Γιάννης Μετζικώφ και οι τρεις κάμαρες: Μία εξομολόγηση

Γεννήθηκα σ'ένα χωριό στην Κρήτη, φτωχό και απομονωμένο κοντά στους γκρεμούς της Γραμβούσας, δυτικά, εκεί που τελειώνει το νησί, όταν ο πατέρας μου, που ήταν χωροφύλακας πήρε μετάθεση απ τα Χανιά και πήγε εκεί με τη μάνα και τ αδέλφια μου. Η μάνα μου μιά ντελικάτη Αθηναία, δεν συμπάθησε ποτέ την Κρήτη και αυτό το καταλάβαινες στις παραπονεμένες ιστορίες για τα αλησμόνητα παιδικά της χρόνια και για τις αλλαγές που επακολούθησαν και βρέθηκε εδώ στην άκρη του ... κόσμου. Ομως εγώ, εκεί, στην άκρη του ...κόσμου πρωτογνώρισα τα σημάδια της καλλιτεχνικής δημιουργίας με ένα τρόπο εξαιρετικά άμεσο και οικείο, όταν ακόμα δεν ήξερα το εύρος της λαϊκής έκφρασης και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά του κάθε τόπου, που αργότερα θα γίνουν ο τρόπος, η γραφή, το ύφος και η δύναμη κάθε καλλιτέχνη, που γεννιέται εκεί. Αν η τέχνη προχωράει μπροστά έχοντας στραμμένο το βλέμμα προς τα πίσω, τότε σίγουρα ποτέ δεν θα πάψω να κουβαλάω μέσα μου την Κρήτη της σκέψης και της μνήμης μου σε ότι κι αν κάνω. Μια μνήμη αχανής που είναι συγχρόνως η φύση μου, ο χώρος του μύχιου εαυτού μου, που από μόνη της τελικά προσδιορίζει το ποιός είμαι!


Εκεί λοιπόν, πολύ μικρός, ένοιωσα τα πρώτα γοητευτικά ερωτήματα πάνω στην έννοια της ομορφιάς και την ανάγκη να συμμετέχω σαυτή τη διαδικασία έστω και σαν παρατηρητής, ακριβώς γιατί η τέχνη με μιά απ τις μορφές της γινόταν μες το ίδιο μου το σπίτι, την καταπιάνονταν οι άνθρωποι που γνώριζα και αγαπούσα, απαράλαχτα ίδια, όπως γενιές αμέτρητες πριν απ αυτούς, σαν μια ανάγκη και η ανάγκη μας να εκφραστούμε γεννιέται μαζί μας, σαν το παιδάκι που πριν γράψει και μετρήσει, ζωγραφίζει. Καταπιάνεται με την τέχνη προσπαθώντας να προσδιορίσει τη θέση του, αντιμέτωπο με το θαύμα του κόσμου μέσα στον οποίο ήρθε και ζει!

Εκείνα τα μεταπολεμικά απογεύματα των μεγάλων ξενητεμών, μέσα από τις δροσερές αυλές που ήτανε γεμάτες ανθισμένους γαζοντενεκέδες, ήταν στο σπίτι μας μια φωτεινή κάμαρα που μαζεύονταν παρέες γυναικών ν αποσπερίσουνε, με τα κουσούνια στην ποδιά και πλέκανε τα φημισμένα κοπανέλια, αχειροποίητες δαντέλες, με σχέδια που έκρυβε η μιά απ την άλλη και που ποτέ δεν άπλωναν στο σπίτι τους ,μόνο τις φύλαγαν ευλαβικά μες τα συρτάρια , σαν νάτανε αταίριαστο το στόλισμα στην μίζερη, φτωχειά ζωή τους, και τάφηναν ανέγγιχτα για τα παιδιά τους, σαν ευχή για την καλύτερη ζωή, που ίσως τα περίμενε. Μέρες, ατέλειωτες ώρες, μήνες, ερχόταν ο χειμώνας για να τελειώσει αυτό που κράταγε η κάθε μία. Εκεί, πρώτη φορά εγώ, ένοιωσα πως ο χρόνος έχει άλλη σημασία και τρέχει αλλιώς μες τη δουλειά που αγαπάμε και πως το καλό αποτέλεσμα έχει το αντίτιμο μιάς ολόψυχης κατάθεσης του χρόνου σου. Πολλά χρόνια μετά, όταν ήμουν νεαρός, η Ειρήνη Παπά μου είπε μιά σπουδαία κουβέντα, που έχει μεγάλες διαστάσεις αν την αναλύσουμε γιατί έχει πάνω από όλα σχέση με τον χρόνο. Μου είπε΄ Όταν δουλεύεις στο θέατρο προσπάθησε να δουλεύεις όπως οι λαϊκοί τεχνίτες.

Η μάνα μου ήτανε μοδίστρα, η μάλλον δασκάλα που δίδασκε κοπτική, είχε τελειώσει εδώ στου Τσοπανέλλη και εκεί στην Κρήτη τις πηγαίναν τα κορίτσια τους για να τα μάθει ράψιμο. Ετσι εκεί στη δεύτερη κάμαρα, που είχε κι ένα βορεινό παράθυρο, έβαλε ένα πάγκο και μιά ακέφαλη κούκλα και στριφογυρίζανε όλες γύρω της καρφιτσώνοντας απάνω της ψαλιδισμένα χαρτιά με μεγάλη προσοχή. Σαυτή την κάμαρα γινότανε μεγάλο πηγαινέλα. Οι διαθέσεις αλλάζανε απο την μια στιγμή στην άλλη, πράγμα που έκανε δύσκολο να προσαρμόζω την παιδική μου συμπεριφορά παρά τα άγρια βλέμματα. Εφθανε σαν παράδειγμα η χήρα και βάραινε η ατμόσφαιρα. Κρύο νερό και λίγα λόγια, αναστεναγμοί και ψίθηροι, σιωπή και παρηγόριες, της βάζανε το μισοτελειωμένο μαύρο ρούχο και κάναν από σέβας πως πενθούσανε μαζί της όλες. Δεν πίστευα τα μάτια μου τι συμφορά μας βρήκε στα καλά καθούμενα. Για λίγο όμως. Γιατί σε λίγο όλα αλλάζανε, αφού ερχότανε η νύφη, μαντινάδες και συγχαρητήρια, άνοιγαν και θαυμάζανε το αγοραστό πανί, τα τούλια, τα υπονοούμενα, οι ευχές, οι σουμάδες, τα πνιχτά γέλια, μια άλλη εικόνα, ένα άλλο ρούχο, μιά άλλη παράσταση. Ενα μονόπρακτο κάθε φορά. Ενα φουστάνι φόρεσε ένας άνθρωπος και άλλαξε ο κόσμος όλος!
Πιο μεσα, πριν απ την πίσω αυλή, ήταν η τρίτη κάμαρα, η πιο μικρή, που μένανε δύο θειάδες μου, που είχανε εκεί τους αργαλειούς τους και υφαίνανε παραγγελίες σε όλη την περιοχή, πατανίες κόκκινες και μαύρες σκέτες η με σγουρά τριαντάφυλλα , κουσκουσεδένιες, απο μαλλιά που στρίβανε και βάφαν μοναχές τους, αγορασμένα με το ζύγι απ τους βοσκούς, Τώρα, στις μέρες μας, αν πάει κανένας στα βουνά την εποχή της κουράς, θα δει γεμάτες τις πλαγιές από μαλλιά πεταμένα, που τα σέρνει ο αέρας δω και κει, γιατί στις μέρες μας κανένας δεν υφαίνει πιά και οι άνθρωποι δεν τα χρειάζονται. Τότε όμως δεν ήταν έτσι! Στα δάχτυλα τους, είδα το βρώμικο μαλλί να μεταμορφώνεται σε λεπτότατη ίνα, και αμέτρητα , ζεματιστά μάτσα μαλλιών να κρέμονται στην πίσω αυλή και να στραγγίζουνε τα χρώματά τους, σαν μια απέραντη μάλλινη παλέτα , που θάπαιρναν και θα ζωγράφιζαν πάνω στις πατανίες, εκείνες τις λουλουδένιες τους γιρλάντες, που θα συντρόφευαν δοξαστικά τον έρωτα, στις φτωχές κάμαρες, τις γαμήλιες νύχτες. Οι θείες μου δεν ήταν καλλιτέχνες, δεν πήγανε ποτέ σχολείο και δεν έκαναν τίποτα πιο πολύ από αυτό που έκαναν οι κρητικές αιώνες τώρα. Κανένας δεν τους μίλησε για χρώμα και για σχέδιο. Δασκάλες ήταν οι προγόνισσες τους. Κι έτσι έμειναν σαν μιά συνέχεια, για πάντα ευτυχισμένες στο περίκλειστο βασίλειο τους.
Το σπίτι μας δεν ήταν εργαστήριο. Ηταν το σπίτι που μέναμε, ολάνοιχτο χωρίς μυστικά. Ηταν ο τρόπος που ζούσαμε. Ετσι μεγάλωσα και έτσι νοιώθω ακόμα μέσα μου σαν να συνεχίζω κάτι, που ξεκινάει από αυτές τις παρωχημένες μνήμες και φτάνει ως τα θέατρα που μπαινοβγαίνω. Συχνά, όταν θυμηθώ μιά λεπτομέρεια το ένα φέρνει το άλλο και ξαναέρχονται όλα μπροστά μου. Οι ήχοι, τα χρώματα, τα χέρια, τα γέλια, οι αποχωρισμοί, οι σιωπές, τα δάκρυα, τα φιλιά, τα πένθη, τα πρόσωπα, μέχρι που πέρασαν τα χρόνια και χάθηκαν όλα. Ανοιξε η πρώτη γούβα, μετά η άλλη, η άλλη, δεν έμεινε κανείς, πέθαναν όλοι με γαλήνη σε αγαπημένες αγκαλιές, βούλιαξε και το σπίτι, ερημιά, φτάσανε και οι τουρίστες, χτιστήκανε τα περιβόλια, γέμισε η Κρήτη ξενοδοχεία, αξιοποιηθήκαμε.
Χρόνια τώρα κάθε φορά που καταπιάνομαι με μια θεατρική παράσταση, ξέρω καλά που να τρέξω να ανασύρω ένα συναισθηματικά ουσιώδες στοιχείο σαν σημείο εκκίνησης αλλά και τρόπους, επεξεργασίες και τεχνικές που εφαρμόζω ακόμα. Νομίζω μέσα μου, σε μια σειρά εμπειριών και διδαγμάτων, που είναι για μένα τα ανεξίτηλα ίχνη μιας εξαιρετικά πλούσιας ζωής που έζησα κοντά σαυτούς τους ανθρώπους, έτσι όπως όλοι μας πρέπει να εννοούμε τον αληθινό πλούτο. Νομίζω πως οι απέραντοι κύκλοι της ανθρώπινης σκέψης θα επανέρχονται και πάντα εμείς θα μένουμε εκστατικοί μπροστά στα μεγαλοπρεπή της επιτεύγματα. Γιατί μόνο μαυτή την έννοια, τίποτα δεν πεθαίνει και τίποτα δεν χάνεται. Απλώς συνεχίζουμε.
Η ομιλία που έγινε σχετικά με το θέατρο και τη λαϊκή παράδοση στο λύκειο των Ελληνίδων στις 13 Μαϊου 2014

 — μαζί με Eva Secha

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Συμμετείχε σε εκδηλώσεις της Κύπρου το Γεωπάρκο Σητείας
Αισιόδοξα μηνύματα για το δάκο και τη φετινή ελαιοπαραγωγή
ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ : ΜΑΝΩΛΗΣ ΦΟΥΝΤΟΥΛΑΚΗΣ ΕΝΑΣ ΗΡΩΑΣ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΡΓΕΡΗ
«Καμπάνες» σε «3» για το θερμοκήπιο με τα 2600 χασισόδεντρα στην Ιεράπετρα!
Ανοιχτά το ΣΚ τα Γραφεία Ταυτοτήτων και Διαβατηρίων για την εξυπηρέτηση πολιτών στις εκλογές
Μάχη Κρήτης: 2η μέρα της μεγάλης μάχης…21η Μαϊου… Γερμανοί αλεξιπτωτιστές καταλαμβάνουν το αεροδρόμιο του Μάλεμε.
Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο: Εγκαίνια με... παράπονα, παρουσία Γαβρόγλου
«Για την Σητεία»
Natura: Σχέδια διαχείρισης για Βάι, Χρυσή και Σαμαριά
«Χίτλερ να μην το καυχηθείς πως πάτησες στην Κρήτη» (βίντεο)
«Σήμα κινδύνου» για το ελαιόλαδο: Τεράστια πτώση στις εξαγωγές
Ποιους «δίνει» για την δολοφονία της γιαγιάς μάρτυρας - κλειδί
Σαν σήμερα 20 Μαΐου ξεκινά η..."unternehmen Merkur" κατά της Κρήτης! (βίντεο)
Μάχη της Κρήτης – Το «Νεκροταφείο των Γερμανών αλεξιπτωτιστών»
Ένα μεγάλο ΜΠΡΑΒΟ στα παιδιά! Νήπια από την Κρήτη τίμησαν τον Ποντιακό Ελληνισμό και...βραβεύτηκαν
Κτηματολόγιο 2019: Οι νέες προθεσμίες μετά την παράταση
Εκδήλωση μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (βιντεο -φωτο)
Η Μάχη του Φραγκοκάστελλου και οι Δροσουλίτες
«Έρχονται» έξι Open Mall στην Κρήτη
Έλληνες ήρωες: Χατζημιχάλης Νταλιάνης
Αυτοψία μηχανικών στον ποταμό Παντέλη (βιντεο-φωτο)
Με τον Αρχηγό της ΕΛΑΣ συναντήθηκε οι Αστυνομικοί Ηρακλείου - Λασιθίου
Συγχαρητήρια επιστολή Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Λασιθίου για την υπόθεση της Ζήρου
«Η ποιότητα θα σώσει το λάδι μας»
Περιοδεία Σταύρου Αρναουτάκη και υποψηφίων περ. Συμβούλων στη Σητεία
Συλλήψεις για τη δολοφονία της ηλικιωμένης στη Ζήρο - Πρωινή αστυνομική επιχείρηση
Και επισήμως ... Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο
Ο καιρός μας κάνει «νούμερα» - Σήμερα αστάθεια και από αύριο «θερμή εισβολή» με 32αρια
Νέα κατηγορία «Premium Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιόλαδου»
Eπίσκεψη στην Σητεία του Περιφερειακού Διευθυντή Κρήτης του Πυροσβεστικού Σώματος κ.Λαγουδάκη(βιντεο-φωτο)
Η Κάτια Δανδουλάκη έχει γενέθλια!
Στο έλεος της Xylella οι ελαιοπαραγωγοί - Δεν υπάρχει λύση για το βακτήριο
Μήνυμα εκλογικής νίκης στην Παρουσίαση Συνδυασμού «Η Κρήτη Μπροστά»
ΕΑΣ Σητείας - ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΜΕΧΡΙ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΟΣΔΕ
O υποψήφιος Ευρωβουλευτής Νίκος Παπανδρέου στη Σητεία (βιντεο-φωτο)
Μπέρδεψαν τα… καλώδια τους για την ενεργειακή διασύνδεση της Κρήτης
Οι παραλίες Κρήτης που βραβεύτηκαν με Γαλάζια Σημαία για το 2019
Αυγενάκης: «Κωμωδία τα χρίσματα ΣΥΡΙΖΑ σε υποψηφίους δημάρχους»
Ντόρα Μπακογιάννη: «Η ΝΔ πρώτη δύναμη στο Λασίθι» (βίντεο)
ΣΥΡΙΖΑ: «Το κάλεσμα μας δεν δηλώνει κομματική εξάρτηση αλλά εκτίμηση στα πρόσωπα των υποψηφίων»
AΠΟΦΑΣΗ ΚΟΛΑΦΟΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ.ΠΩΣ ΑΠΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΓΓΥΗΤΕΣ ΔΑΝΕΙΩΝ
Ενεργοποίηση δικαιωμάτων: Έρχεται παράταση στην ημερομηνία λήξης
3 εκ. ευρώ ενισχύσεις de minimis για τους κτηνοτρόφους Ηρακλείου & Λασιθίου
Στη Σητεία η υψηλότερη θερμοκρασία σήμερα!
Εξευτελιστικές τιμές για το λάδι - Αισιοδοξία για τη νέα ελαιοκομική περίοδο
Κρήτη: Μπλόκο σε 12.000 λίτρα ρακής
Μία «γροθιά» οι Κρητικοί: 10.000 ευρώ για το 8 μηνών βρέφος
Η μελέτη για το Καστέλλι, η γωνία...προσγείωσης των αεροσκαφών και το κόπι πάστε!
ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΠΡΙΝ 5,7 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΗΚΩΘΗΚΕ ΟΡΘΙΟΣ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ - Ομιλία του Γ. Λεκάκη - βίντεο
Εκδηλώσεις Τιμής και Μνήμης στην 78η Επέτειο της Μάχης της Κρήτης
Κρήτη - Σάλος με τον άντρα που πήγε για εξέταση αίματος και βγήκε... έγκυος
Δολοφονία καρδιολόγου Σητεία: Τι λέει η απόφαση για την «μαύρη χήρα»
Σητεία: Ένοχος αλλά ατιμώρητος ο πατέρας που σκότωσε το παιδί του πετώντας το κινητό!
Διακρίσεις στους Παγκρήτιους Αγώνες Τραμπολίνο για τον Σύλλογο Γυμναστικής Σητείας
Τιμητική διάκριση στην Ιερά Μονή Τοπλού στο 10ο Διεθνές Συνέδριο «ΒΙΟΝΑΝΟΤΟΧ 2019»
Διαλέξεις στους αστυνομικούς του Λασιθίου για την προστασία των ζώων
Οι swingers βρίσκονται ήδη στην Κρήτη για να... ανταλλάξουν συντρόφους
Εκλογές στην Κρήτη: Η ακτινογραφία των υποψηφίων - Ξεπερνούν το 41% οι γυναίκες
Κρήτη: Άνδρας βρέθηκε κρεμασμένος σε χωράφι
Εποχική η απασχόληση στην Κρήτη, καταγράφει σημαντική αύξηση, ιδιαίτερα για τις γυναίκες
Σε συνάντησεις για το Μεσογειακό Πανεπιστήμιο απόφοιτοι του ΑΤΕΙ Κρήτης
Κρητικοί τιμούν τη Μάχη της Κρήτης στην Αθήνα
Από… «το κακό στο χειρότερο» το Κρητικό ελαιόλαδο
Έτος Ερωτόκριτου και έτος Βιτσέντζου Κορνάρου
5.376 υποψήφιοι της Κρήτης - Γιατί δεν ανακοινώθηκαν όλα τα ονόματα;
Καταληκτικές ημερομηνίες για το Κτηματολόγιο στην Κρήτη
Οδηγίες...κυκλοφορίας στη νέα γέφυρα
Γέφυρα Χαμεζίου: Δείτε τη μεγαλύτερη γέφυρα της Κρήτης (Video)
Δήλωση του υποψήφιου Περιφερειάρχη Κρήτης, Αλέξανδρου Μαρκογιαννάκη για την επίσκεψη Τσίπρα στη Κρήτη
Πλακιωτάκης: «Είναι ένα έργο που μας ενώνει»
Χρ. Σπίρτζης: «Ο ΒΟΑΚ πρέπει να φτάσει μέχρι τη Σητεία»
Εγκαινιάστηκε η γέφυρα Χαμεζίου (Video)
Χαμέζι: Παραδίδεται στην κυκλοφορία η μεγαλύτερη γέφυρα στην Κρήτη
Ηγετική εμφάνιση Αλέξη Τσίπρα στην Κρήτη. ΣΕΙΣΤΗΚΕ η Μεγαλόνησος στην ομιλία του. @atsipras
Μαντάμ Ορτάνς -Από ιερόδουλη, διπλωμάτης
Η τηλέμαχία των υποψήφιων δημάρχων Σητείας στο KPHTH TV (Video)
Αρχισε η αντιπυρική περίοδος, τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες
Αγροτικά… «μυστικά» για οπωροκηπευτικά, ελιές και αμπέλι
Τον Αποσελέμη θα επισκεφτεί ο πρωθυπουργός, δεν θα πάει στη Σητεία
Ο δίσκος της Φαιστού
Τρομάζουν οι εκτιμήσεις του ΔΕΔΔΗΕ - Εφιαλτικά τα σενάρια για την ηλεκτρική ενέργεια της Κρήτης
Ανακοίνωση Υποψηφιότητας του Κώστα Ξενικάκη
Κακά μαντάτα για τα αμπέλια - Χρονιά περονοσπόρου η φετινή
Στη ναυτική βάση στο Κάβο Σίδερο ο Αλέξης Τσίπρας
Πότε φτάνει το Άγιο Φως στην Κρήτη;
Έρχεται νέος «Καλλικράτης»; 5 δήμοι στην Κρήτη ζητούν αυτονόμηση
Πάσχα στο Λασίθι θα κάνει ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας