Η άγνωστη ιστορία υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης από γενναίους Κρητικούς


Μια, εν πολλοίς, άγνωστη ιστορία που αφορά στη συμμετοχή Κρητικών καπεταναίων και ανδρών στην προσπάθεια υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης, όταν η Πόλη πολιορκήθηκε από τους Τούρκους, περιγράφει στο δίτομο έργο του «Τα κρητικά καράβια στα 1453» ο Ιωάννης Κόντος.

Της Ελένης Βασιλάκη

Γραμμένοι σε έμμετρο λόγο, ο πρώτος τόμος το 1948 και ο δεύτερος το 1969, βασίζονται στα στοιχεία εγγράφου που βρέθηκε το 1919 στη Μονή Βατοπεδίου, το οποίο και διηγείται πως έγινε και βρέθηκαν Κρητικοί να υπερασπίζονται την Πόλη.

Στο χειρόγραφο της Μονής Βατοπεδίου διαβάζουμε πως στις 15 Μαρτίου, όταν ο σουλτάνος Μουχαμέτης άρχισε να περιζώνει με τα φουσάτα του τη Μεγάλη Πόλη, ο παλιός Δρουγγάριος Μανούσος Καλλικράτης, μέγας καραβοκύρης και αρχηγός των Σφακίων και άρχοντας του Σελίνου, ηλικίας τότε 80 χρονών, πήρε ξαφνικά βασιλικό μήνυμα , χρυσόβουλο, που του έλεγε να πάει το συντομότερο δυνατόν με τα καράβια του και όσους μπορούσε άνδρες στη Βασιλεύουσα γιατί κινδύνευε.

«Κακά μαντάτα πήρε ψες ο Καπετάν Μανούσος
Δρουγγάρης χρόνια μυστικός στο πλοϊμο της Κρήτης
Στην πόλη μας, την ξακουστή, έφτασε -λέει ο Τούρκος
Και τις μπομπάρδες του κοντά τις έστεσε στις βίγλες
Και κλαιν μανάδες και παιδιά και γέροι και γυναίκες
Γιατί φοβούνται τη σκλαβιά π’ άγρια τους περιμένει»

Ο Καπετάν Μανούσος πήρε τότε 4 δρόμωνες (είδος βυζαντινού πλοίου) και ένα διάρμενο. Τον μεγαλύτερο δρόμωνα τον κυβερνούσε ο ίδιος, τον άλλο ο Καπετάν Γρηγόρης, γιος του Σήφη Μανιάκη, από τα Ασκύφου, που πιάστηκε από τους Σαρακηνούς και γδάρθηκε ζωντανός στη Γαύδο, τον άλλο ο Καπετάν Πέτρος, ο Γραμματικός από την Κυδωνία. Ο τέταρτος δρόμωνας ήταν κτήμα του Καπετάν Ανδρέα του Μακρή από την Πάτμο και τον κυβερνούσε ο ίδιος. Αυτός ήταν γιος του Καπετάν Γιαννίκου του Μακρή από το Ρέθυμνο, αλλά παντρεμένος στην Πάτμο.

Το διάρμενο, επειδή ο αφέντης του ήταν ανήμπορος για μεγάλα ταξίδια, το ανέλαβε ο Καπετάν Παυλής, ο Καματερός, από την Κίσσαμο, παλιός καραβοκύρης, αλλά χωρίς καράβια εκείνη τη στιγμή.

Στα 5 αυτά καράβια μπήκαν 1500 άντρες. Οι 500 ήταν από το Χάνδακα, από το Μαλεβίζι, το Τέμενος, το Μονοφάτσι, τη Μεσαρά, τη Δίχτη και το Μεραμπέλο και όλοι οι υπόλοιποι από τα Σφακιά, το Σέλινο, την Κίσσαμο, την Κυδωνία, τον Αποκόρωνα, το Αμάρι και το Ρέθυμνο.

Και τα πέντε καράβια ξεκίνησαν από το λιμάνι της Σούδας στις 18 Μαρτίου. Ως τα Δαρδανέλλια ταξίδεψαν χωρίς να συναντήσουν Αγαρηνό. Περνώντας όμως από την Καλλίπολη οι Τούρκοι τα βομβάρδισαν από το φρούριο κάνοντας μια μικρή ζημιά στο διάρμενο.

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος τους περίμενε στην Προποντίδα όταν εμφανίστηκαν μπροστά τους 60 αγαρηνά πλοία τα οποία έρχονταν από την Αρτάκη, όπου είχαν πάει για σκλάβους, τάρταλα και κυρίως γυναίκες.

Τα εχθρικά καράβια, περιγράφεται στο χειρόγραφο, περικύκλωσαν τα δικά μας κι άρχισε μεταξύ τους ένας φοβερός πόλεμος που κράτησε πάνω από 10 ώρες. Οι Τούρκοι έκαναν 12 γιουρούσια αλλά δεν κατάφεραν να πάρουν τα κρητικά καράβια γιατί οι δικοί μας τους γκρέμιζαν από αυτά και τους έπνιγαν.

Οι κρητικοί δρόμωνες κατάφεραν να τους βουλιάξουν 10 καράβια, μικρά, σκοτώνοντας πάνω από 1000 Τούρκους. Από τη δική μας τη μεριά οι απώλειες ήταν 600 άντρες ενώ χάθηκε κι ένα καράβι μας, αυτό που κυβερνούσε ο Καπετάν Γρηγόρης ο οποίος όμως κατάφερε να μην πνιγεί ούτε ένας άντρας του καθώς πρόλαβε κι έκανε ρεσάλτο στο πλοίο που τον εμβόλισε σφάζοντας όλους τους Τούρκους και καταλαμβάνοντας το.

Ο αρχηγός των Τούρκων ,με το όνομα Μουσταφάς, διέταξε τότε να σταματήσουν τα γιουρούσια και να κάψουν τα κρητικά πλοία και θα το κατάφερναν αν ο γενναίος Καπετάν Μανούσος και επτά νέοι πολέμαρχοι δεν αναλάμβαναν να θυσιαστούν, με τα δύο καράβια τους, για να γλυτώσουν τα άλλα τρία και να τους δώσουν χρόνο να χαθούν μέσα στη νύχτα.

Στη σωτηρία των τριών καραβιών βοήθησαν ο Θεός των χριστιανών και η Αγία Θεοτόκος έπειτα η γενναιότητα του Δρουγγάριου, ένας φοβερός σίφουνας, που ξέσπασε εκείνη την ώρα, και τέλος το τουρκικό πλοίο που κυρίευσε ο Καπετάν Γρηγόρης, που μπέρδεψε το Μουσταφά μέσα στη νύχτα και τον έκανε να νομίζει πως τα καράβια που έφευγαν μακριά από τα άλλα ήταν τουρκικά.

Ο Μουσταφάς πάνω στο μπέρδεμα του βάλθηκε να ξεκάνει τα δύο πλοία που είχε μπροστά του πράγμα που τελικά κατάφερε.

«Το τέλος τούτων των αντρών μάτι Γραικού δεν είδε…
Προκοννησιώτες μοναχά χριστιανοί ψαράδες
Που μετά μήνες μερικούς ρωτήθηκαν αν είδαν
Τίποτε ανθρώπους στα σκαφιά κοντά τα καυμένα,
Πνιγμένους είτε ζωντανούς μ αυτές κι αυτές τις όψες
Είπαν πως είδαν τα σκαφιά , τα δυό όπου καήκαν
Στους βράχους τ άγριου νησιού και πως σε τούτα μέσα
Ηύραν οχτώ μαύρα κορμία ανθρώπων καυμένα,
Που δεν εχώριζε κανείς, αν ήσαν νέοι ή γέροι
Τούρκοι ή Ρωμηοί και μοναχά απ ένα σταυρουδάκι
Που βρέθη στο λαιμό ενός , την πίστη του ενοιώσαν»

Έτσι έφτασαν στην Πόλη τα άλλα τρία πλοία και τοποθετήθηκαν οι καπετάνιοι και το πλήρωμα τους, που δεν είχε λαβωθεί, σε θέσεις μάχης.

Όταν έπεσε η Πόλη και οι Τούρκοι μπήκαν μέσα άρχισαν οι 200 χιλιάδες περίπου ταχτικοί και άταχτοι στρατιώτες να την εγκαταλείπουν για να σωθούν.

Μόνο οι Κρητικοί, με αρχηγό τον Καπετάν Γραμματικό, αν και τραυματισμένος, έκριναν πως ήταν καλύτερα να μείνουν και να αγωνιστούν μέχρι να πέσει και ο τελευταίος.

Όταν προς το βράδυ ο σουλτάνος είδε πως δεν είχαν σκοπό να παραδοθούν έστειλε ένα πασά με 2 αξιωματικούς και λευκή σημαία και με το μεταφραστή είπαν στους Κρητικούς πως επειδή ο σουλτάνος εκτιμά την αντρεία τους τους αφήνει ελεύθερους να φύγουν για το νησί τους, με τα όπλα τους, και με ένα από τα καράβια τους.

Τότε όλοι μαζί οι κρητικοί, συνολικά 170, κατέβηκαν από τους πύργους τους και πήγαν στο λιμάνι.

«Κι ως στέκει τώρα η θλιβερή Πόλης των Κωνσταντίνων
μοιάζει κοπέλλα , που λησταί την έπιασαν στο δρόμο
κι αφού τα ρούχα τ ακριβά της ξέσχισαν στην πάλη
τη μωλωπίσαν και πολλά βάσανα της εκάμαν
την άφισαν σχεδόν νεκρή και σαν ένα σκουπίδι
π’ όμως το θέλουνε κι αυτό και το κρατούν με λύσσα
Και τώρα τούτη όλο θρηνεί και σκούζει και μαδιέται
και τον Θεό παρακαλεί τον άντρα να της στείλει
τον άξιο, που θα μπορεί να την ελευθερώση»

Επειδή ο Γραμματικός ήταν βαριά λαβωμένος και δεν μπορούσε να κυβερνήσει το πλοίο το ανέθεσε σε άλλον. Βγαίνοντας από τα Δαρδανέλλια και βλέποντας πως τα τραύματα του ήταν βαριά ζήτησε από το νέο καπετάνιο αντί να τον πάει στην Κρήτη να τον αφήσει στο Άγιο Όρος, που ήταν πιο κοντά και να τον αφήσει στη Μονή Βατοπεδίου, όπου υπήρχε γιατρός, να περιποιηθεί τα τραύματα του .

Εκεί ο Γραμματικός, αφού έγινε καλά αποφάσισε να μονάσει, πήρε το όνομα Ιερώνυμος κι έζησε άλλα οκτώ χρόνια. Επειδή όμως είχε εξασθενίσει η όραση του και το χέρι του έτρεμε ανέθεσε στον Καλλίνικο, ένα μοναχό από την Ανώπολη Σφακίων να γράψει την ιστορία των Κρητικών που πήγαν να υπερασπιστούν την Πόλη.

Έτσι έφτασε σ εμάς αυτή η ιστορία των 1500 και πλέον Κρητικών που αψηφώντας όλους τους κινδύνους ταξίδεψαν με τα πλοία τους στην Κωνσταντινούπολη, την οποία υπερασπίστηκαν σαν λιοντάρια, μέχρι που την κατέλαβαν οι Τούρκοι.

(Το υλικό που παραθέτουμε παραπάνω προέρχεται από το δίτομο έργο του Ιωάννη Κόντου, τα βιβλία του οποίου μας διέθεσε το παλαιοπωλείο του Βαγγέλη Κρασαγάκη επί της οδού Αγίου Τίτου 52)

*Κείμενο και φωτογραφίες από:
http://www.e-storieskritis.gr/2018/04/blog-post_27.html

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Πως διασφαλίζεις την τροφοδοσία της Κρήτης με νερό;
Ανεβαίνουν οι τιμές για το κρητικό ελαιόλαδο
«Σαρώνει» η ηπατίτιδα C στην Κρήτη - Κινδυνεύουν 5.000 Κρητικοί
Βίντεο: Η στιγμή που υδροστρόβιλος «χτυπά» την Κρήτη
Η επόμενη μέρα για το ΤΕΙ Κρήτης
Οι βροχές στην Κρήτη «όνειρο» ήταν; Νοτιάδες και υψηλές θερμοκρασίες σήμερα
Πρόγραμμα επίσκεψης κινητού συνεργείου μαστογραφίας στα χωριά της Σητείας
Kαταιγίδες, κεραυνοί και ανεμοστρόβιλοι στην Κρήτη - Που έβρεξε περισσότερο;
Θρήνος στην Κρήτη για τη 19χρονη Μελανθία που βρέθηκε νεκρή στο κρεβάτι της (pics)
Κρήτη: Εντοπίστηκε νεκρή 19χρονη στο σπίτι της
Συγκινεί 11χρονη από το Ηράκλειο Κρήτης: Αυτά ζήτησε ως δώρο για τα γενέθλιά της
Ο αερολιμένας Σητείας είχε άνοδο 103,8%, διακίνησε 59.446 επιβάτες το δεκάμηνο του 2018
Ο καιρός στην Κρήτη: Που θα βρέξει το Σαββατοκύριακο;
«Τρέχουν» για το καλώδιο χωρίς την Κομισιόν...
Ξανά στο Βάι το κόκκινο σκαθάρι (Video)
Π. Πετράκη: Ενδιαφέρον ξανά για την Περιφέρεια Κρήτης στις ερχόμενες εκλογές
Ένα βήμα πιο κοντά στην ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης - Αττικής
4ο Παγκρήτιο πρωτάθλημα πορτοκαλί γηπέδου
Ανοιχτές συζητήσεις για τις έρευνες υδρογονανθράκων στην Κρήτη
Οι παίδες του Σητειακού ηττήθηκαν από την Πεδιάδα
ΔΙΑ ΖΩΣΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΟΥ ΙΝΕ ΓΣΕΕ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΣΗΤΕΙΑΣ
Έρευνα: Από πού κρατάει η “σκούφια” των Κρητικών;
Αθερινόλακκος: Ανησυχία για τη λειτουργία του εργοστασίου
Αίσθηση στην Κρήτη προκάλεσε η μεγάλη έρευνα για τις συμβάσεις έργων και του ΟΤΑ
Αντικριστό: Ωδή στον «Μαραντόνα» της κρητικής κουζίνας
Τι μισθούς παίρνουν οι δήμαρχοι, αντιδήμαρχοι στο νομό Λασιθίου
Ηράκλειο - Βρήκε κουζινομάχαιρο καρφωμένο στην πλάτη του αλλά δεν...θυμάται πώς βρέθηκε εκεί!
Εκπαίδευση στη Σητεία, μεταφορά τραυματισμένων ατόμων από δύσβατα σημεία και σπήλαια
Νέο ψυγείο για τις ανάγκες των ωφελούμενουν του ΤΕΒΑ
To πρόγραμμα της ημερίδας για τα φυτοφάρμακα στη Σητεία
EastMed: Προχωρά το πρότζεκτ για φυσικό αέριο μέσω Κρήτης
Το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου – Σύμβολο ηρωισμού και θυσίας
Με τα 3 ευρώ «φλερτάρει» το λάδι – Ο νομός της Κρήτης με την υπερβεντέμα
Πρόταση για ηλεκτροδότηση μέσω πλοίου-σταθμού τροφοδοσίας στον Αθερινόλακκο
Συνάντηση την άλλη εβδομάδα για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτη – Αττική
Έρχονται οι πολυπόθητες βροχές στο νησί μας αλλά για... λίγο
Τα ρακοκάζανα στην Κρήτη, μία εμπειρία που θα σου μείνει αξέχαστη!
Δυναμική εκπροσώπηση των εμπόρων του Ν. Λασιθίου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΟΛΜΗΡΟΥΣ ΝΕΟΥΣ ΠΟΥ “ΒΟΥΤΟΥΣΑΝ” ΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ ΤΩΝ ΝΑΖΙ ΚΑΤΑΚΤΗΤΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ
Ο μυστικός ασύρματος που δεν εντόπισαν ποτέ οι Γερμανοί -Αυτοψία στο κρησφύγετο του Κακόπετρου όπου δύο Εγγλέζοι και Κρήτες έστελναν κρίσιμα μηνύματα στο Κάιρο (βίντεο)
Ο Ανδρέας Μαμαντόπουλος νέος πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού
Καζάνι που βράζει το Ηράκλειο της Κρήτης – Αλβανοί ξήλωσαν και έκλεψαν την ελληνική σημαία (ΒΙΝΤΕΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ)
Κρήτη: Το φαινόμενο που δεν μπορούν να εξηγήσουν ούτε οι επιστήμονες (vid)
Εβδομήντα αγροτοδασικές πυρκαγιές στο νομό Λασιθίου το 2018
Το Κρητικό Σπίτι από τη Σητεία πρωταθλητής Κρήτης στο εργασιακό μπάσκετ
«Κάτω τα χέρια από τις αγροτικές επιδοτήσεις»
Θα… φάνε κι εμάς τα κόκκινα σκαθάρια
«Πλήττεται ο αγροτικός κόσμος της Κρήτης από τη μειωμένη καρπόδεση ελαιοκάρπου λόγω ανομβρίας»
Στον Αθερινόλακκο τεχνικοί και στελέχη του Κατάρ για αυτοψία
3 Νοεμβρίου 1898 απελευθερώθηκε η Κρήτη από τον τουρκικό ζυγό..
ΑΑΔΕ: Διασταυρώσεις σχεδιάζει για εισοδήματα από Airbnb που δεν τα δηλώνουν
Το «Κρητικό Σπίτι» στην τελική φάση του Παγκρήτιου Εργασιακού πρωταθλήματος μπάσκετ
Ημερομηνία Έναρξης Συγκομιδής Ελαιοκάρπου
Κάτω από 3 € το λάδι στη Μεσσηνία
Ο κακός χαμός σε σχολείο της Κρήτης: Τα… πειράγματα στη μαθήτρια, οι απειλές του παππού και τα περιπολικά
Ανανέωση Δελτίων Μετακίνησης Α.Μ.Ε.Α. 2018
Οι επιδοτήσεις μπήκαν αλλά κατασχέθηκαν λόγω χρεών στο δημόσιο
Αγροτική ασφάλιση όπως στα... Ι.Χ.
«Πνοή» ξανά στο «στοιχειωμένο» εργοτάξιο στο Χαμέζι Σητείας
Στο 2% επί της αξίας του λαδιού η εισφορά δακοκτονίας
ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΚΡΗΤΗΣ
Εντάξεις έργων για έργα αγροτικής οδοποιίας στη Σητεία
Δώρα και επιδόματα με... αγωγές διεκδικούν και στην Κρήτη
Πώς διαμορφώνεται η κατάσταση ανά περιοχή με τις τιμές στα φετινά ελαιόλαδα, μειωμένος 50-60% ο όγκος της παραγωγής
Συνάντηση φορέων διαχείρισης λιμένων στο Δημ. Λιμ. Ταμείο Χερσονήσου για τη δημιουργία δικτύου υδατοδρομίων στην Κρήτη
Έπεσαν οι υπογραφές για την επισκευή και συντήρηση του Κολυμβητηρίου Μοιρών
Mπήκαν οι ενισχύσεις με κάποιες «περίεργες» μειώσεις για μεγαλοπαραγωγούς
Προβληματισμός και στην Κρήτη για την κλιματική αλλαγή
Φρικτό τροχαίο δυστύχημα: Τραγικός θάνατος για γυναίκα που παρασύρθηκε από αυτοκίνητο
Βρέθηκε νεκρός άντρας που είχε εξαφανιστεί στα Σφακιά
Τα σενάρια για την ηλεκτρική επάρκεια της Κρήτης!
Σπιτικό καύσιμο από λιόκλαδα - Πρωτοποριακή πρόταση από καθηγητή του ΤΕΙ Κρήτης
Απίστευτος: Γιατρός που το έπαιζε «πράκτορας» υπηρεσιών σκηνοθέτησε γάμο «μαϊμού» ενώ ήταν ήδη παντρεμένος
«Ζεστό» χρήμα για τους κτηνοτρόφους – «Έρχονται» 30 εκατομμύρια
Σήμερα οι επιδοτήσεις στους λογαριασμούς - Τι ισχύει για τις κατασχέσεις;
Με μπλακ-άουτ κινδυνεύει από το 2020 η Κρήτη
Εξαιρετική ποιότητα – ανεπαρκής ποσότητα στα βιολογικά προϊόντα της Κρήτης
Την Παρασκευή θα μπουν οι επιδοτήσεις!
Δεν δίνει παράταση η Κομισιόν για τις μονάδες της ΔΕΗ στην Κρήτη
Κρήτη: Ισόβια κάθειρξη για τον 33χρονο που είχε πολτοποιήσει με σφυρί το κεφάλι ομοεθνή του
Πότε μπαίνουν οι επιδοτήσεις στους λογαριασμούς των αγροτών;
Ανιχνευτής μετάλλων εντόπισε πανάρχαιο Μινωικό μενταγιόν στο Cleveland της Β. Αμερικής
Οι περιοχές με τα περισσότερα δηλητηριασμένα δολώματα
ΣΗΤΕΙΑΚΟΣ Α.Ο. – Ο.Φ.Η 2 (παίδες) ΤΕΛΙΚΟ : 53-36
Μ.Θραψανιώτης - «Με την ολοκλήρωση της στρατηγικής μελέτης θα σχεδιαστεί και το τμήμα από Άγιο Νικόλαο έως Σητεία»
Στους πρώτους των πρώτων το ΤΕΙ Κρήτης, σε επιστημονικό έργο
«Όργιο» ληγμένων φυτοφαρμάκων - Πως αναγνωρίζονται τα παράνομα;