Επιλεκτικές αναγνώσεις του Παρελθόντος. Έφτασε ο Homo erectus στην Κρήτη;


Homoerectusο ναύτης,Homoneanderthalensisο καλλιτέχνης

Δύο πρόσφατες δημοσιεύσεις σε διαδικτυακά μέσα θίγουν καυτά ζητήματα της αρχαιολογικής έρευνας όπως η ναυσιπλοΐα κατά το Μέσο Πλειστόκαινο, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων και η απαρχή της σύγχρονης συμπεριφοράς όπως αυτή τεκμηριώνεται στην τέχνη των σπηλαίων. Κοινό σημείο τους είναι η πρώιμη χρονολόγηση αυτών των χαρακτηριστικών τα οποία αποδίδονται στον Homoerectus και τον Homoneanderthalensisαντίστοιχα. Υπάρχει ωστόσο μια υπόρρητη αντίφαση, την οποία λίγοι συνειδητοποιούν, ακόμα και στους επιστημονικούς κύκλους. 

Η κατάκτηση της γλώσσας στην ανοικτή θάλασσα

Ο καθηγητής γλωσσολογίας και ανθρωπολογίας Ντάνιελ Έβερετ του Πανεπιστημίου Μπέντλεϊ της Μασαχουσέτης, συγγραφέας του βιβλίου «Πώς ξεκίνησε η γλώσσα» υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα έχουν υποτιμηθεί οι ικανότητες του Homoerectus, και επιχειρεί να συνδέσει τις ικανότητες ναυσιπλοΐας, τις οποίες προτείνουν πολλοί αρχαιολόγοι ότι είχε αυτό το είδος, με την εμφάνιση της γλώσσας. Ως τεκμήριο της ικανότητας ναυσιπλοΐας αναφέρει ίχνη του erectus τα οποία έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη χωρίς χερσαία σύνδεση με την Αφρική, όπου πρωτοεμφανίζεται το είδος αυτό, όπως η νήσος Φλόρες της Ινδονησίας και η Κρήτη. Η θεωρία αυτή είχε διατυπωθεί αρχικά πριν από περίπου δύο δεκαετίες από τον Ρόμπερτ Μπεντνάρικ μετά την ανακάλυψη των πρώτων λίθινων ευρημάτων στη νήσο Φλόρες, χωρίς ωστόσο να βρει θερμή ανταπόκριση από την υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα.

Πράγματι, η εξάπλωση του Homo erectus από την Αφρική στην Ευρασία αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ανεπτυγμένων διανοητικών ικανοτήτων, η οποία έγινε σταδιακά πριν από σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια αποτελώντας αδιάσειστο τεκμήριο της μακράς εξελικτικής πορείας του είδους μας.

Έφτασε ο Homoerectusστην Κρήτη;

«Οι Erectus ταξίδεψαν με πλοίο έως την Κρήτη και διάφορα άλλα νησιά. Το έκαναν από πρόθεση». Αν και παρουσιάζεται από τον Έβερετ σαν δεδομένο, η συγκεκριμένη πρόταση κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι. Η θεωρία της μετακίνησης ανθρωπιδών στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, η οποία έχει τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας την τελευταία δεκαετία, προτείνει ότι ο Homo erectus μετακινήθηκε μέσω θαλάσσης από την Αφρική ή κάποιο σημείο του Αιγαίου προς την Κρήτη. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, έχει τεθεί εν αμφιβόλω από μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι κύριοι λόγοι για την αμφισβήτηση της παρουσίας Homo erectus στην Κρήτη είναι οι εξής:

  • η απουσία σκελετικών λειψάνων του συγκεκριμένου είδους στο νησί ή οπουδήποτε αλλού στο Αιγαίο‧ αντιθέτως σκελετικά κατάλοιπα του Homo neanderthalensis στην Μάνη, από όπου κάλλιστα θα μπορούσε να έχει διασχίσει την απόσταση μέχρι την Κρήτη μέσω θαλάσσης. Επίσης, υπάρχουν σκελετικά κατάλοιπα Homosapiens στην Βόρεια Αφρική τα οποία χρονολογούνται 160 χιλιάδες χρόνια πΠ, οπότε ακόμα και αν θεωρήσουμε εφικτή μια θαλάσσια μετακίνηση από την Αφρική στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, αυτή είναι πιθανότερο να έγινε από ομάδες Homo sapiens, σκελετικά κατάλοιπα του οποίου έχουν βρεθεί στην Κρήτη, χρονολογούμενα περίπου 50 - 12 χιλιάδες χπΠ.
  • η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων από τον Πλακιά στις 800 χιλιάδες χπΠ έχει γίνει κυρίως με βάση την τυπολογία των τεχνέργων και δευτερευόντως μέσω απόλυτης χρονολόγησης. Η τελευταία προσφέρει ένα terminus ante quem στις 110 χιλιάδες χπΠ για κάποια από τα ευρήματα που βρέθηκαν συνεκτικοποιημένα σε ανυψωμένες αποθέσεις αιγιαλού. Η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων πριν τις 110 χιλιάδες χπΠ δεν σημαίνει απαραιτήτως και την ασφαλή χρονολόγησή τους στις 800 χιλιάδες χπΠ και την συνεπακόλουθη απόδοσή τους στον Homo erectus, όπως έχει επανειλημμένα προταθεί έχοντας ωστόσο δεχθεί κριτική.

Ωστόσο η άποψη ότι η Κρήτη κατοικήθηκε από Homo erectus τείνει να παγιωθεί σε μερίδα του ευρέως κοινού μέσω διαδοχικών δημοσιεύσεων σε ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης, και όπως φαίνεται από την πρόσφατη δημοσίευση του βιβλίου του Έβερετ, μέρος της επιστημονικής κοινότητας φαίνεται να την αποδέχεται χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ούτε τον σοβαρό επιστημονικό αντίλογο, ούτε έναν άλλο, συχνά παρεξηγημένο, ανθρωπίδη του Πλειστοκαίνου.

Ταλαντούχοι καλλιτέχνες, αλλά ανίκανοι για θαλάσσια ταξίδια;

Η πρόταση ότι οι Νεάντερταλ ήταν οι δημιουργοί των αρχαιότερων βραχογραφιών που έχουν βρεθεί σε σπήλαιο της Ευρώπης χρονολογούμενων σχεδόν 65.000 χπΠ, τουλάχιστον 20.000 χρόνια νωρίτερα από την εμφάνιση των σύγχρονων ανθρώπων στη Ευρώπη, αποτελεί ένα ακόμα βήμα προς την επανεκτίμηση των γνωστικών τους ικανοτήτων. Όσο εντυπωσιακή και αν είναι αυτή η ανακάλυψη, δεν καθιστά τους Homoneanderthalensis τους μοναδικούς ή τους πρώτους καλλιτέχνες του Πλειστοκαίνου. Παλαιολιθικές βραχογραφίες έχουν βρεθεί σε όλο σχεδόν τον κόσμο, από το Σουλάβεσι μέχρι την Ναμίμπια, ενώ εγχαράξεις σε ώχρα από την Νότια Αφρική έχουν χρονολογηθεί στα 77.000 χπΠ. Η συντριπτική πλειοψηφία των βραχογραφιών της Παλαιολιθικής αποδίδεται στον Homosapiens – πρόσφατα μάλιστα επαναξιολογήθηκαν προϊστορικές βραχογραφίες στην Κρήτη - αν και η απόλυτη χρονολόγησή τους αποτελεί πάντα δυσεπίλυτο πρόβλημα.

Παρ’ όλα αυτά, ο Homoneanderthalensis αγνοείται επιδεικτικά στην συζήτηση για την πρώιμη ναυσιπλοΐα. Και αν στη νήσο Φλορές και τον Ειρηνικό Ωκεανό είναι δύσκολο να βρέθηκαν ποτέ οι Νεάντερταλ, στο Αιγαίο υπάρχουν πλήθος ευρημάτων τα οποία αποδεικνύουν την μακρά και έντονη παρουσία τους στην Ήπειρο, το Ιόνιο, την Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Είναι λοιπόν απορίας άξιο, γιατί να μην προτείνεται η Πελοπόννησος ως πιθανότερη αφετηρία των πρώτων ανθρωπιδών που βρέθηκαν στην Κρήτη πριν από περίπου 100 χιλιάδες χρόνια. Φαίνεται λοιπόν ότι είμαστε πρόθυμοι να αποδεχτούμε τις καλλιτεχνικές ανησυχίες και να φανταστούμε τον Homoneanderthalensis σαν Πικάσο, αλλά εξακολουθούμε να υποτιμούμε τις γνωστικές του ικανότητες πιστεύοντας ότι αποκλείεται να ήταν ικανός για διάσχιση της θάλασσας σαν άλλος Ποπάϊ.

Homo erectus, θυληκός. Αναπαράσταση βασισμένή στο δείγμα ER 3733 από τον John GurcheHomo neanderthalensis, αρσενικός. Αναπαράσταση βασισμένη στο δείγμα Shanidar 1 από τον John Gurche

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Δύο εκπληκτικά βίντεο για το Μινωικό πολιτισμό που έδειξε μόνο το BBC (ΒΙΝΤΕΟ)
Καίγεται το Πολεμικό Μουσείο στα Χανιά
Υπό έλεγχο οι φωτιές στην Κρήτη
Στις φλόγες και πάλι η Κρήτη
Όπου και να πας πάλι στην Κρήτη θα γυρνάς
Επεκτείνεται το δίκτυο φυσικού αερίου και στην Κρήτη
Η «ημέρα του τρόμου» – Ο μεγάλος σεισμός -πάνω από 8 Ρίχτερ- στην Κρήτη το 365μ.Χ.
Σείεται η γη όταν Πόντιοι και Κρητικοί χορεύουν αντικριστά!
Η δέσμευση του Κυριάκου Μητσοτάκη για το ΒΟΑΚ από τη Σητεία
Επίσκεψη Προέδρου της ΝΔ κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σητεία (Video)
Όταν έπεσε ο μεγάλος Μακεδονομάχος Νικολούδης...
Στην Σητεία ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Υδρογονάνθρακες: Κρήτη ίσον Καλιφόρνια Μεσογείου!
Επιτραπέζιο σταφύλι: Στο «0,80» ευρώ το κιλό - Ιδιώτες εξαγωγείς “παίζουν μπάλα” μόνοι τους
Σημείο «κλειδί» η Κρήτη για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Εκκαθαρίζουν το μητρώο για δικαιούχους αγροτικού τιμολογίου
Νέα μεγάλη φωτιά στην Κρήτη
Ξεκινά από τη Σητεία την περιοδεία ο Κυρ. Μητσοτάκης
Ζωγραφισμένα χωριά | Η γυναίκα που «μεταμορφώνει» ερειπωμένα κτίρια της Κρήτης
Στο… κόκκινο ο υδράργυρος: Που θα «χτυπήσει» 40άρια;
Η Κρήτη στα 5 καλύτερα νησιά για καλοκαιρινές διακοπές
Ο εκπαιδευτικός που μας "σύστησε" με 600 επίγειους παραδείσους στην Κρήτη !
Σεισμός με επίκεντρο στο Μακρύ Γιαλό
Ολοκληρώνεται η υποβολή ορίων των ΟΤΑ στους δασικούς χάρτες. Καθυστερήσεις στους δήμους του Λασιθίου
Την Δευτέρα 16 Ιουλίου η διανομή κρέατος
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΜΕ 60.000€ Η ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΧΛΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
Στη 2η θέση η Κρήτη σε ξενοδοχεία-καταλύματα μπροστά στην παραλία
Ένα γιγάντιο μανιτάρι πρωτοφανές για την Κρήτη
Καρκίνος και διαβήτης «θερίζουν» στην Κρήτη
Δυναμικό συλλαλητήριο συνταξιούχων στο Λασίθι
2,5 εκ. ευρώ από το ΕΣΠΑ «Κρήτη 2014-2020» για τον εκσυγχρονισμό του ψηφιακού εξοπλισμού των σχολικών μονάδων του νησιού
Είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε την Μακεδονία μας ΜΕ ΚΑΘΕ ΤΡΟΠΟ
Το ελαιόλαδο & οι προοπτικές του κρητικού χρυσού στη συνεδρίαση του ΣΕΔΗΚ
Telegraph: Που κρύβεται το μυστικό της Κρήτης!
Ετοιμάζουν ξεσηκωμό οι αγρότες των μπλόκων - Ζητούν επειγόντως απαντήσεις
Τζιτζίκια - Ο ύπουλος εχθρός για τα αμπέλια της Κρήτης
Υπουργείο Προστασίας του... δάκου της ελιάς!
Στα 3,10 η τιμή του ελαιολάδου στo Ηράκλειο - Αποθηκευμένο το λάδι στη Σητεία
Πως θα αποφύγουμε τα «εγκλήματα» στο ελαιόλαδο της Κρήτης;
Νερό: το άλφα και το ωμέγα στον καύσωνα για τις καλλιέργειες
Ξερόκαμπος: Το άγνωστο διαμάντι της Κρήτης με τα κρυστάλλινα νερά [ΦΩΤΟ]
ΣΗΚΩΝΕΤΑΙ Η ΛΕΒΕΝΤΟΓΕΝΝΑ... «Η Κρήτη παίρνει τ' άρματα, ως γράφει η Ιστορία... Ηπειρος Κύπρος και Νησιά, Θράκη, ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ...»
Τι τρώμε; Κατσαρίδες, πριονίδι ξύλου, υγρό από πρωκτικό αδένα
Διαδηλώνουν στην Κρήτη κατά της συμφωνίας των Πρεσπών
Ενημερωτικό σχετικά με την εγκύκλιο προγραμματισμού ενεργειών για ομαλή έναρξη του Υπουργείου Παιδείας
Αίτημα να μην προχωρήσει η επένδυση του υβριδικού σταθμού
ΤΗΝ ΝΈΑ ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΉ ΠΕΡΊΟΔΟ 2019-2020 ΘΑ ΈΧΕΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΩΝ Τ.Κ. ΛΙΘΙΝΩΝ ΚΑΙ ΟΡΕΙΝΟΥ ΣΤΟ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΠΟΠ ΣΗΤΕΙΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ
«Καίνε» οι θερμοκρασίες και οι... τιμές καυσίμων
«Τσίμπησε» και πάλι η τιμή του ελαιολάδου
ΞΑΝΑ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΝ ΚΑΤΑΔΥΣΕΩΝ Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
«Πλώρη» για… Κρήτη βάζουν Αμερικανοί και Γάλλοι για τα κοιτάσματα
Συναγερμός από νέα φωτιά στην Κρήτη
Αυτοί είναι οι μεγάλοι κίνδυνοι για τους αγρότες
Μετρήσεις κυκλοφοριακού φόρτου στο ΒΟΑΚ
Αυστηρή προειδοποίηση: Να μπει «φρένο» στα... εργολαβικά τερτίπια
Θεατρικές παραστάσεις για την Γ΄ Ηλικία
Στην Κρήτη το προεδρείο του ΟΠΕΚΕΠΕ
Οι Λασιθιώτικοι ανεμόμυλοι έσωσαν ζωές σε όλο τον κόσμο!
Ο υπουργός Σπίρτζης και η ... κοσμογονία στην Κρήτη! (Video)
Τελευταία εξέλιξη στη δολοφονία του κτηνοτρόφου στην Κρήτη
Από την δροσιά στον... καύσωνα του Ιούλη
Με GPS και... drones η φετινή μάχη κατά των κουνουπιών στην Κρήτη!
Αυγενάκης: «Ανάγκη ενίσχυσης του προγράμματος δακοκτονίας στην Κρήτη»
Αγωνία τέλος με τις βαθμολογίες των Πανελλαδικών
Απαραίτητα τα οδικά έργα στη Σητεία
Επιστολή Ι. Πλακιωτάκη για τον ΒΟΑΚ
Γνωρίστε τους μαγευτικούς καταρράκτες της Κρήτης
Παρέμβαση Μανόλη Θραψανιώτη στο Δημοτικό Συμβούλιο Σητείας για τον ΒΟΑΚ
Εκτός η Κρήτη από την επιδότηση μετακινήσεων και μεταφορών
Άσκηση Μείζονος Ατυχήματος στο Ναύσταθμο Κρήτης
Μαθαίνοντας για τις υπηρεσίες των οικοσυστημάτων στις περιοχές του Δικτύου NATURA 2000 στην Κρήτη
Καταγγέλλουν ψεκασμούς «πασαλείμματα» για το δάκο
ΒΟΑΚ από Κίσσαμο ως Σητεία, χωρίς διόδια
«Μαθηματικές ΑποΔράσεις» – 1ο Θερινό Σχολείο Μαθηματικών Κρήτης
Συμπολίτης μας χρειάζεται βοήθεια
Αυξημένο επενδυτικό ενδιαφέρον για την Κρήτη
Οι πρώτες τιμές στο επιτραπέζιο σταφύλι
«Σπάει» όλα τα ρεκόρ στον τουρισμό η Κρήτη
Ιστορική έρευνα ανατρέπει τα δεδομένα: Η Κνωσός άκμασε και μετά την καταστροφή
Στη φυλακή οι «4» για τη χασισοφυτεία… μαμούθ και τα 22 κιλά κάνναβης
ΒΟΑΚ: ΑΡΓΗΣΑΜΕ ΠΟΛΥ!
TUI: Κορυφαίος τουριστικός προορισμός διεθνώς η Κρήτη
Μέτρα για να θωρακιστεί η Κρήτη από την Xylella
ΜΕΓΑΛΟΣ Ξεσηκωμός για τις κάμερες στα σχολεία
Οι μαλάκες -και ο υπουργός Σπίρτζης
«Η ΝΔ προκαλεί συζήτηση στη Βουλή με τον Υπουργό κ. Σπίρτζη για τον ΒΟΑΚ»
ΣΥΡΙΖΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ: Ξεκινά ο ΒΟΑΚ, με συνολικό σχεδιασμό και χωρίς διόδια για τους κατοίκους.