Η άγνωστη ιστορία υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης από γενναίους Κρητικούς


Μια, εν πολλοίς, άγνωστη ιστορία που αφορά στη συμμετοχή Κρητικών καπεταναίων και ανδρών στην προσπάθεια υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης, όταν η Πόλη πολιορκήθηκε από τους Τούρκους, περιγράφει στο δίτομο έργο του «Τα κρητικά καράβια στα 1453» ο Ιωάννης Κόντος.

Της Ελένης Βασιλάκη

Γραμμένοι σε έμμετρο λόγο, ο πρώτος τόμος το 1948 και ο δεύτερος το 1969, βασίζονται στα στοιχεία εγγράφου που βρέθηκε το 1919 στη Μονή Βατοπεδίου, το οποίο και διηγείται πως έγινε και βρέθηκαν Κρητικοί να υπερασπίζονται την Πόλη.

Στο χειρόγραφο της Μονής Βατοπεδίου διαβάζουμε πως στις 15 Μαρτίου, όταν ο σουλτάνος Μουχαμέτης άρχισε να περιζώνει με τα φουσάτα του τη Μεγάλη Πόλη, ο παλιός Δρουγγάριος Μανούσος Καλλικράτης, μέγας καραβοκύρης και αρχηγός των Σφακίων και άρχοντας του Σελίνου, ηλικίας τότε 80 χρονών, πήρε ξαφνικά βασιλικό μήνυμα , χρυσόβουλο, που του έλεγε να πάει το συντομότερο δυνατόν με τα καράβια του και όσους μπορούσε άνδρες στη Βασιλεύουσα γιατί κινδύνευε.

«Κακά μαντάτα πήρε ψες ο Καπετάν Μανούσος
Δρουγγάρης χρόνια μυστικός στο πλοϊμο της Κρήτης
Στην πόλη μας, την ξακουστή, έφτασε -λέει ο Τούρκος
Και τις μπομπάρδες του κοντά τις έστεσε στις βίγλες
Και κλαιν μανάδες και παιδιά και γέροι και γυναίκες
Γιατί φοβούνται τη σκλαβιά π’ άγρια τους περιμένει»

Ο Καπετάν Μανούσος πήρε τότε 4 δρόμωνες (είδος βυζαντινού πλοίου) και ένα διάρμενο. Τον μεγαλύτερο δρόμωνα τον κυβερνούσε ο ίδιος, τον άλλο ο Καπετάν Γρηγόρης, γιος του Σήφη Μανιάκη, από τα Ασκύφου, που πιάστηκε από τους Σαρακηνούς και γδάρθηκε ζωντανός στη Γαύδο, τον άλλο ο Καπετάν Πέτρος, ο Γραμματικός από την Κυδωνία. Ο τέταρτος δρόμωνας ήταν κτήμα του Καπετάν Ανδρέα του Μακρή από την Πάτμο και τον κυβερνούσε ο ίδιος. Αυτός ήταν γιος του Καπετάν Γιαννίκου του Μακρή από το Ρέθυμνο, αλλά παντρεμένος στην Πάτμο.

Το διάρμενο, επειδή ο αφέντης του ήταν ανήμπορος για μεγάλα ταξίδια, το ανέλαβε ο Καπετάν Παυλής, ο Καματερός, από την Κίσσαμο, παλιός καραβοκύρης, αλλά χωρίς καράβια εκείνη τη στιγμή.

Στα 5 αυτά καράβια μπήκαν 1500 άντρες. Οι 500 ήταν από το Χάνδακα, από το Μαλεβίζι, το Τέμενος, το Μονοφάτσι, τη Μεσαρά, τη Δίχτη και το Μεραμπέλο και όλοι οι υπόλοιποι από τα Σφακιά, το Σέλινο, την Κίσσαμο, την Κυδωνία, τον Αποκόρωνα, το Αμάρι και το Ρέθυμνο.

Και τα πέντε καράβια ξεκίνησαν από το λιμάνι της Σούδας στις 18 Μαρτίου. Ως τα Δαρδανέλλια ταξίδεψαν χωρίς να συναντήσουν Αγαρηνό. Περνώντας όμως από την Καλλίπολη οι Τούρκοι τα βομβάρδισαν από το φρούριο κάνοντας μια μικρή ζημιά στο διάρμενο.

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος τους περίμενε στην Προποντίδα όταν εμφανίστηκαν μπροστά τους 60 αγαρηνά πλοία τα οποία έρχονταν από την Αρτάκη, όπου είχαν πάει για σκλάβους, τάρταλα και κυρίως γυναίκες.

Τα εχθρικά καράβια, περιγράφεται στο χειρόγραφο, περικύκλωσαν τα δικά μας κι άρχισε μεταξύ τους ένας φοβερός πόλεμος που κράτησε πάνω από 10 ώρες. Οι Τούρκοι έκαναν 12 γιουρούσια αλλά δεν κατάφεραν να πάρουν τα κρητικά καράβια γιατί οι δικοί μας τους γκρέμιζαν από αυτά και τους έπνιγαν.

Οι κρητικοί δρόμωνες κατάφεραν να τους βουλιάξουν 10 καράβια, μικρά, σκοτώνοντας πάνω από 1000 Τούρκους. Από τη δική μας τη μεριά οι απώλειες ήταν 600 άντρες ενώ χάθηκε κι ένα καράβι μας, αυτό που κυβερνούσε ο Καπετάν Γρηγόρης ο οποίος όμως κατάφερε να μην πνιγεί ούτε ένας άντρας του καθώς πρόλαβε κι έκανε ρεσάλτο στο πλοίο που τον εμβόλισε σφάζοντας όλους τους Τούρκους και καταλαμβάνοντας το.

Ο αρχηγός των Τούρκων ,με το όνομα Μουσταφάς, διέταξε τότε να σταματήσουν τα γιουρούσια και να κάψουν τα κρητικά πλοία και θα το κατάφερναν αν ο γενναίος Καπετάν Μανούσος και επτά νέοι πολέμαρχοι δεν αναλάμβαναν να θυσιαστούν, με τα δύο καράβια τους, για να γλυτώσουν τα άλλα τρία και να τους δώσουν χρόνο να χαθούν μέσα στη νύχτα.

Στη σωτηρία των τριών καραβιών βοήθησαν ο Θεός των χριστιανών και η Αγία Θεοτόκος έπειτα η γενναιότητα του Δρουγγάριου, ένας φοβερός σίφουνας, που ξέσπασε εκείνη την ώρα, και τέλος το τουρκικό πλοίο που κυρίευσε ο Καπετάν Γρηγόρης, που μπέρδεψε το Μουσταφά μέσα στη νύχτα και τον έκανε να νομίζει πως τα καράβια που έφευγαν μακριά από τα άλλα ήταν τουρκικά.

Ο Μουσταφάς πάνω στο μπέρδεμα του βάλθηκε να ξεκάνει τα δύο πλοία που είχε μπροστά του πράγμα που τελικά κατάφερε.

«Το τέλος τούτων των αντρών μάτι Γραικού δεν είδε…
Προκοννησιώτες μοναχά χριστιανοί ψαράδες
Που μετά μήνες μερικούς ρωτήθηκαν αν είδαν
Τίποτε ανθρώπους στα σκαφιά κοντά τα καυμένα,
Πνιγμένους είτε ζωντανούς μ αυτές κι αυτές τις όψες
Είπαν πως είδαν τα σκαφιά , τα δυό όπου καήκαν
Στους βράχους τ άγριου νησιού και πως σε τούτα μέσα
Ηύραν οχτώ μαύρα κορμία ανθρώπων καυμένα,
Που δεν εχώριζε κανείς, αν ήσαν νέοι ή γέροι
Τούρκοι ή Ρωμηοί και μοναχά απ ένα σταυρουδάκι
Που βρέθη στο λαιμό ενός , την πίστη του ενοιώσαν»

Έτσι έφτασαν στην Πόλη τα άλλα τρία πλοία και τοποθετήθηκαν οι καπετάνιοι και το πλήρωμα τους, που δεν είχε λαβωθεί, σε θέσεις μάχης.

Όταν έπεσε η Πόλη και οι Τούρκοι μπήκαν μέσα άρχισαν οι 200 χιλιάδες περίπου ταχτικοί και άταχτοι στρατιώτες να την εγκαταλείπουν για να σωθούν.

Μόνο οι Κρητικοί, με αρχηγό τον Καπετάν Γραμματικό, αν και τραυματισμένος, έκριναν πως ήταν καλύτερα να μείνουν και να αγωνιστούν μέχρι να πέσει και ο τελευταίος.

Όταν προς το βράδυ ο σουλτάνος είδε πως δεν είχαν σκοπό να παραδοθούν έστειλε ένα πασά με 2 αξιωματικούς και λευκή σημαία και με το μεταφραστή είπαν στους Κρητικούς πως επειδή ο σουλτάνος εκτιμά την αντρεία τους τους αφήνει ελεύθερους να φύγουν για το νησί τους, με τα όπλα τους, και με ένα από τα καράβια τους.

Τότε όλοι μαζί οι κρητικοί, συνολικά 170, κατέβηκαν από τους πύργους τους και πήγαν στο λιμάνι.

«Κι ως στέκει τώρα η θλιβερή Πόλης των Κωνσταντίνων
μοιάζει κοπέλλα , που λησταί την έπιασαν στο δρόμο
κι αφού τα ρούχα τ ακριβά της ξέσχισαν στην πάλη
τη μωλωπίσαν και πολλά βάσανα της εκάμαν
την άφισαν σχεδόν νεκρή και σαν ένα σκουπίδι
π’ όμως το θέλουνε κι αυτό και το κρατούν με λύσσα
Και τώρα τούτη όλο θρηνεί και σκούζει και μαδιέται
και τον Θεό παρακαλεί τον άντρα να της στείλει
τον άξιο, που θα μπορεί να την ελευθερώση»

Επειδή ο Γραμματικός ήταν βαριά λαβωμένος και δεν μπορούσε να κυβερνήσει το πλοίο το ανέθεσε σε άλλον. Βγαίνοντας από τα Δαρδανέλλια και βλέποντας πως τα τραύματα του ήταν βαριά ζήτησε από το νέο καπετάνιο αντί να τον πάει στην Κρήτη να τον αφήσει στο Άγιο Όρος, που ήταν πιο κοντά και να τον αφήσει στη Μονή Βατοπεδίου, όπου υπήρχε γιατρός, να περιποιηθεί τα τραύματα του .

Εκεί ο Γραμματικός, αφού έγινε καλά αποφάσισε να μονάσει, πήρε το όνομα Ιερώνυμος κι έζησε άλλα οκτώ χρόνια. Επειδή όμως είχε εξασθενίσει η όραση του και το χέρι του έτρεμε ανέθεσε στον Καλλίνικο, ένα μοναχό από την Ανώπολη Σφακίων να γράψει την ιστορία των Κρητικών που πήγαν να υπερασπιστούν την Πόλη.

Έτσι έφτασε σ εμάς αυτή η ιστορία των 1500 και πλέον Κρητικών που αψηφώντας όλους τους κινδύνους ταξίδεψαν με τα πλοία τους στην Κωνσταντινούπολη, την οποία υπερασπίστηκαν σαν λιοντάρια, μέχρι που την κατέλαβαν οι Τούρκοι.

(Το υλικό που παραθέτουμε παραπάνω προέρχεται από το δίτομο έργο του Ιωάννη Κόντου, τα βιβλία του οποίου μας διέθεσε το παλαιοπωλείο του Βαγγέλη Κρασαγάκη επί της οδού Αγίου Τίτου 52)

*Κείμενο και φωτογραφίες από:
http://www.e-storieskritis.gr/2018/04/blog-post_27.html

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Εντυπωσιακές εικόνες από την Wanderlust Greece που μας ταξιδεύουν στο νομό Λασιθίου και την Κρήτη (βίντεο)
Kiki challenge με ... τράγο - Η ... κρητική version!
Στα... «Έξυπνα Νησιά» βρέθηκε και η Κρήτη
«Ποια είναι τα 417 Δημόσια ακίνητα στη Κρήτη, που εκχωρούνται κρυφά από τις τοπικές κοινωνίες στο Υπερταμείο με απαίτηση των δανειστών;»
Βροχερή εβδομάδα για την Κρήτη - Αναλυτική πρόγνωση
Σεισμός στην Κρήτη τα ξημερώματα
Βλάβη στο σύστημα (Notice to Airmen NOTAM ή NoTAM) στέλνει τις νυχτερινές πτήσεις της Σητείας στο αεροδρόμιο Ηρακλείου
Συμμαχία κατά του καρκίνου στην Κρήτη
Το Ολοκαύτωμα της Βιάννου -14 Σεπτεμβρίου 1943 (βίντεο)
«Κόκκινες κάρτες» στα ενεργειακά μέτωπα της Κρήτης
Και δεύτερος γάμος θα επιτρέπεται στους ιερείς... υπό προϋποθέσεις
«Θησαυρός» το νερό που έπεσε χθες στην Κρήτη
Πρόταση για την χάραξη του ΒΟΑΚ στο τμήμα: Καβούσι – Χρυσοπηγή – Σκορδίλο
Εκατοντάδες παραγωγοί θα έχουν πρόβλημα με την επιδότηση
Ισχυρές βροχοπτώσεις στην Κρήτη
Ανάδειξη της ιδιαίτερης ομορφιάς του νομού Λασιθίου
Μισή τιμή στα εισιτήρια για τους εκπαιδευτικούς μέσω ΚΤΕΛ
Το κόλπο για να κρατούν χαμηλά τις τιμές στο Κρητικό ελαιόλαδο
Οι αξιωματικοί ενώθηκαν με τα ιερά δεσμά του γάμου!
Έξι τραγωδίες σε λίγες ώρες στην Κρήτη - «Μαύρο» 48ωρο
Παύλος Κούπερ -Ο πρωτοπόρος των θερμοκηπίων στην Ελλάδα
Το τραγούδι του Δασκαλογιάννη- Η επανάσταση σε στίχους!
Ο αιμοσταγής πασάς που έσφαξε το Λασίθι!
Αυγενάκης: «Απροστάτευτοι οι ελαιοπαραγωγοί της Κρήτης απέναντι στο δάκο»
Υπογράφηκε η σύμβαση των ξενοδοχοϋπαλλήλων του νομού Λασιθίου
Ντοκιμαντέρ για την δράση των γυναικών στην Κρήτη της… Κατοχής
Ζώμινθος: Το μινωικό ανάκτορο του βουνού συνεχίζει να αποκαλύπτει τα μυστικά του
Δίνουν τα χέρια ΣΥΡΙΖΑ-Αρναουτάκης;
Εκκρεμούν τα «ψίχουλα» του ΕΛΓΑ στην Κρήτη - Τα έχει πάρει η υπόλοιπη χώρα
Έρχονται... ρομπότ στην Κρήτη για την διαχείριση των απορριμμάτων
Ζώμινθος- Το μινωικό ανάκτορο του βουνού
Ένα τραγούδι για την ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ μας ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΣΟΥΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ !!!
Την επίσπευση του ΒΟΑΚ από Σητεία έως Κίσσαμο ζήτησαν από τον Πρωθυπουργό
Θάνατοι στις θάλασσες λόγω έλλειψης... ναυαγοσώστη
Πώς οι νυχτερίδες και η ξηρασία επηρεάζουν την παραγωγή του ελαιολάδου
Το ιστορικό σπήλαιο της Μιλάτου - Η τραγική ιστορία που κουβαλάει από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας
Τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στο κρασί ακύρωσε το ΣτΕ
Τα νέα δρομολόγια των Μινωικών Γραμμών μετά τη λήξη της απεργίας
Γελούν και τα κατσικοπρόβατα του Αποσελέμη.
Μεγάλες στιγμές στην επετειακή 15η σεζόν του «Καλοκαίρι Στο Νότο»!
Τροποποίηση δρομολογίου Πρέβελης
Η εκτέλεση επτά πατριωτών στην Αγιά Κρήτης
Κρήτη: Ο... παράδεισος του δάκου!
Ρεκόρ συλλήψεων για πλαστογραφία σε αεροδρόμια της Κρήτης
Καιρός για βουτιές - Που θα ανέβει το θερμόμετρο στους 37 βαθμούς;
Η απεργία "τροποποιεί" τα δρομολόγια του ΠΡΕΒΕΛΗΣ
Η τραγωδία στο Μάτι κινητοποίησε τους Δήμους της Κρήτης
Πτώση 30% στην τιμή του λαδιού στην Ελλάδα - Τι ισχύει στην Κρήτη;
«Άνοιξαν» οι ουρανοί στην Κρήτη - Πόσο έβρεξε στο νησί;
Το Βάι και το Ελαφονήσι από ψηλά (Video)
«Ήρθαν» τα… πρωτοβρόχια στην Κρήτη
Η ΝΟΔΕ Λασιθίου για τον ανασχηματισμό
Ανακοίνωση υποδοχής φοιτητών έτους 2018-2019 στην ΚΡΗΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ
Πυρκαγιά σε πλοίο με προορισμό την Κρήτη - Αναστάτωση για 875 επιβάτες
ΑΣΕΠ: Προσλήψεις 419 ατόμων στο Υπουργείο Πολιτισμού – Πόσες οι θέσεις στο Λασίθι [Πίνακας]
Μεγάλη η πτώση των βάσεων στο Πανεπιστήμιο,ΤΕΙ και Πολυτεχνείο Κρήτης - Δείτε τις βάσεις όλων των ιδρυμάτων της χώρας
Βορίζια: Το χωριό «φάντασμα» – Βομβαρδισμός και εκθεμελίωση
“Ήντα ’ναι η μαύρη καταχνιά κι η γ’ ερημιά στα πλάγια;”: 73 χρόνια από το Ολοκαύτωμα της Μαλαθύρου
Η περιφέρεια προειδοποιεί για το επικίνδυνο ψάρι «λαγοκέφαλος»
Ετοιμάζονται οι μπουλντόζες για κατεδαφίσεις αυθαιρέτων - Που θα γίνει η αρχή;
Εγεννήθη Λυράρης
Η μεγάλη σφαγή του Ηρακλείου
Τι έκανε γερμανικό περιπολικό στους δρόμους της Κρήτης (Φώτο)
Σοκάρουν τα νέα στοιχεία για τον πατροκτόνο στην Κρήτη
Ο Γιάννης Χαρωνίτης απαντά στο σάλο για το διορισμό του
Άγιος Νικόλαος - Ανήλικη ήπιε χάπια σε παραλία της Κρήτης
Σαν σήμερα το 1898 σημειώνεται η μεγάλη σφαγή στο Ηράκλειο Κρήτης
Σε νέα φάση ο «Γολγοθάς» της Γέφυρας Χαμεζίου
Τι δείχνουν τα πρώτα στοιχεία για τα Μερομήνια
ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΚΕΔΡΟΥΣ (22 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944)
Πως θέλουν το ΒΟΑΚ οι Κρητικοί οδηγοί;
Ζεστό χρήμα 49 εκατ. ευρώ σε 19 δήμους της Κρήτης
Μάγεψε ο “Ερωτόκριτος” της Σητείας
Κομπίνα της «μαφίας» των λογιστών με επιστροφές φόρου και στην Κρήτη
Ρεκόρ σε παραβάσεις του ΚΟΚ στην Κρήτη - Πάνω από 2.000 σε 4 μέρες
Πρωτοφανή περιστατικά ρευματοκλοπής στην Κρήτη: Έκλεβε ρεύμα ο… ελεγκτής!
Πώς «ΑΡΡΩΣΤΑΙΝΕΙ» ένα ΣΠΙΤΙ και ΤΙ ΗΞΕΡΑΝ οι Αρχαίοι Μινωίτες
Λύσεις για να μη μείνει η Κρήτη χωρίς ρεύμα μετά το 2020
Όταν ο Τσιτσιπάς κινδύνευσε να πνιγεί στην Κρήτη: «Ο Θεός μου έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία»
Κρήτη, η δεύτερη περιφέρεια στην Ελλάδα που προσελκύει το μεγαλύτερο αριθμό τουριστών
Δεν κοινοποιούμε την παρουσία μας στα social media
Τροποποίηση δρομολογίων του Πρέβελης
Η κάθοδος των μυρίων - «Βουλιάζει» η Κρήτη της Παναγίας
Ο καρχαρίας που… «βόλταρε» στον Πλακιά
Ράμπο με μαγιό «ξεσκονίζουν» επιχειρήσεις στην Κρήτη
ΑΑΔΕ: Εκστρατεία ενημέρωσης των τουριστών – «Apódixi please» (απόδειξη παρακαλώ)
Με τι καιρό θα «κάνουμε» Δεκαπενταύγουστο στην Κρήτη