Η άγνωστη ιστορία υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης από γενναίους Κρητικούς


Μια, εν πολλοίς, άγνωστη ιστορία που αφορά στη συμμετοχή Κρητικών καπεταναίων και ανδρών στην προσπάθεια υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης, όταν η Πόλη πολιορκήθηκε από τους Τούρκους, περιγράφει στο δίτομο έργο του «Τα κρητικά καράβια στα 1453» ο Ιωάννης Κόντος.

Της Ελένης Βασιλάκη

Γραμμένοι σε έμμετρο λόγο, ο πρώτος τόμος το 1948 και ο δεύτερος το 1969, βασίζονται στα στοιχεία εγγράφου που βρέθηκε το 1919 στη Μονή Βατοπεδίου, το οποίο και διηγείται πως έγινε και βρέθηκαν Κρητικοί να υπερασπίζονται την Πόλη.

Στο χειρόγραφο της Μονής Βατοπεδίου διαβάζουμε πως στις 15 Μαρτίου, όταν ο σουλτάνος Μουχαμέτης άρχισε να περιζώνει με τα φουσάτα του τη Μεγάλη Πόλη, ο παλιός Δρουγγάριος Μανούσος Καλλικράτης, μέγας καραβοκύρης και αρχηγός των Σφακίων και άρχοντας του Σελίνου, ηλικίας τότε 80 χρονών, πήρε ξαφνικά βασιλικό μήνυμα , χρυσόβουλο, που του έλεγε να πάει το συντομότερο δυνατόν με τα καράβια του και όσους μπορούσε άνδρες στη Βασιλεύουσα γιατί κινδύνευε.

«Κακά μαντάτα πήρε ψες ο Καπετάν Μανούσος
Δρουγγάρης χρόνια μυστικός στο πλοϊμο της Κρήτης
Στην πόλη μας, την ξακουστή, έφτασε -λέει ο Τούρκος
Και τις μπομπάρδες του κοντά τις έστεσε στις βίγλες
Και κλαιν μανάδες και παιδιά και γέροι και γυναίκες
Γιατί φοβούνται τη σκλαβιά π’ άγρια τους περιμένει»

Ο Καπετάν Μανούσος πήρε τότε 4 δρόμωνες (είδος βυζαντινού πλοίου) και ένα διάρμενο. Τον μεγαλύτερο δρόμωνα τον κυβερνούσε ο ίδιος, τον άλλο ο Καπετάν Γρηγόρης, γιος του Σήφη Μανιάκη, από τα Ασκύφου, που πιάστηκε από τους Σαρακηνούς και γδάρθηκε ζωντανός στη Γαύδο, τον άλλο ο Καπετάν Πέτρος, ο Γραμματικός από την Κυδωνία. Ο τέταρτος δρόμωνας ήταν κτήμα του Καπετάν Ανδρέα του Μακρή από την Πάτμο και τον κυβερνούσε ο ίδιος. Αυτός ήταν γιος του Καπετάν Γιαννίκου του Μακρή από το Ρέθυμνο, αλλά παντρεμένος στην Πάτμο.

Το διάρμενο, επειδή ο αφέντης του ήταν ανήμπορος για μεγάλα ταξίδια, το ανέλαβε ο Καπετάν Παυλής, ο Καματερός, από την Κίσσαμο, παλιός καραβοκύρης, αλλά χωρίς καράβια εκείνη τη στιγμή.

Στα 5 αυτά καράβια μπήκαν 1500 άντρες. Οι 500 ήταν από το Χάνδακα, από το Μαλεβίζι, το Τέμενος, το Μονοφάτσι, τη Μεσαρά, τη Δίχτη και το Μεραμπέλο και όλοι οι υπόλοιποι από τα Σφακιά, το Σέλινο, την Κίσσαμο, την Κυδωνία, τον Αποκόρωνα, το Αμάρι και το Ρέθυμνο.

Και τα πέντε καράβια ξεκίνησαν από το λιμάνι της Σούδας στις 18 Μαρτίου. Ως τα Δαρδανέλλια ταξίδεψαν χωρίς να συναντήσουν Αγαρηνό. Περνώντας όμως από την Καλλίπολη οι Τούρκοι τα βομβάρδισαν από το φρούριο κάνοντας μια μικρή ζημιά στο διάρμενο.

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος τους περίμενε στην Προποντίδα όταν εμφανίστηκαν μπροστά τους 60 αγαρηνά πλοία τα οποία έρχονταν από την Αρτάκη, όπου είχαν πάει για σκλάβους, τάρταλα και κυρίως γυναίκες.

Τα εχθρικά καράβια, περιγράφεται στο χειρόγραφο, περικύκλωσαν τα δικά μας κι άρχισε μεταξύ τους ένας φοβερός πόλεμος που κράτησε πάνω από 10 ώρες. Οι Τούρκοι έκαναν 12 γιουρούσια αλλά δεν κατάφεραν να πάρουν τα κρητικά καράβια γιατί οι δικοί μας τους γκρέμιζαν από αυτά και τους έπνιγαν.

Οι κρητικοί δρόμωνες κατάφεραν να τους βουλιάξουν 10 καράβια, μικρά, σκοτώνοντας πάνω από 1000 Τούρκους. Από τη δική μας τη μεριά οι απώλειες ήταν 600 άντρες ενώ χάθηκε κι ένα καράβι μας, αυτό που κυβερνούσε ο Καπετάν Γρηγόρης ο οποίος όμως κατάφερε να μην πνιγεί ούτε ένας άντρας του καθώς πρόλαβε κι έκανε ρεσάλτο στο πλοίο που τον εμβόλισε σφάζοντας όλους τους Τούρκους και καταλαμβάνοντας το.

Ο αρχηγός των Τούρκων ,με το όνομα Μουσταφάς, διέταξε τότε να σταματήσουν τα γιουρούσια και να κάψουν τα κρητικά πλοία και θα το κατάφερναν αν ο γενναίος Καπετάν Μανούσος και επτά νέοι πολέμαρχοι δεν αναλάμβαναν να θυσιαστούν, με τα δύο καράβια τους, για να γλυτώσουν τα άλλα τρία και να τους δώσουν χρόνο να χαθούν μέσα στη νύχτα.

Στη σωτηρία των τριών καραβιών βοήθησαν ο Θεός των χριστιανών και η Αγία Θεοτόκος έπειτα η γενναιότητα του Δρουγγάριου, ένας φοβερός σίφουνας, που ξέσπασε εκείνη την ώρα, και τέλος το τουρκικό πλοίο που κυρίευσε ο Καπετάν Γρηγόρης, που μπέρδεψε το Μουσταφά μέσα στη νύχτα και τον έκανε να νομίζει πως τα καράβια που έφευγαν μακριά από τα άλλα ήταν τουρκικά.

Ο Μουσταφάς πάνω στο μπέρδεμα του βάλθηκε να ξεκάνει τα δύο πλοία που είχε μπροστά του πράγμα που τελικά κατάφερε.

«Το τέλος τούτων των αντρών μάτι Γραικού δεν είδε…
Προκοννησιώτες μοναχά χριστιανοί ψαράδες
Που μετά μήνες μερικούς ρωτήθηκαν αν είδαν
Τίποτε ανθρώπους στα σκαφιά κοντά τα καυμένα,
Πνιγμένους είτε ζωντανούς μ αυτές κι αυτές τις όψες
Είπαν πως είδαν τα σκαφιά , τα δυό όπου καήκαν
Στους βράχους τ άγριου νησιού και πως σε τούτα μέσα
Ηύραν οχτώ μαύρα κορμία ανθρώπων καυμένα,
Που δεν εχώριζε κανείς, αν ήσαν νέοι ή γέροι
Τούρκοι ή Ρωμηοί και μοναχά απ ένα σταυρουδάκι
Που βρέθη στο λαιμό ενός , την πίστη του ενοιώσαν»

Έτσι έφτασαν στην Πόλη τα άλλα τρία πλοία και τοποθετήθηκαν οι καπετάνιοι και το πλήρωμα τους, που δεν είχε λαβωθεί, σε θέσεις μάχης.

Όταν έπεσε η Πόλη και οι Τούρκοι μπήκαν μέσα άρχισαν οι 200 χιλιάδες περίπου ταχτικοί και άταχτοι στρατιώτες να την εγκαταλείπουν για να σωθούν.

Μόνο οι Κρητικοί, με αρχηγό τον Καπετάν Γραμματικό, αν και τραυματισμένος, έκριναν πως ήταν καλύτερα να μείνουν και να αγωνιστούν μέχρι να πέσει και ο τελευταίος.

Όταν προς το βράδυ ο σουλτάνος είδε πως δεν είχαν σκοπό να παραδοθούν έστειλε ένα πασά με 2 αξιωματικούς και λευκή σημαία και με το μεταφραστή είπαν στους Κρητικούς πως επειδή ο σουλτάνος εκτιμά την αντρεία τους τους αφήνει ελεύθερους να φύγουν για το νησί τους, με τα όπλα τους, και με ένα από τα καράβια τους.

Τότε όλοι μαζί οι κρητικοί, συνολικά 170, κατέβηκαν από τους πύργους τους και πήγαν στο λιμάνι.

«Κι ως στέκει τώρα η θλιβερή Πόλης των Κωνσταντίνων
μοιάζει κοπέλλα , που λησταί την έπιασαν στο δρόμο
κι αφού τα ρούχα τ ακριβά της ξέσχισαν στην πάλη
τη μωλωπίσαν και πολλά βάσανα της εκάμαν
την άφισαν σχεδόν νεκρή και σαν ένα σκουπίδι
π’ όμως το θέλουνε κι αυτό και το κρατούν με λύσσα
Και τώρα τούτη όλο θρηνεί και σκούζει και μαδιέται
και τον Θεό παρακαλεί τον άντρα να της στείλει
τον άξιο, που θα μπορεί να την ελευθερώση»

Επειδή ο Γραμματικός ήταν βαριά λαβωμένος και δεν μπορούσε να κυβερνήσει το πλοίο το ανέθεσε σε άλλον. Βγαίνοντας από τα Δαρδανέλλια και βλέποντας πως τα τραύματα του ήταν βαριά ζήτησε από το νέο καπετάνιο αντί να τον πάει στην Κρήτη να τον αφήσει στο Άγιο Όρος, που ήταν πιο κοντά και να τον αφήσει στη Μονή Βατοπεδίου, όπου υπήρχε γιατρός, να περιποιηθεί τα τραύματα του .

Εκεί ο Γραμματικός, αφού έγινε καλά αποφάσισε να μονάσει, πήρε το όνομα Ιερώνυμος κι έζησε άλλα οκτώ χρόνια. Επειδή όμως είχε εξασθενίσει η όραση του και το χέρι του έτρεμε ανέθεσε στον Καλλίνικο, ένα μοναχό από την Ανώπολη Σφακίων να γράψει την ιστορία των Κρητικών που πήγαν να υπερασπιστούν την Πόλη.

Έτσι έφτασε σ εμάς αυτή η ιστορία των 1500 και πλέον Κρητικών που αψηφώντας όλους τους κινδύνους ταξίδεψαν με τα πλοία τους στην Κωνσταντινούπολη, την οποία υπερασπίστηκαν σαν λιοντάρια, μέχρι που την κατέλαβαν οι Τούρκοι.

(Το υλικό που παραθέτουμε παραπάνω προέρχεται από το δίτομο έργο του Ιωάννη Κόντου, τα βιβλία του οποίου μας διέθεσε το παλαιοπωλείο του Βαγγέλη Κρασαγάκη επί της οδού Αγίου Τίτου 52)

*Κείμενο και φωτογραφίες από:
http://www.e-storieskritis.gr/2018/04/blog-post_27.html

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Ιστορική έρευνα ανατρέπει τα δεδομένα: Η Κνωσός άκμασε και μετά την καταστροφή
Στη φυλακή οι «4» για τη χασισοφυτεία… μαμούθ και τα 22 κιλά κάνναβης
ΒΟΑΚ: ΑΡΓΗΣΑΜΕ ΠΟΛΥ!
TUI: Κορυφαίος τουριστικός προορισμός διεθνώς η Κρήτη
Μέτρα για να θωρακιστεί η Κρήτη από την Xylella
ΜΕΓΑΛΟΣ Ξεσηκωμός για τις κάμερες στα σχολεία
Οι μαλάκες -και ο υπουργός Σπίρτζης
«Η ΝΔ προκαλεί συζήτηση στη Βουλή με τον Υπουργό κ. Σπίρτζη για τον ΒΟΑΚ»
ΣΥΡΙΖΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ: Ξεκινά ο ΒΟΑΚ, με συνολικό σχεδιασμό και χωρίς διόδια για τους κατοίκους.
ΛΕΒΕΝΤΕΣ Κρητικοί τραγουδούν με λύρα το «Μακεδονία Ξακουστή» μπροστά στα ΜΑΤ! (ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ BINTEO)
Δήλωση Ντόρας Μπακογιάννη για τον ΒΟΑΚ
Ψάχνουν όλα τα θερμοκήπια της Κρήτης για χασισοφυτείες!
Δήλωση του Βουλευτή Λασιθίου του ΣΥΡΙΖΑ Μανόλη Θραψανιώτη, σχετικά με τον Βόρειο Οδικό Αξονα
Καμία επιχείρηση στο νομό Λασιθίου δεν θέλει κοινωνικό τουρισμό
Μπαράζ συλλήψεων σε αεροδρόμια της Κρήτης
Δήλωση Γ. Πλακιωτάκη για το έργο του Β.Ο.Α.Κ.
Υπό εξαφάνιση τα παραδοσιακά γαϊδουράκια της Κρήτης
Βροχές «χρυσάφι» για τις καλλιέργειες - Τι συνιστάται για τα αμπέλια
Δασκαλογιάννης – Ο μεγάλος αγωνιστής της Κρήτης
Εκπτώσεις στους μαθητές της Κρήτης για τη μετακίνησή τους
Πότε λήγει η προθεσμία για τις ασφαλιστικές εισφορές του ΕΛΓΑ
Τρίτη και ευτυχώς... φαρμακερή για το Χαμέζι!
Για τις 10 μαχαιριές στην κουνιάδα του κρίθηκε ένοχος και στο Εφετείο
Περιοδεία της Άννας Γαλανού στην Κρήτη
Έρχεται και φέτος το φεστιβάλ κλασικής μουσικής Casa dei Mezzo στο Μακρύ Γιαλό
Με κίνητρα για τους γιατρούς επαναπροκηρύσσονται 953 θέσεις γιατρών για τις Τοπικές Ομάδες Υγείας
Mε πλαστά έγγραφα προσπάθησαν να ταξιδέψουν από το αεροδρόμιο Σητείας
«Για εμάς ο ΒΟΑΚ εκτείνεται από την Κίσσαμο ως τη Σητεία. Ένας σύγχρονος αυτοκινητόδρομος από το ένα άκρο της Κρήτης στο άλλο»
Σήμερα «κληρώνει» για το μεγάλο καλώδιο της Κρήτης
Εν αναμονή της τελεσίδικης απόφασης για τη ρακή
Ξεκίνησαν από την Κρήτη και ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα και τον κόσμο (Video)
Με υβριδικό σταθμό και αιολικά πάρκα εξοπλίζεται η Κρήτη
Αυτή είναι η «ασπίδα» των ελιών κατά της Xylella
745 συλλήψεις στην Κρήτη τον Μάιο
Νέες διαρροές: Τα τρία μοντέλα για τη χρηματοδότηση του ΒΟΑΚ
Γάμος υπερπαραγωγή στην Κρήτη με 69 κουμπάρους και 3.500 καλεσμένους
Ψάρεψε… αρχαίο αμφορέα
Μέτρα κατά της λειψυδρίας - Τι πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί
Πως ψήφισε το κοινό στον Άγιο Νικόλαο και τη Σητεία στο Διεθνές φεστιβάλ Ταινιών Πολύ μικρού Μήκους
Ο Γιάννης Ζουγανέλης με “Φρούτα εποχής”στην Κρήτη
Μεγάλο «τσεκούρι» στις επιδοτήσεις των αγροτών
1ο Θερινό Σχολείο Μαθηματικών
Τι είναι η ευδεμίδα και η χολέρα που «απειλεί» τα δέντρα της Κρήτης;
Απίστευτο: Εκτός λειτουργίας ο διάδρομος στα Χανιά γιατί αεροσκάφος πάτησε λαγό!
Ολοκληρώνονται οι διαπραγματεύσεις για τις έρευνες υδρογονανθράκων στην Κρήτη
Προβληματισμός και… αντιδράσεις για το ΒΟΑΚ
Yπογραφή σύμβασης για παράκαμψη Σητείας
Ξεκινά ο... μίνι καύσωνας! Που και πότε το θερμόμετρο θα δείξει... 41°C;
Καλοκαίρι Στο Νότο - Just Μπύρες
Κρήτη - Απίστευτες εικόνες με το σπίτι στην Κρήτη που κρέμεται στον γκρεμό ! (Video)
Αυτή είναι η «ασπίδα» για την Κρήτη σε περίπτωση τσουνάμι
Κρήτες της Κωνσταντινούπολης...
Αλλάζει ο σχεδιασμός για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης
Νέες ασθένειες απειλούν τα ελαιόδεντρα
Σοβαρό τροχαίο στην Κρήτη – Μάχη για να κρατηθεί στη ζωή δίνει 26χρονος
Στην Κρήτη σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος
Ο αφανισμός της Κανδάνου – Ένα ακόμη γερμανικό έγκλημα πολέμου
Κρητική Αρχαϊκή Γλώσσα
Διέσχισε όλη την Κρήτη με τα πόδια. Ολοκλήρωσε στον Άγιο Νικόλαο το πολυήμερο οδοιπορικό της
Σαν σήμερα το 1941 η Σφαγή στο Κοντομαρί, η εκτέλεση που φωτογραφήθηκε!
Ακήρυχτος «πόλεμος» μεταξύ ΟΑΚ και Σπίρτζη
Θρίλερ στην Κρήτη: Έστησαν ενέδρα σε αγρότη και τον πυροβόλησαν
Συστηματική η καταπάτηση και καταστροφή αιγιαλού, παραλιών, ακτών, ρεμάτων, αρχαιολογικών σημείων και εκτάσεων του δημοσίου από ξενοδοχειακές και άλλες επιχειρήσεις. Οι αρχές σφυρίζουν αδιάφορα!
Ο Ιούνιος έρχεται με... καυτές διαθέσεις και 36άρια στην Κρήτη
Καταδικάζουν την μηνυτήρια αναφορά Αξιωματικού της Αστυνομίας
«Παραλύει» σήμερα η Κρήτη
30.000 θέσεις σε Δήμους - Περιφέρειες μέσω Κοινωφελούς
Το μουσικό πρόγραμμα του 6ου Μεσογειακού Ραδιοφωνικού Φεστιβάλ Σητείας. Είμαστε στον αέρα! Συντονιστείτε!
Η Σητεία τελικά ξέρει απο Βέσπα και το απέδειξε πολύ επιτυχημένα (Video)
Το Φεστιβάλ Ταινιών πολύ μικρού μήκους Très Court σε όλη την Κρήτη την Δευτέρα 4 Ιουνίου 2018
Πότε αρχίζουν οι πολυπόθητοι ψεκασμοί για το δάκο;
Απειλή για τις ελιές της Κρήτης ο πυρηνοτρήτης
Στους δρόμους επιστρέφουν οι Αγρότες των Μπλόκων
Πως η φύση «μαγείρεψε» τον ενεργειακό πλούτο νότια της Κρήτης
Ψήφισμα του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης για τα ΤΕΙ, μετά από πρόταση του Συμβούλου Γ. Ζερβάκη
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΖΙΦΑΣ :Ο ΝΙΚΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Οδηγός... για αγρότες: Ποιες ασθένειες απειλούν δέντρα και αμπέλια αυτή την εποχή;
Ποδηλάτες απο όλο τον κόσμο στην Σητεία….(βιντεο-φωτο)
H ανάδειξη, η αξιοποίηση και η χρήση του έργου του Ερωτόκριτου- Ο Ψαραντώνης τραγουδά Ερωτόκριτο (Video)
Τρεις όροι για το καλώδιο της Κρήτης
Ανοικτές Πόρτες στα Οινοποιεία της Κρήτης. 26-27 Μαΐου στην μονή Τοπλού
Σε καταστολή το 8χρονο κοριτσάκι από την Σητεία που καταπλακώθηκε από την πόρτα γκαράζ
Στα ύψη η τιμή της βενζίνης - Νέες αυξήσεις
Εξετάσεις για ναυαγοσώστες
Προ των πυλών νέο πεντάστερο ξενοδοχείο στην Κρήτη
«Ναι» στην κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων: Όλα τα νεότερα για τη νέα ΚΑΠ
Από χρονιά της βεντέμας... εφιάλτης για τις ελιές