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στην Κρήτη
Σητεία – Δυνατός σεισμός ανατολικά της Κρήτης!
Στο έγκλημα οδήγησαν οι κτηματικές διαφορές
Στο έγκλημα οδήγησαν οι κτηματικές διαφορές
Γιατί πρέπει να γελάμε με τους χάρτες της …”τουρκικής Κρήτης”! Βίντεο
Η ανακοίνωση ΔΕΔΔΗΕ – ΔΕΗ για τη γενική διακοπή ρεύματος στην Κρήτη
23 Χανιώτικες επιχειρήσεις στην 3η FoodExpo
Σύμβαση με το ΙΤΕ για το διαδίκτυο υπογράφει ο δήμος Ηρακλείου
Σύμβαση με το ΙΤΕ για το διαδίκτυο υπογράφει ο δήμος Ηρακλείου
Έκρηξη σε μετασχηματιστή της ΔΕΗ στα Λινοπεράματα - Μπλακ άουτ στην Κρήτη
Ικανοποίηση στη Μονή Τοπλού για το Προεδρικό Διάταγμα για την επένδυση
Το λάδι της Κριτσάς εντυπωσίασε στις Βρυξέλλες, στην καρδιά της Ευρώπης
Οδικά έργα προϋπολογισμού 550.000 ευρώ στους δήμους Αποκορώνου και Αμαρίου
Η παραίσθηση που κράτησε ζωντανό τον Νορβηγό που χάθηκε στα Λευκά Όρη
Οδικά έργα προϋπολογισμού 550.000 ευρώ στους δήμους Αποκορώνου και Αμαρίου
Υψηλός ανταγωνισμός στον 2ο Παγκρήτιο Διαγωνισμό Ελαιολάδου- Τα προϊόντα που διακρίθηκαν
Άμεσα στο νέο ΕΣΠΑ οι κόμβοι Αρκαλοχωρίου και Κουνάβων!
Άμεσα στο νέο ΕΣΠΑ οι κόμβοι Αρκαλοχωρίου και Κουνάβων!
Ποια είδη πρώτης ανάγκης συγκεντρώνονται για τους πρόσφυγες
Έρχεται στην Κρήτη σκόνη από την Αφρική- Πώς θα προφυλαχθείτε
Έρχεται στην Κρήτη σκόνη από την Αφρική- Πώς θα προφυλαχθείτε
«Ο ρόλος της Κρήτης στο προσφυγικό»- Τι είπαν οι Δήμαρχοι με τον Γιάννη Μουζάλα
Nέα αναβολή στη δίκη των δώδεκα για τη νέα παραλιακή στη Νέα Αλικαρνασσό
«Ο ρόλος της Κρήτης στο προσφυγικό»- Τι είπαν οι Δήμαρχοι με τον Γιάννη Μουζάλα
Ο Δήμος Σητείας καλεί τους δημότες να στηρίξουν οικονομικά το 8 μηνών κοριτσάκι του αδικοχαμένου Κ. Γιαννακάκη
Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τον δρόμο της Μεσαράς - Έως 13 Απριλίου η γέφυρα στο Χαμέζι
Οι 51 πιο όμορφες παραλίες της Κρήτης (Video)
Στη Σητεία το 44ο Προσυνέδριο των Πολιτιστικών Κέντρων ΟΤΕ Κρήτης και Νήσων
Σοκάρει η επιστολή που έγραψε ο 17χρονος μαθητής πριν αυτοκτονήσει – “Λυπάμαι γι’ αυτό που πρόκειται να κάνω αλλά…”
Σοκάρει η επιστολή που έγραψε ο 17χρονος μαθητής πριν αυτοκτονήσει – “Λυπάμαι γι’ αυτό που πρόκειται να κάνω αλλά…”
Οι στοιχειωμένοι θησαυροί της Κρήτης…
Αντιδρά η Τουρκία στην εγκατάσταση ραντάρ στην Κρήτη
Εφαρμόζουν το σχέδιο «Γαλάζια Πατρίδα» οι Τούρκοι: Κομάντος SAS άπλωσαν την τουρκική σημαία στο βυθό της Σούδας
Εφαρμόζουν το σχέδιο «Γαλάζια Πατρίδα» οι Τούρκοι: Κομάντος SAS άπλωσαν την τουρκική σημαία στο βυθό της Σούδας
Τον Μάρτιο του... 2020 η δίκη για τον Μινωικό Κούρο αξίας 1,3 εκ. €
Μαθήτρια από τη Σητεία βραβεύθηκε στον Λογοτεχνικό Διαγωνισμό
Πατέρας ζητά τη βοήθεια των κρητικών, για το παιδί του (Video)
Οι ελιγμοί του τρόμου σε δρόμους «κόλαση» στην Κρήτη (Video)
Μεγάλο καλώδιο Κρήτης: Στην αντεπίθεση πέρασε η EuroAsia Interconnector
Ελπίδες για την τσικουδιά - Ανάμικτα αισθήματα για τους καζανάρηδες
Επιτυχίες του Συλλόγου Αντισφαίρισης Σητείας στο Παγκρήτιο Πρωτάθλημα Τένις Ε3
Σήμερα η δίκη για τον μινωικό κούρο του 1,3 εκατ. ευρώ
Καζάνι που βράζει η Κρήτη - "Εξαφανίζεται" η ρακή
Χτύπησε τον γιο του επειδή δεν ήπιε την… κούπα
«Εξαφανίζουν» τη ρακή – Αφαιρούν τη λέξη τσικουδιά
Οπλοκατοχή στην Κρήτη – Η εκπομπή “360°” συναντούν στα χωριά της Κρήτης ανθρώπους που έχουν μάθει να ζουν με τα όπλα (vid)
Οπλοκατοχή στην Κρήτη – Η εκπομπή “360°” συναντούν στα χωριά της Κρήτης ανθρώπους που έχουν μάθει να ζουν με τα όπλα (vid)
Ο 25χρονος Μάριος από το Ηράκλειο Κρήτης χρειάζεται την βοήθεια όλων μας
Ο 25χρονος Μάριος από το Ηράκλειο Κρήτης χρειάζεται την βοήθεια όλων μας
Κρητικοπούλα τραγουδά «Ερωτόκριτο» στο Ευρωκοινοβούλιο (βίντεο)
Λάδι: Μειωμένη η παραγωγή στην Κρήτη - «Σαρώνει» η Ισπανία
Νέα κρούσματα εξαπάτησης ηλικιωμένων – Τους ζητούν μεγάλα ποσά για δήθεν τροχαία
Ο καιρός στην Κρήτη - Επιτέλους... άνοιξη
Αυτό είναι το σχέδιο για την ενεργειακή απεξάρτηση της Κρήτης
Αλλαγές στο ανάγλυφο της Κρήτης προκάλεσαν οι βροχές
Παράταση για τις δηλώσεις ιδιοκτησιών στο Κτηματολόγιο στο νομό Λασιθίου
Υπόμνημα ΣΕΔΗΚ για ριζική λύση του προβλήματος της Δακοκτονίας
Θα είναι μια δύσκολη χρονιά από άποψη πυρκαγιών το 2019 για το νομό Λασιθίου
Κεφαλή Μινώταυρου 7.000 χρόνων βρέθηκε στην Σερβία! Η «λατρεία των βουκρανίων» από την Κρήτη και την Θράκη στα κεντρικά Βαλκάνια
Νεαρή ΑμΕΑ “τιμώρησε” οδηγό που της απέκλεισε την πρόσβαση στο πεζοδρόμιο!
Ο εμβολιασμός στα φαρμακεία «άναψε φωτιές» μεταξύ γιατρών & φαρμακοποιών Κρήτης
“Πάτωσε η Περιφέρεια Κρήτης στην απορροφητικότητα του ΕΣΠΑ”
Αυτός είναι ο 48χρονος παιδόφιλος της Κρήτης – Στη δημοσιότητα τα στοιχεία του
Αυτός είναι ο 48χρονος παιδόφιλος της Κρήτης – Στη δημοσιότητα τα στοιχεία του
Το Brexit «χτυπά» την Κρήτη: Οι συνέπειες σε προϊόντα και τουρισμό
Τα κρητικά προϊόντα στα ξενοδοχεία του νησιού
Πρόγραμμα για αειφόρο τουρισμό στην Κρήτη
Σοκαριστικό τροχαίο στην Κρήτη: Χαροπαλεύει η μητέρα – Τραυματισμένα δυο παιδιά (pic)
200.000 τόνους σταφίδας με... κλήματα από την Κρήτη έβγαλαν οι Κινέζοι
Διαδοχικές αλλαγές στο σκηνικό του καιρού αυτή την εβδομάδα
Σεισμός με το καλημέρα στην Κρήτη
Θα πωλούν την τσικουδιά τους χωρίς μεσάζοντες οι Κρητικοί
Προσοχή στους δρόμους το τριήμερο της Καθαράς Δευτέρας -Στήνει μπλόκα η ΕΛ.ΑΣ
Έγκλημα Σητεία: Αποδέχτηκε όλες τις κατηγορίες ο φερόμενος συζυγοκτόνος
Τέσσερις Ιεραπετρίτισες εξηγούν γιατί είναι... απίθανο πλάσμα η γυναίκα
Απολογείται σήμερα ο 36χρονος Σητειακός
Γέφυρα με τη Γερμανία τα κρητικά προϊόντα
‘Πονοκέφαλο’ προκαλεί το Κτηματολόγιο – Τρίμηνη παράταση
Το Εμιράτο της Κρήτης -Η απελευθέρωση από τους Άραβες
Εμημέρωση και προληπτικός έλεγχος για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού
Επιδότηση ενοικίου: Οι προϋποθέσεις και η διαδικασία για τους δικαιούχους
Τσέχοι στην Κρήτη - Μια νέα αγορά για τον κρητικό τουρισμό
Σπαρακτική μαρτυρία της αδερφής της Κατερίνας: «Την απειλούσε με μαχαίρια»
Στα 200 εκατ. € οι ζημιές από την πρωτόγνωρη θεομηνία που «χτύπησε» την Κρήτη!
“Πνιγόμαστε!”: Ανατριχιαστικές περιγραφές από τον πατέρα που εγκλωβίστηκε με δύο παιδιά στο αυτοκίνητο του
Προθεσμία να απολογηθεί την Παρασκευή πήρε ο 32χρονος Σητειακός που σκότωσε τη γυναίκα του (βίντεο)