Επιλεκτικές αναγνώσεις του Παρελθόντος. Έφτασε ο Homo erectus στην Κρήτη;


Homoerectusο ναύτης,Homoneanderthalensisο καλλιτέχνης

Δύο πρόσφατες δημοσιεύσεις σε διαδικτυακά μέσα θίγουν καυτά ζητήματα της αρχαιολογικής έρευνας όπως η ναυσιπλοΐα κατά το Μέσο Πλειστόκαινο, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων και η απαρχή της σύγχρονης συμπεριφοράς όπως αυτή τεκμηριώνεται στην τέχνη των σπηλαίων. Κοινό σημείο τους είναι η πρώιμη χρονολόγηση αυτών των χαρακτηριστικών τα οποία αποδίδονται στον Homoerectus και τον Homoneanderthalensisαντίστοιχα. Υπάρχει ωστόσο μια υπόρρητη αντίφαση, την οποία λίγοι συνειδητοποιούν, ακόμα και στους επιστημονικούς κύκλους. 

Η κατάκτηση της γλώσσας στην ανοικτή θάλασσα

Ο καθηγητής γλωσσολογίας και ανθρωπολογίας Ντάνιελ Έβερετ του Πανεπιστημίου Μπέντλεϊ της Μασαχουσέτης, συγγραφέας του βιβλίου «Πώς ξεκίνησε η γλώσσα» υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα έχουν υποτιμηθεί οι ικανότητες του Homoerectus, και επιχειρεί να συνδέσει τις ικανότητες ναυσιπλοΐας, τις οποίες προτείνουν πολλοί αρχαιολόγοι ότι είχε αυτό το είδος, με την εμφάνιση της γλώσσας. Ως τεκμήριο της ικανότητας ναυσιπλοΐας αναφέρει ίχνη του erectus τα οποία έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη χωρίς χερσαία σύνδεση με την Αφρική, όπου πρωτοεμφανίζεται το είδος αυτό, όπως η νήσος Φλόρες της Ινδονησίας και η Κρήτη. Η θεωρία αυτή είχε διατυπωθεί αρχικά πριν από περίπου δύο δεκαετίες από τον Ρόμπερτ Μπεντνάρικ μετά την ανακάλυψη των πρώτων λίθινων ευρημάτων στη νήσο Φλόρες, χωρίς ωστόσο να βρει θερμή ανταπόκριση από την υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα.

Πράγματι, η εξάπλωση του Homo erectus από την Αφρική στην Ευρασία αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ανεπτυγμένων διανοητικών ικανοτήτων, η οποία έγινε σταδιακά πριν από σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια αποτελώντας αδιάσειστο τεκμήριο της μακράς εξελικτικής πορείας του είδους μας.

Έφτασε ο Homoerectusστην Κρήτη;

«Οι Erectus ταξίδεψαν με πλοίο έως την Κρήτη και διάφορα άλλα νησιά. Το έκαναν από πρόθεση». Αν και παρουσιάζεται από τον Έβερετ σαν δεδομένο, η συγκεκριμένη πρόταση κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι. Η θεωρία της μετακίνησης ανθρωπιδών στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, η οποία έχει τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας την τελευταία δεκαετία, προτείνει ότι ο Homo erectus μετακινήθηκε μέσω θαλάσσης από την Αφρική ή κάποιο σημείο του Αιγαίου προς την Κρήτη. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, έχει τεθεί εν αμφιβόλω από μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι κύριοι λόγοι για την αμφισβήτηση της παρουσίας Homo erectus στην Κρήτη είναι οι εξής:

  • η απουσία σκελετικών λειψάνων του συγκεκριμένου είδους στο νησί ή οπουδήποτε αλλού στο Αιγαίο‧ αντιθέτως σκελετικά κατάλοιπα του Homo neanderthalensis στην Μάνη, από όπου κάλλιστα θα μπορούσε να έχει διασχίσει την απόσταση μέχρι την Κρήτη μέσω θαλάσσης. Επίσης, υπάρχουν σκελετικά κατάλοιπα Homosapiens στην Βόρεια Αφρική τα οποία χρονολογούνται 160 χιλιάδες χρόνια πΠ, οπότε ακόμα και αν θεωρήσουμε εφικτή μια θαλάσσια μετακίνηση από την Αφρική στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, αυτή είναι πιθανότερο να έγινε από ομάδες Homo sapiens, σκελετικά κατάλοιπα του οποίου έχουν βρεθεί στην Κρήτη, χρονολογούμενα περίπου 50 - 12 χιλιάδες χπΠ.
  • η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων από τον Πλακιά στις 800 χιλιάδες χπΠ έχει γίνει κυρίως με βάση την τυπολογία των τεχνέργων και δευτερευόντως μέσω απόλυτης χρονολόγησης. Η τελευταία προσφέρει ένα terminus ante quem στις 110 χιλιάδες χπΠ για κάποια από τα ευρήματα που βρέθηκαν συνεκτικοποιημένα σε ανυψωμένες αποθέσεις αιγιαλού. Η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων πριν τις 110 χιλιάδες χπΠ δεν σημαίνει απαραιτήτως και την ασφαλή χρονολόγησή τους στις 800 χιλιάδες χπΠ και την συνεπακόλουθη απόδοσή τους στον Homo erectus, όπως έχει επανειλημμένα προταθεί έχοντας ωστόσο δεχθεί κριτική.

Ωστόσο η άποψη ότι η Κρήτη κατοικήθηκε από Homo erectus τείνει να παγιωθεί σε μερίδα του ευρέως κοινού μέσω διαδοχικών δημοσιεύσεων σε ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης, και όπως φαίνεται από την πρόσφατη δημοσίευση του βιβλίου του Έβερετ, μέρος της επιστημονικής κοινότητας φαίνεται να την αποδέχεται χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ούτε τον σοβαρό επιστημονικό αντίλογο, ούτε έναν άλλο, συχνά παρεξηγημένο, ανθρωπίδη του Πλειστοκαίνου.

Ταλαντούχοι καλλιτέχνες, αλλά ανίκανοι για θαλάσσια ταξίδια;

Η πρόταση ότι οι Νεάντερταλ ήταν οι δημιουργοί των αρχαιότερων βραχογραφιών που έχουν βρεθεί σε σπήλαιο της Ευρώπης χρονολογούμενων σχεδόν 65.000 χπΠ, τουλάχιστον 20.000 χρόνια νωρίτερα από την εμφάνιση των σύγχρονων ανθρώπων στη Ευρώπη, αποτελεί ένα ακόμα βήμα προς την επανεκτίμηση των γνωστικών τους ικανοτήτων. Όσο εντυπωσιακή και αν είναι αυτή η ανακάλυψη, δεν καθιστά τους Homoneanderthalensis τους μοναδικούς ή τους πρώτους καλλιτέχνες του Πλειστοκαίνου. Παλαιολιθικές βραχογραφίες έχουν βρεθεί σε όλο σχεδόν τον κόσμο, από το Σουλάβεσι μέχρι την Ναμίμπια, ενώ εγχαράξεις σε ώχρα από την Νότια Αφρική έχουν χρονολογηθεί στα 77.000 χπΠ. Η συντριπτική πλειοψηφία των βραχογραφιών της Παλαιολιθικής αποδίδεται στον Homosapiens – πρόσφατα μάλιστα επαναξιολογήθηκαν προϊστορικές βραχογραφίες στην Κρήτη - αν και η απόλυτη χρονολόγησή τους αποτελεί πάντα δυσεπίλυτο πρόβλημα.

Παρ’ όλα αυτά, ο Homoneanderthalensis αγνοείται επιδεικτικά στην συζήτηση για την πρώιμη ναυσιπλοΐα. Και αν στη νήσο Φλορές και τον Ειρηνικό Ωκεανό είναι δύσκολο να βρέθηκαν ποτέ οι Νεάντερταλ, στο Αιγαίο υπάρχουν πλήθος ευρημάτων τα οποία αποδεικνύουν την μακρά και έντονη παρουσία τους στην Ήπειρο, το Ιόνιο, την Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Είναι λοιπόν απορίας άξιο, γιατί να μην προτείνεται η Πελοπόννησος ως πιθανότερη αφετηρία των πρώτων ανθρωπιδών που βρέθηκαν στην Κρήτη πριν από περίπου 100 χιλιάδες χρόνια. Φαίνεται λοιπόν ότι είμαστε πρόθυμοι να αποδεχτούμε τις καλλιτεχνικές ανησυχίες και να φανταστούμε τον Homoneanderthalensis σαν Πικάσο, αλλά εξακολουθούμε να υποτιμούμε τις γνωστικές του ικανότητες πιστεύοντας ότι αποκλείεται να ήταν ικανός για διάσχιση της θάλασσας σαν άλλος Ποπάϊ.

Homo erectus, θυληκός. Αναπαράσταση βασισμένή στο δείγμα ER 3733 από τον John GurcheHomo neanderthalensis, αρσενικός. Αναπαράσταση βασισμένη στο δείγμα Shanidar 1 από τον John Gurche

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Το περίφημο δαχτυλίδι του Μίνωα- Είναι τόσο εντυπωσιακό που δεν πίστευαν στην αυθεντικότητα του
Αέρας αισιοδοξίας για το λάδι - Σταθεροποιήθηκε η τιμή παραγωγού
Κατεβάζει διακόπτες η ΔΕΗ στην Κρήτη με 48ώρες απεργίες
«Σα πολεμάς τον Έλληνα άδικο κόπο κάνεις, τη μάχη κι αν την κέρδισες το πόλεμο τον χάνεις»
Ίδια με πέρυσι τα χρήματα για τη δακοκτονία στην Κρήτη – Η κατανομή ανά νομό
Υποσχέσεις για λύση για τους δρόμους στους παραλιακούς οικισμούς
Aυτοί είναι οι παράγοντες που σκοτώνουν τους Κρητικούς
Διακρίσεις δημοτικών σχολείων στο διαγωνισμό δημιουργίας τηλεοπτικού / ραδιοφωνικού σποτ
Εξαιρετικά πρώιμη η ελαιοκομική χρονιά. Η ανθοφορία των ελαιόδεντρων βρίσκεται σε εξέλιξη
Σε αεροδρόμιο και λιμάνι την Παρασκευή οι αγρότες, στον Υπουργό Περιφερειάρχης-Δήμαρχoι
ΕΚΛΟΓΕΣ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ
Προσποιούνταν τον αστυνομικό-αξιωματικό στρατού και εξαπατούσε πολίτες σε Λασίθι και Ηράκλειο
Πότε θα χτυπήσει το τελευταίο κουδούνι της χρονιάς στα Γυμνάσια και τα λύκεια
Οι θρυλικοί Χαΐνηδες – Οι κλεφταρματολοί της Κρήτης που αντιμετώπισαν τους Γενίτσαρους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας
Και οι Βρετανοί ψηφίζουν «δαγκωτό» Κρήτη!
Εν μέσω ανομβρίας, ορθολογικό πότισμα στην ελιά
Τροχαίο με ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ στο Ηράκλειο που μετέφερε δύο νεογνά. Τραυματίστηκε αναισθησιολόγος
Ο θρύλος για το φάρο «Αφορεσμένου» στην Κρήτη και η σχέση του με τον Χριστό
Το Λασίθι “κρατά” σε καλά επίπεδα τις τιμές του λαδιού παρά την πτωτική τροχιά των διεθνών τιμών
Ιεράπετρα, Σητεία, Τυμπάκι και Χανιά σε κινητοποιήσεις στο Ηράκλειο πριν ξεκινήσει η απεργία της ΠΝΟ
Κίνδυνος για τη μείωση των επιδοτήσεων
Οι Δήμοι του νομού Λασιθίου δεν έχουν ολοκληρώσει τα οικιστικά όρια στους δασικούς χάρτες
Η οργισμένη επιστολή Ιεραπετρίτη: Δεν θα σας κάνουμε το χατίρι κ. Πρωθυπουργέ, ούτε θα το βάλουμε στα πόδια
Ένα κρητικό μιτάτο που όμοιο του δεν έχετε ξαναδεί
1ο Συνέδριο Ελληνικών και Κυπριακών Γεωπάρκων UNΕSCO
Ορατός ο κίνδυνος να μείνουν χωρίς ναυαγοσώστες παραλίες της Κρήτης
Σε κίνδυνο το πανάρχαιο ενδημικό δέντρο της Κρήτης
Νικηφόρος Φωκάς (919-969 μ.Χ.): Ο ασκητής Αυτοκράτωρ
Τελετή Αποκαλυπτηρίων Μνημείου Αντιστρατήγου Ιωάννη Τζανιδάκη
Έλεγξε το αεροδρόμιο της Σητείας η Ryanair, όμως το Λασίθι της φάνηκε μικρό…
Σοκ στη Κρήτη: 33χρονη εφτιαξε μια θηλιά με σεντόνι και έβαλε τέλος στη ζωή της
Ακυρώσεις πτήσεων λόγω πυκνής ομίχλης σε Ηράκλειο και Σητεία!
Ηράκλειο - Νεκρά δεκάδες ζώα από φόλα - Επικήρυξαν το δράστη με 1.000 €
Έρευνα της ΕΛ.ΑΣ. για βίντεο της Ελένης Μενεγάκη από τις διακοπές της
Προς αποχώρηση ο εργολάβος της γέφυρας στο Χαμέζι – Τι γίνεται με το τμήμα Καλό Χωριό-Φρουζή (Ηχητικό)
«Μην πολεμάς τον Έλληνα»: To τραγούδι Κρητικών που ταρακούνησε όλη την Ελλάδα (ΒΙΝΤΕΟ)
Κρητικές γεύσεις στο γάμο του πρίγκιπα Harry και της Meghan Markle. Ένας Έλληνας σεφ επιμελείται το μενού
Γέφυρα Χαμεζίου: Ένα σύγχρονο γιοφύρι της... Άρτας
Νέο «πέπλο» αφρικανικής σκόνης (βίντεο)
Γέφυρα Χαμεζίου-Φέτος συμπληρώνεται μια δεκαετία από την πρώτη εξαγγελία υλοποίησης και παράδοσης στην κυκλοφορία του έργου της γέφυρας Χαμεζίου
Οι αγρότες φοβούνται τον «εχθρό» τους, τους νοτιάδες
«Επανέρχεται» η Αφρικανική σκόνη: Αναλυτική πρόγνωση για την Κρήτη
Ιδαίοι Δάκτυλοι -Οι δαίμονες
Πού «κολλάει» η επένδυση σ’ ένα από τα ωραιότερα σημεία της Κρήτης;
Ξεκινά η αντιπυρική περίοδος
Έρχεται «μίνι» καλοκαίρι – Πού θα «χτυπήσει κόκκινο» η θερμοκρασία
Έκαναν «Φανερό δείπνο» κρεατοφαγίας και στην Κρήτη (και στην Σητεία)
Με όλες τις τιμές έρχεται απόψε στην Κρήτη το Άγιο Φως
Στην Κρήτη το μεγαλύτερο υποβρύχιο καλώδιο εναλλασσόμενου ρεύματος στον κόσμο
Ευχές του Γενικού Περιφερειακού Αστυνομικού Διευθυντή Κρήτης
Έκαναν «βουτιά» οι Κρητικές εξαγωγές - Τι δείχνουν τα στατιστικά
Τραγωδία στην Κρήτη με νεκρό βρέφος μόλις 40 ημερών
Κρήτη: 90χρονος αυτοκτόνησε με καραμπίνα, αφήνοντας σημειώματα
Ο σοφός και δίκαιος Ραδάμανθυς
Παρατηρήματα και συνήθειες της Μεγάλης Εβδομάδας στην Κρήτη- Άλλα ξεχασμένα κι άλλα ψυχορραγούν
Πάσχα στη Σητεία της παράδοσης της φύσης και του Χριστιανισμού
Πάσχα με βροχές για τους Κρητικούς
Στόχος ένας σύγχρονος αυτοκινητόδρομος από την Κίσαμο ως τη Σητεία
Παγκρήτιοι Αγώνες Τραμπολίνο
Επιδότηση για δεξαμενές βρόχινου νερού ζητούν οι αγρότες του Νότου
Έως τις 15/5 οι αιτήσεις για την εξισωτική αποζημίωση
Τοξικός κίνδυνος για τις θάλασσες της Κρήτης τα λαγοκέφαλα
Ξηρασία «απειλεί» την Κρήτη: Από τους πιο ξηρούς ο φετινός Μάρτιος
Σε ποιους δήμους παραμένουν οι συμβασιούχοι και ποιοι κάνουν νέα προσφυγή
Πληρώνει την Τρίτη ο ΕΛΓΑ: Δείτε τα ποσά ανά νομό στην Κρήτη
Απούλητη παραμένει η μισή ποσότητα ελαιολάδου στη Σητεία. Οι τιμές έπεσαν σε χαμηλά επίπεδα
ΤΑ ΚΤΕΛ ΚΡΗΤΗΣ ΕΔΩΣΑΝ ΕΚΠΤΩΣΗ 25% ΣΤΑ ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ ΤΩΝ ΤΡΙΤΕΚΝΩΝ ΝΟΜΟΥ ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Οι 4 σακούλες με τα 21 κιλά κάνναβης είχαν προορισμό την Ιεράπετρα
Χωριό στην Κρήτη «έσβησε» λόγω φόβου βεντέτας
Ο Ανδριανός των 8 κατοίκων -Ένα χωριό όνειρο, με σπήλαια, φαράγγι, αρχαίο οικισμό και τοπίο μαγικό
Κινηματογραφική καταδίωξη στην Κρήτη – Είχαν γεμάτο το πορτ μπαγκάζ με ναρκωτικά
«Έρχονται» 220 πολυπόθητες προσλήψεις στην Κρήτη
Ο άγνωστος παράδεισος της Κρήτης με τις 36 παραμυθένιες παραλίες
Επιστολή Ενημέρωσης Πολιτιστικών Συλλόγων Κρήτης
Εξαπάτηση συμπολιτών μας στο όνομα του ΚΕΘΕΑ και του προβλήματος των εξαρτήσεων.
Οι Οινοποιοί της Κρήτης (Wines of Crete) στην μεγαλύτερη Διεθνή έκθεση κρασιού PROWEIN
Έβρεξε πολύ παντού, εκτός από την ... Κρήτη!
Σοκ από την «βουτιά» στα 2,60 ευρώ για το λάδι
Η Κουζίνα από το Θέατρο της Σητείας ταξιδεύει στο Ηράκλειο
Τα δρομολόγια του Πρέβελης
Σήμερα και τη Δευτέρα τα καταστήματα των τραπεζών θα είναι ανοιχτά, ωστόσο θα παρέχουν περιορισμένη εξυπηρέτηση στο συναλλακτικό κοινό
Ο αριθμός των φοιτητών που εισάγονται στα ΤΕΙ Αγίου Νικολάου και Σητείας
Τι αλλάζει στις επιδοτήσεις;
Νέο Χωροταξικό για τον Τουρισμό στην Κρήτη. Η εκπόνησή του θα ανατεθεί εντός του 2018
ΈΓΚΑΙΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΕΡΓΩΝ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟΥ ΜΑΝΩΛΗ ΜΠΕΤΕΙΝΑΚΗ
Φεύγει η σκόνη για… ρεκόρ και έρχονται οι πολυπόθητες βροχές! Πόσο θα «κρατήσουν»;
Ασύμφορες οι προσφορές των εμπόρων για το ελαιόλαδο Σητείας