Επιλεκτικές αναγνώσεις του Παρελθόντος. Έφτασε ο Homo erectus στην Κρήτη;


Homoerectusο ναύτης,Homoneanderthalensisο καλλιτέχνης

Δύο πρόσφατες δημοσιεύσεις σε διαδικτυακά μέσα θίγουν καυτά ζητήματα της αρχαιολογικής έρευνας όπως η ναυσιπλοΐα κατά το Μέσο Πλειστόκαινο, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων και η απαρχή της σύγχρονης συμπεριφοράς όπως αυτή τεκμηριώνεται στην τέχνη των σπηλαίων. Κοινό σημείο τους είναι η πρώιμη χρονολόγηση αυτών των χαρακτηριστικών τα οποία αποδίδονται στον Homoerectus και τον Homoneanderthalensisαντίστοιχα. Υπάρχει ωστόσο μια υπόρρητη αντίφαση, την οποία λίγοι συνειδητοποιούν, ακόμα και στους επιστημονικούς κύκλους. 

Η κατάκτηση της γλώσσας στην ανοικτή θάλασσα

Ο καθηγητής γλωσσολογίας και ανθρωπολογίας Ντάνιελ Έβερετ του Πανεπιστημίου Μπέντλεϊ της Μασαχουσέτης, συγγραφέας του βιβλίου «Πώς ξεκίνησε η γλώσσα» υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα έχουν υποτιμηθεί οι ικανότητες του Homoerectus, και επιχειρεί να συνδέσει τις ικανότητες ναυσιπλοΐας, τις οποίες προτείνουν πολλοί αρχαιολόγοι ότι είχε αυτό το είδος, με την εμφάνιση της γλώσσας. Ως τεκμήριο της ικανότητας ναυσιπλοΐας αναφέρει ίχνη του erectus τα οποία έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη χωρίς χερσαία σύνδεση με την Αφρική, όπου πρωτοεμφανίζεται το είδος αυτό, όπως η νήσος Φλόρες της Ινδονησίας και η Κρήτη. Η θεωρία αυτή είχε διατυπωθεί αρχικά πριν από περίπου δύο δεκαετίες από τον Ρόμπερτ Μπεντνάρικ μετά την ανακάλυψη των πρώτων λίθινων ευρημάτων στη νήσο Φλόρες, χωρίς ωστόσο να βρει θερμή ανταπόκριση από την υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα.

Πράγματι, η εξάπλωση του Homo erectus από την Αφρική στην Ευρασία αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ανεπτυγμένων διανοητικών ικανοτήτων, η οποία έγινε σταδιακά πριν από σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια αποτελώντας αδιάσειστο τεκμήριο της μακράς εξελικτικής πορείας του είδους μας.

Έφτασε ο Homoerectusστην Κρήτη;

«Οι Erectus ταξίδεψαν με πλοίο έως την Κρήτη και διάφορα άλλα νησιά. Το έκαναν από πρόθεση». Αν και παρουσιάζεται από τον Έβερετ σαν δεδομένο, η συγκεκριμένη πρόταση κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι. Η θεωρία της μετακίνησης ανθρωπιδών στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, η οποία έχει τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας την τελευταία δεκαετία, προτείνει ότι ο Homo erectus μετακινήθηκε μέσω θαλάσσης από την Αφρική ή κάποιο σημείο του Αιγαίου προς την Κρήτη. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, έχει τεθεί εν αμφιβόλω από μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι κύριοι λόγοι για την αμφισβήτηση της παρουσίας Homo erectus στην Κρήτη είναι οι εξής:

  • η απουσία σκελετικών λειψάνων του συγκεκριμένου είδους στο νησί ή οπουδήποτε αλλού στο Αιγαίο‧ αντιθέτως σκελετικά κατάλοιπα του Homo neanderthalensis στην Μάνη, από όπου κάλλιστα θα μπορούσε να έχει διασχίσει την απόσταση μέχρι την Κρήτη μέσω θαλάσσης. Επίσης, υπάρχουν σκελετικά κατάλοιπα Homosapiens στην Βόρεια Αφρική τα οποία χρονολογούνται 160 χιλιάδες χρόνια πΠ, οπότε ακόμα και αν θεωρήσουμε εφικτή μια θαλάσσια μετακίνηση από την Αφρική στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, αυτή είναι πιθανότερο να έγινε από ομάδες Homo sapiens, σκελετικά κατάλοιπα του οποίου έχουν βρεθεί στην Κρήτη, χρονολογούμενα περίπου 50 - 12 χιλιάδες χπΠ.
  • η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων από τον Πλακιά στις 800 χιλιάδες χπΠ έχει γίνει κυρίως με βάση την τυπολογία των τεχνέργων και δευτερευόντως μέσω απόλυτης χρονολόγησης. Η τελευταία προσφέρει ένα terminus ante quem στις 110 χιλιάδες χπΠ για κάποια από τα ευρήματα που βρέθηκαν συνεκτικοποιημένα σε ανυψωμένες αποθέσεις αιγιαλού. Η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων πριν τις 110 χιλιάδες χπΠ δεν σημαίνει απαραιτήτως και την ασφαλή χρονολόγησή τους στις 800 χιλιάδες χπΠ και την συνεπακόλουθη απόδοσή τους στον Homo erectus, όπως έχει επανειλημμένα προταθεί έχοντας ωστόσο δεχθεί κριτική.

Ωστόσο η άποψη ότι η Κρήτη κατοικήθηκε από Homo erectus τείνει να παγιωθεί σε μερίδα του ευρέως κοινού μέσω διαδοχικών δημοσιεύσεων σε ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης, και όπως φαίνεται από την πρόσφατη δημοσίευση του βιβλίου του Έβερετ, μέρος της επιστημονικής κοινότητας φαίνεται να την αποδέχεται χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ούτε τον σοβαρό επιστημονικό αντίλογο, ούτε έναν άλλο, συχνά παρεξηγημένο, ανθρωπίδη του Πλειστοκαίνου.

Ταλαντούχοι καλλιτέχνες, αλλά ανίκανοι για θαλάσσια ταξίδια;

Η πρόταση ότι οι Νεάντερταλ ήταν οι δημιουργοί των αρχαιότερων βραχογραφιών που έχουν βρεθεί σε σπήλαιο της Ευρώπης χρονολογούμενων σχεδόν 65.000 χπΠ, τουλάχιστον 20.000 χρόνια νωρίτερα από την εμφάνιση των σύγχρονων ανθρώπων στη Ευρώπη, αποτελεί ένα ακόμα βήμα προς την επανεκτίμηση των γνωστικών τους ικανοτήτων. Όσο εντυπωσιακή και αν είναι αυτή η ανακάλυψη, δεν καθιστά τους Homoneanderthalensis τους μοναδικούς ή τους πρώτους καλλιτέχνες του Πλειστοκαίνου. Παλαιολιθικές βραχογραφίες έχουν βρεθεί σε όλο σχεδόν τον κόσμο, από το Σουλάβεσι μέχρι την Ναμίμπια, ενώ εγχαράξεις σε ώχρα από την Νότια Αφρική έχουν χρονολογηθεί στα 77.000 χπΠ. Η συντριπτική πλειοψηφία των βραχογραφιών της Παλαιολιθικής αποδίδεται στον Homosapiens – πρόσφατα μάλιστα επαναξιολογήθηκαν προϊστορικές βραχογραφίες στην Κρήτη - αν και η απόλυτη χρονολόγησή τους αποτελεί πάντα δυσεπίλυτο πρόβλημα.

Παρ’ όλα αυτά, ο Homoneanderthalensis αγνοείται επιδεικτικά στην συζήτηση για την πρώιμη ναυσιπλοΐα. Και αν στη νήσο Φλορές και τον Ειρηνικό Ωκεανό είναι δύσκολο να βρέθηκαν ποτέ οι Νεάντερταλ, στο Αιγαίο υπάρχουν πλήθος ευρημάτων τα οποία αποδεικνύουν την μακρά και έντονη παρουσία τους στην Ήπειρο, το Ιόνιο, την Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Είναι λοιπόν απορίας άξιο, γιατί να μην προτείνεται η Πελοπόννησος ως πιθανότερη αφετηρία των πρώτων ανθρωπιδών που βρέθηκαν στην Κρήτη πριν από περίπου 100 χιλιάδες χρόνια. Φαίνεται λοιπόν ότι είμαστε πρόθυμοι να αποδεχτούμε τις καλλιτεχνικές ανησυχίες και να φανταστούμε τον Homoneanderthalensis σαν Πικάσο, αλλά εξακολουθούμε να υποτιμούμε τις γνωστικές του ικανότητες πιστεύοντας ότι αποκλείεται να ήταν ικανός για διάσχιση της θάλασσας σαν άλλος Ποπάϊ.

Homo erectus, θυληκός. Αναπαράσταση βασισμένή στο δείγμα ER 3733 από τον John GurcheHomo neanderthalensis, αρσενικός. Αναπαράσταση βασισμένη στο δείγμα Shanidar 1 από τον John Gurche

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Πότε μπαίνουν οι επιδοτήσεις στους λογαριασμούς των αγροτών;
Ανιχνευτής μετάλλων εντόπισε πανάρχαιο Μινωικό μενταγιόν στο Cleveland της Β. Αμερικής
Οι περιοχές με τα περισσότερα δηλητηριασμένα δολώματα
ΣΗΤΕΙΑΚΟΣ Α.Ο. – Ο.Φ.Η 2 (παίδες) ΤΕΛΙΚΟ : 53-36
Μ.Θραψανιώτης - «Με την ολοκλήρωση της στρατηγικής μελέτης θα σχεδιαστεί και το τμήμα από Άγιο Νικόλαο έως Σητεία»
Στους πρώτους των πρώτων το ΤΕΙ Κρήτης, σε επιστημονικό έργο
«Όργιο» ληγμένων φυτοφαρμάκων - Πως αναγνωρίζονται τα παράνομα;
Καλό «ταξίδι» Σταύρο
Μονόδρομος η ένωση για τους παραγωγούς βιολογικού ελαιολάδου
«Οι καθυστερήσεις για το καλώδιο μας κόστισαν 5 δισ. ευρώ»
Διάθεση δασικών φυτών
"Χέρι χέρι" για την αντιμετώπιση της ανεργίας στην Κρήτη
Διανομή τροφίμων ΤΕΒΑ από 22 Οκτωβρίου
Κακά μαντάτα για το λάδι - Στα βιβλιάρια των αγροτών μπαίνουν οι επιδοτήσεις
Ποιες οι επιπτώσεις από τα φυτοφάρμακα στην υγεία και το περιβάλλον
"Μάχη" σήμερα για τον ΒΟΑΚ!
Πτήση για Σητεία... προσγείωση στο Ηράκλειο! - Ταλαιπωρία για χιλιάδες επιβάτες
Ένα ακατοίκητο σπίτι, εδώ και 100 χρόνια, έκρυβε έναν θησαυρό… (pics)
Παρασκευή ή Δευτέρα η πληρωμή των επιδοτήσεων !
O Ο.Α Σητείας στο παγκρήτιο πρωτάθλημα τένις πράσινης μπάλας
Επιτυχής συμμετοχή του Ναυτικού Ομίλου Σητείας στο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Αλιείας με φελλό
«Xαρίζονται» χωράφια στην Κρήτη - 2.000 στρέμματα διαθέσιμα στο Ηράκλειο
Κρήτη: Από ψηλά, ο οικισμός, στη μέση του πουθενά, με τη "σκοτεινή" ιστορία
Sos για την Κρήτη – Σε 100 χρόνια ανέβηκε η θερμοκρασία στο νησί
Έρχονται επιδοτήσεις - Πάνω από 70 εκατ. ευρώ στους Κρητικούς αγρότες
Μεγάλη προσοχή με τα ρακοκάζανα. Μην το παίζετε ξερόλες αν δεν έχετε εμπειρία. Παραλίγο μακελειό στην Φαιστό.
Ένας διπλούς πέλεκυς 3500 χρόνων από την Κρήτη αποδεικνύει ότι μιλάμε ακόμη την γλώσσα εκείνης της εποχής!!! Ευρίσκεται στο Μουσείο της Βοστώνης – πότε θα τον ζητήσει πίσω το υπ. Πολιτισμού της Ελλάδος;
Απίστευτο περιστατικό νωρίτερα – Επιδειξίας στο Ηράκλειο τρομοκράτησε γιαγιά και εγγονή
Βρέθηκε η χρυσή τομή για το καλώδιο της Κρήτης!
Έγκλημα στα Δειλινά: Τι έκανε πριν την δολοφονία ο 60χρονος δράστης; (pics)
Οι όροι του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης για τις έρευνες υδρογονανθράκων
Ηράκλειο: Μητέρα εστεμμένης καλλονής η γυναίκα που δολοφονήθηκε σε καφετέρια – Ο πρώην κουνιάδος την κατακρεούργησε (vid, pics)
Μεγάλη αντιτρομοκρατική άσκηση, η μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ σε ελληνικό χώρο, θα πραγματοποιηθεί στην Κρήτη
Σε συμφωνία για την προκήρυξη του διαγωνισμού και την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Αττικής
Σήμερα θα ηχήσουν οι σειρήνες
Τέλος και από την Κρήτη οι «λευκές περιοχές» στην τηλεοπτική κάλυψη
Το «κλειδί» για να αποφύγουμε τις διακυμάνσεις στο λάδι
ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ Σ.4 ΕΠ.4 1.4 ΤΡΙΣ ΕΥΡΩ ΑΞΙΑΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ (VIDEO)
Οι τρεις προτάσεις για να γλιτώσουμε το μπλακ-άουτ
Υπερτροφή η «ξανθιά» κρητική σταφίδα
Ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας για όχληση από κουνούπια
Μίνωας Καλοκαιρινός – Ο αδικημένος πρώτος ανασκαφέας της Κνωσού
Συνάντηση του ευρωπαϊκού έργου Impreco στη Σητεία και στο Ηράκλειο
«Δώρο» 65 χιλ. ευρώ πρόσφεραν στο Νοσοκομείο Ιεράπετρας
Δελτίο τύπου εκδήλωσης του Γεωπάρκου Σητείας : «Τα σπήλαια και τα υπόγεια ποτάμια του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO της Σητείας»
Η Σύμβαση της Χαλέπας
Προσλήψεις στην Κρήτη πραγματοποιεί το Δημόσιο
ΒΟΑΚ: «Ουρά» οι... μνηστήρες για το μεγάλο έργο
Σητεία «Πόλη του ελαιόλαδου»
Ραγδαίες εξελίξεις στο Δήμο Ιεράπετρας: Ανεξαρτητοποιήθηκε ο Αργ. Πανταζής
Ενδείξεις για νέο κρούσμα ιού του Δυτικού Νείλου στην Κρήτη
Φουγάρα της ΔΕΗ στην Κρήτη θα κατεβάσουν ρολά - Όλα εξαρτώνται από την Κομισιόν
Όσα πρέπει να ξέρετε για τα ΤΟΜΥ απο τον Διευθυντή Γενικής Ιατρικής-Συντονιστή ΤΟΜΥ κ.Αργύρη Συμεωνάκη(βιντεο)
Έβενος ο κρητικός (αρχοντόξυλο)
Στο ρυθμό του »Ζορμπά» οι σέρφερ στην Κρήτη
Σταφίδα: Μας «έφαγαν» οι Τούρκοι στην ευρωπαϊκή αγορά
Από το Ν. Λασιθίου ξεκινούν οι κατεδαφίσεις αυθαιρέτων
Μ. Λέκκας: Πολύ πιο ήπιες, τελικά, οι καιρικές συνθήκες στην Κρήτη
Γιατί έπεσαν οι τιμές παραγωγού στο ελαιόλαδο;
Δελτίο Τύπου για την ελιά της Γόρτυνας του φωτογράφου Μανόλη Τσαντάκη
Χαμηλή η παραγωγή και κίνδυνοι για την ποιότητα του λαδιού στην Κρήτη
Συντήρηση σχολικών κτηρίων από τον «ΦιλόΔημος ΙΙ» στο Λασίθι
Έρχεται ο κυκλώνας: Στο «μάτι» και η Κρήτη - Η πορεία του «Ζορμπά»
Η γεωπολιτική αξία της Κρήτης
Λανθασμένες οι πληροφορίες που μετέφερε ο Δήμαρχος Σητείας στον κ. Αρναουτάκη
Συνάντηση για το IMPRECO. Περιλαμβάνει επισκέψεις στις περιοχές natura 2000 της Σητείας
Ξεκινούν οι εργασίες για το καλώδιο διασύνδεσης ανάμεσα σε Κρήτη – Πελοπόννησο
Mελέτη και χρηματοδότηση για το έργο στον οδικό άξονα Σητεία - Μακρύ Γιαλός
Η Περιφέρεια Κρήτης θα χρηματοδοτήσει τον Βιολογικό Καθαρισμό Μακρύ Γιαλού
Με 9 Μποφόρ... χειροτερεύει ο καιρός - Πού και πότε θα «χτυπήσει» βαρομετρικό χαμηλό την Κρήτη
Ένα έργο τέχνης στον Περιφερειάρχη... «για να θυμάται την Σητεία και την ελιά!»
Πρωινό «ξύπνημα» με σεισμό στην Κρήτη
Η Σητεία τιμά τον Ελβετό φιλέλληνα γιατρό Julien Grivel
Κάλεσμα της Επιτροπής Αγώνα Αγροτών Σητείας
Τα… νοθευμένα λάδια ρίχνουν τις τιμές
Αλλάγή δρομολογίων Πρέβελης
Συνελήφθησαν για πλαστογραφία πιστοποιητικών στους Αερολιμένες Ηρακλείου, Χανίων και Σητείας
Αυγενάκης : Η Κυβέρνηση υλοποιεί πρόγραμμα δακοκτονίας ή … δακοτροφίας;
Μην ξεγελιέστε από τον ήλιο... έρχεται κακοκαιρία
Ξεκινούν την Δευτέρα οι αιτήσεις ανέργων για το πρόγραμμα κατάρτισης και ενεργοποίησης που υλοποιεί η Περιφέρεια Κρήτης
Εδώ θα κοιμηθούν οι φοιτητές στην Κρήτη μετά τη φωτιά στο Πανεπιστήμιο
Ο Κρητικός που έγινε Πάπας της Ρώμης – Η πορεία του Πέτρου Φιλάργη από την ενετοκρατούμενη Κρήτη στον παπικό θρόνο
Τα μοναστήρια της Κρήτης (βίντεο)
Η «Donna Αvventura» στο Νομό Λασιθίου. Μια δημοφιλής ιταλική τηλεοπτική σειρά θα γυριστεί στον τόπο μας
Ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τα καλωδιακά τμήματα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Πελοποννήσου
To KKE για την εκχώρηση μνημείων της Κρήτης στο Υπερταμείο
Πρωτοφανής καταστροφή: ο δάκος «έφαγε» το 50% του λαδιού