Επιλεκτικές αναγνώσεις του Παρελθόντος. Έφτασε ο Homo erectus στην Κρήτη;


Homoerectusο ναύτης,Homoneanderthalensisο καλλιτέχνης

Δύο πρόσφατες δημοσιεύσεις σε διαδικτυακά μέσα θίγουν καυτά ζητήματα της αρχαιολογικής έρευνας όπως η ναυσιπλοΐα κατά το Μέσο Πλειστόκαινο, η οποία συνδέεται με την ανάπτυξη των γλωσσικών ικανοτήτων και η απαρχή της σύγχρονης συμπεριφοράς όπως αυτή τεκμηριώνεται στην τέχνη των σπηλαίων. Κοινό σημείο τους είναι η πρώιμη χρονολόγηση αυτών των χαρακτηριστικών τα οποία αποδίδονται στον Homoerectus και τον Homoneanderthalensisαντίστοιχα. Υπάρχει ωστόσο μια υπόρρητη αντίφαση, την οποία λίγοι συνειδητοποιούν, ακόμα και στους επιστημονικούς κύκλους. 

Η κατάκτηση της γλώσσας στην ανοικτή θάλασσα

Ο καθηγητής γλωσσολογίας και ανθρωπολογίας Ντάνιελ Έβερετ του Πανεπιστημίου Μπέντλεϊ της Μασαχουσέτης, συγγραφέας του βιβλίου «Πώς ξεκίνησε η γλώσσα» υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα έχουν υποτιμηθεί οι ικανότητες του Homoerectus, και επιχειρεί να συνδέσει τις ικανότητες ναυσιπλοΐας, τις οποίες προτείνουν πολλοί αρχαιολόγοι ότι είχε αυτό το είδος, με την εμφάνιση της γλώσσας. Ως τεκμήριο της ικανότητας ναυσιπλοΐας αναφέρει ίχνη του erectus τα οποία έχουν βρεθεί σε διάφορα μέρη χωρίς χερσαία σύνδεση με την Αφρική, όπου πρωτοεμφανίζεται το είδος αυτό, όπως η νήσος Φλόρες της Ινδονησίας και η Κρήτη. Η θεωρία αυτή είχε διατυπωθεί αρχικά πριν από περίπου δύο δεκαετίες από τον Ρόμπερτ Μπεντνάρικ μετά την ανακάλυψη των πρώτων λίθινων ευρημάτων στη νήσο Φλόρες, χωρίς ωστόσο να βρει θερμή ανταπόκριση από την υπόλοιπη επιστημονική κοινότητα.

Πράγματι, η εξάπλωση του Homo erectus από την Αφρική στην Ευρασία αποτελεί μια πρώτη ένδειξη ανεπτυγμένων διανοητικών ικανοτήτων, η οποία έγινε σταδιακά πριν από σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια αποτελώντας αδιάσειστο τεκμήριο της μακράς εξελικτικής πορείας του είδους μας.

Έφτασε ο Homoerectusστην Κρήτη;

«Οι Erectus ταξίδεψαν με πλοίο έως την Κρήτη και διάφορα άλλα νησιά. Το έκαναν από πρόθεση». Αν και παρουσιάζεται από τον Έβερετ σαν δεδομένο, η συγκεκριμένη πρόταση κάθε άλλο παρά δεδομένη είναι. Η θεωρία της μετακίνησης ανθρωπιδών στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, η οποία έχει τραβήξει τα φώτα της δημοσιότητας την τελευταία δεκαετία, προτείνει ότι ο Homo erectus μετακινήθηκε μέσω θαλάσσης από την Αφρική ή κάποιο σημείο του Αιγαίου προς την Κρήτη. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, έχει τεθεί εν αμφιβόλω από μέρος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Οι κύριοι λόγοι για την αμφισβήτηση της παρουσίας Homo erectus στην Κρήτη είναι οι εξής:

  • η απουσία σκελετικών λειψάνων του συγκεκριμένου είδους στο νησί ή οπουδήποτε αλλού στο Αιγαίο‧ αντιθέτως σκελετικά κατάλοιπα του Homo neanderthalensis στην Μάνη, από όπου κάλλιστα θα μπορούσε να έχει διασχίσει την απόσταση μέχρι την Κρήτη μέσω θαλάσσης. Επίσης, υπάρχουν σκελετικά κατάλοιπα Homosapiens στην Βόρεια Αφρική τα οποία χρονολογούνται 160 χιλιάδες χρόνια πΠ, οπότε ακόμα και αν θεωρήσουμε εφικτή μια θαλάσσια μετακίνηση από την Αφρική στην Κρήτη κατά το Πλειστόκαινο, αυτή είναι πιθανότερο να έγινε από ομάδες Homo sapiens, σκελετικά κατάλοιπα του οποίου έχουν βρεθεί στην Κρήτη, χρονολογούμενα περίπου 50 - 12 χιλιάδες χπΠ.
  • η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων από τον Πλακιά στις 800 χιλιάδες χπΠ έχει γίνει κυρίως με βάση την τυπολογία των τεχνέργων και δευτερευόντως μέσω απόλυτης χρονολόγησης. Η τελευταία προσφέρει ένα terminus ante quem στις 110 χιλιάδες χπΠ για κάποια από τα ευρήματα που βρέθηκαν συνεκτικοποιημένα σε ανυψωμένες αποθέσεις αιγιαλού. Η χρονολόγηση των λίθινων τεχνέργων πριν τις 110 χιλιάδες χπΠ δεν σημαίνει απαραιτήτως και την ασφαλή χρονολόγησή τους στις 800 χιλιάδες χπΠ και την συνεπακόλουθη απόδοσή τους στον Homo erectus, όπως έχει επανειλημμένα προταθεί έχοντας ωστόσο δεχθεί κριτική.

Ωστόσο η άποψη ότι η Κρήτη κατοικήθηκε από Homo erectus τείνει να παγιωθεί σε μερίδα του ευρέως κοινού μέσω διαδοχικών δημοσιεύσεων σε ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης, και όπως φαίνεται από την πρόσφατη δημοσίευση του βιβλίου του Έβερετ, μέρος της επιστημονικής κοινότητας φαίνεται να την αποδέχεται χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ούτε τον σοβαρό επιστημονικό αντίλογο, ούτε έναν άλλο, συχνά παρεξηγημένο, ανθρωπίδη του Πλειστοκαίνου.

Ταλαντούχοι καλλιτέχνες, αλλά ανίκανοι για θαλάσσια ταξίδια;

Η πρόταση ότι οι Νεάντερταλ ήταν οι δημιουργοί των αρχαιότερων βραχογραφιών που έχουν βρεθεί σε σπήλαιο της Ευρώπης χρονολογούμενων σχεδόν 65.000 χπΠ, τουλάχιστον 20.000 χρόνια νωρίτερα από την εμφάνιση των σύγχρονων ανθρώπων στη Ευρώπη, αποτελεί ένα ακόμα βήμα προς την επανεκτίμηση των γνωστικών τους ικανοτήτων. Όσο εντυπωσιακή και αν είναι αυτή η ανακάλυψη, δεν καθιστά τους Homoneanderthalensis τους μοναδικούς ή τους πρώτους καλλιτέχνες του Πλειστοκαίνου. Παλαιολιθικές βραχογραφίες έχουν βρεθεί σε όλο σχεδόν τον κόσμο, από το Σουλάβεσι μέχρι την Ναμίμπια, ενώ εγχαράξεις σε ώχρα από την Νότια Αφρική έχουν χρονολογηθεί στα 77.000 χπΠ. Η συντριπτική πλειοψηφία των βραχογραφιών της Παλαιολιθικής αποδίδεται στον Homosapiens – πρόσφατα μάλιστα επαναξιολογήθηκαν προϊστορικές βραχογραφίες στην Κρήτη - αν και η απόλυτη χρονολόγησή τους αποτελεί πάντα δυσεπίλυτο πρόβλημα.

Παρ’ όλα αυτά, ο Homoneanderthalensis αγνοείται επιδεικτικά στην συζήτηση για την πρώιμη ναυσιπλοΐα. Και αν στη νήσο Φλορές και τον Ειρηνικό Ωκεανό είναι δύσκολο να βρέθηκαν ποτέ οι Νεάντερταλ, στο Αιγαίο υπάρχουν πλήθος ευρημάτων τα οποία αποδεικνύουν την μακρά και έντονη παρουσία τους στην Ήπειρο, το Ιόνιο, την Μακεδονία και την Πελοπόννησο. Είναι λοιπόν απορίας άξιο, γιατί να μην προτείνεται η Πελοπόννησος ως πιθανότερη αφετηρία των πρώτων ανθρωπιδών που βρέθηκαν στην Κρήτη πριν από περίπου 100 χιλιάδες χρόνια. Φαίνεται λοιπόν ότι είμαστε πρόθυμοι να αποδεχτούμε τις καλλιτεχνικές ανησυχίες και να φανταστούμε τον Homoneanderthalensis σαν Πικάσο, αλλά εξακολουθούμε να υποτιμούμε τις γνωστικές του ικανότητες πιστεύοντας ότι αποκλείεται να ήταν ικανός για διάσχιση της θάλασσας σαν άλλος Ποπάϊ.

Homo erectus, θυληκός. Αναπαράσταση βασισμένή στο δείγμα ER 3733 από τον John GurcheHomo neanderthalensis, αρσενικός. Αναπαράσταση βασισμένη στο δείγμα Shanidar 1 από τον John Gurche

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Προσλήψεις στην Κρήτη: Εγκρίθηκε το Πρόγραμμα Δακοκτονίας 2019
Αλλαγή δρομολογίων του Πρέβελης λόγω κακοκαιρίας
Οι χοχλιοί της Κρήτης
Επιδείνωση καιρού
Συνεχίζεται η «κοκορομαχία» για το καλώδιο της Κρήτης
Πρωτιά της Κρήτης στα ύψη βροχής - Πού έβρεξε περισσότερο
Ο καταξιωμένος δεξιοτέχνης λυράρης Κωστής Παπουτσάκης στην Σητεία (video)
Πρεμιέρα για τη χειμερινή εκπτωτική περίοδο - Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές
Επιδείνωση του καιρού - Στα 600 μέτρα χιόνια στην Κρήτη
Είσαι γεννημένος το 2001; Για πέρασε από την Στρατολογία
Σεισμός 4,2 Ρίχτερ στην Κρήτη
4,6 Ρίχτερ νοτιοανατολικά της Ιεράπετρας
Τα δίκτυα φυσικού αερίου δε θα έρθουν στην Κρήτη
Παραμένουν δεμένα τα πλοία στα λιμάνια της Κρήτης
Αλλαγή δρομολογίων πλοίου Πρέβελης
Έρχεται το νέο κύμα κακοκαιρίας «Υπατία» από την Τετάρτη
Το ΤΕΙ Κρήτης γίνεται Πανεπιστήμιο
Κατάρτιση συνδυασμών εκλογής δημάρχου και δημοτικών συμβούλων
«Φεύγει» ο χιονιάς - Αλλάζει ο καιρός στην Κρήτη
Φρικτό τροχαίο δυστύχημα στην Ιεράπετρα με νεκρό και τραυματίες (pic)
Ηράκλειο - Ένωση Ιδιωτικών Υπαλλήλων: «Κανένας "ντελιβεράς" στο δρόμο με κακοκαιρία»
Το έστρωσε στο Οροπέδιο Λασιθίου με 30 πόντους χιόνι - Ολονύκτια κινητοποίηση (Video)
Επιδοτήσεις: Στο ειδικό καθεστώς οι αγρότες με ποσό κάτω των 5.000 €
Χωρίς το Λασίθι ο ΣΥΡΙΖΑ δημοσιοποίησε τους πρώτους υποψηφίους Δημάρχους
"Η ΠΕΝΤΑΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΡΑΣ" στην Σητεία
Κακοκαιρία: Πότε και που θα χτυπήσει την Κρήτη με χιόνια σε χαμηλό υψόμετρο
Κοπή πίτας στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου
Προσοχή στα αιγοπρόβατα λόγω κακοκαιρίας
Για Σητεία πετούσαν... στο Ηράκλειο προσγειώθηκαν!
Όχι άλλες μπαλοθιές - Το «έθιμο»που σκοτώνει στην Κρήτη
Τροποποιήσεις στα δρομολόγια του Πρέβελης
Συνεδρίαση της διευρυμένης Νομαρχιακής Συνέλευσης της ΝΟΔΕ Λασιθίου, παρουσία του υποψήφιου Περιφερειάρχη Κρήτης
Το χειμερινό ωράριο λειτουργίας των αρχαιολογικών χώρων στο νομό Λασιθίου
Η Κρήτη ξεδίψασε με το νερό που έπεσε
«Πληγή» για την Κρήτη οι μπαλωθιές και οι «αδέσποτες» σφαίρες
Αλλαγή δρομολογίων του "Πρέβελης" λόγω κακών καιρικών συνθηκών
Κακοκαιρία: Καταιγίδες και πολλά μποφόρ στην Κρήτη
Κρήτη - Ολόκληρο τμήμα από βουνό έπεσε στον ΒΟΑΚ
Κοριτσάκια τα πρώτα μωρά για το 2019 στην Κρήτη
Ηράκλειο: Πήγαινε στο αυτοκίνητό του και σφηνώθηκε σφαίρα στον ώμο του
Κρήτη: Ψάρι καταβροχθίζει μέταλλο – Σε απόγνωση οι ψαράδες (vid)
Κλείνει μια κακή χρονιά για το λάδι της Κρήτης
Στα δόντια του λαγοκέφαλου – Βίντεο με το ψάρι να καταβροχθίζει μέταλλο
Ανομίας συνέχεια: Έκοψαν τις ελιές, πήραν και τα ξύλα!
Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού
2018: Η χρονιά της ξηρασίας - Σε απόγνωση οι Κρητικοί παραγωγοί
Ποδαρικό με βροχές, χιόνια στα ορεινά και βοριάδες θα κάνει στην Κρήτη το 2019!
Και δήμοι της Κρήτης στη λίστα όσων χρηματοδοτούνται για τα αδέσποτα ζώα
Από το «Ξα μου» στο ... όφου!
Εξισωτική αποζημίωση: Από 10 Ιανουαρίου ξεκινούν οι ενστάσεις
Οι αμαζόνες της Κρήτης που ρίχτηκαν στον αγώνα των Κρητών και πάλεψαν για την απελευθέρωση
Κρήτη - Του έκοψαν πάνω από 100 ρίζες ελιές - Εικόνες που προκαλούν θλίψη!
Καταγγελία: Φορτώνουν στο δάκο όλες τις καταστροφές στις ελιές
Δίχως τέλος οι τραγωδίες: Έδωσε τέλος στη ζωή του πριν λίγο ανήμερα των Χριστουγέννων
Νέο φρικτό τροχαίο στην Κρήτη: Ένας στην εντατική και άλλοι τρεις τραυματίες μετά από εγκλωβισμό
Ψάχνουν την επιδότηση για τον θρυμματιστή λιόκλαδων
Παραδίδεται το έργο Γούρνες - Χερσόνησος
Ζερβάκης Γιώργος: Ερώτηση προς τον Κο Περιφερειάρχη Κρήτης για την αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών στο Γούδουρα.
Ο Κήπος των αληθινών ευχών στη Σητεία κάνει τη μεγαλύτερη του ευχή. »Να γίνει καλά ο Γιώργος και να γυρίσει στην οικογένεια του»
Οι ΔΟΥ στις 2,3 και 4 Ιανουαρίου δεν θα πραγματοποιήσουν συναλλαγές με το κοινό
Επιδοτήσεις: Τι ισχύει με το ακατάσχετο;
Ευχές από το Τμήμα Αιμοδοσίας ΠΑΓΝΗ
Αλ. Μαρκογιαννάκης: Γιατί εξαιρείται η Κρήτη από το μεταφορικό ισοδύναμο
Μόνο στην Κρήτη: Άγιος Βασίλης σε αγροτικό 4×4 «ντυμένο» με Χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια!
Απίστευτο! Εργοδότης πήγε στο σπίτι εργαζόμενης και πήρε πίσω το «δώρο»
Μπαίνουν οι επιδοτήσεις με... ακατάσχετο για τους αγρότες
Ύστατη προσπάθεια στην Κρήτη για τον καθορισμό του φορέα διαχείρισης στερεών αποβλήτων
Μανούσος Κούνδουρος -Εμπνευστής της ιδέας της πλήρους αυτονόμησης της Κρήτης
Κοιτάσματα-«μαμούθ» στην Κρήτη: «200 δισ. ευρώ η αξία» – «Μυρίζονται» χρήμα & θέλουν να βάλουν χέρι οι Τούρκοι – Ηχητικό
Αναβλήθηκε η δίκη των «4» για τον μινωικό κούρο αξίας... 1,3 εκατ. ευρώ
Σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας του ελαιολάδου
Κρήτη: «Φρενάρει» ο τουρισμός για το 2019 μετά τα απανωτά ρεκόρ
Παραλίγο τραγωδία στη Κρήτη: Βράχια προκάλεσαν τροχαίο 2 αυτοκινήτων (pics)
Ηλ. Κονοφάγος: Η στόχευση της Τουρκίας με τους χάρτες «ιδιοκτησίας» των ¾ της Κρήτης
Τα αγριόχορτα της Κρήτης και η διατροφική τους αξία
Συνέχεια στο «πόκερ» γύρω από το καλώδιο
4 στο εδώλιο για την αρχαιοκαπηλία του αμύθητης αξίας μινωικού κούρου
Ευθύμιος Καούδης -Ένας Κρητίκαρος Μακεδονομάχος
Οι υποψήφιοι βουλευτές του Κινήματος Αλλαγής στο νομό Λασιθίου
Πώς βγήκε η φράση «Τα ίδια Παντελάκη μου, τα ίδια Παντελή μου;» Τι σχέση έχει με την Ενετοκρατία στην Κρήτη
Διακοπή στη δίκη για την αρχαιοκαπηλία του μινωικού κούρου αξίας 1,3 εκατ. ευρώ
Ενημερωτική εκδήλωση παρουσίασης του έργου «ΓΕΩΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΝΗΣΙΩΤΙΚΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ – GEOTOURISM IN INSULAR GEOPARKS».
Λαδοκουραμπιέδες -Νηστίσιμοι κρητικοί κουραμπιέδες!
Το κρυφό σημείο του πλοίου που έκρυβε τόνους χασίς
«Τρέχουν» και οι δύο για το μεγάλο καλώδιο Κρήτης – Αττικής
Δεν έχουν τελειωμό: Νέα καταγγελία βιασμού 13χρονης συγκλονίζει τα Χανιά
Αυτοί οι Δήμοι της Κρήτης θα έχουν δωρεάν wi-fi - Ηχηρές… απουσίες