Η άγνωστη ιστορία υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης από γενναίους Κρητικούς


Μια, εν πολλοίς, άγνωστη ιστορία που αφορά στη συμμετοχή Κρητικών καπεταναίων και ανδρών στην προσπάθεια υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης, όταν η Πόλη πολιορκήθηκε από τους Τούρκους, περιγράφει στο δίτομο έργο του «Τα κρητικά καράβια στα 1453» ο Ιωάννης Κόντος.

Της Ελένης Βασιλάκη

Γραμμένοι σε έμμετρο λόγο, ο πρώτος τόμος το 1948 και ο δεύτερος το 1969, βασίζονται στα στοιχεία εγγράφου που βρέθηκε το 1919 στη Μονή Βατοπεδίου, το οποίο και διηγείται πως έγινε και βρέθηκαν Κρητικοί να υπερασπίζονται την Πόλη.

Στο χειρόγραφο της Μονής Βατοπεδίου διαβάζουμε πως στις 15 Μαρτίου, όταν ο σουλτάνος Μουχαμέτης άρχισε να περιζώνει με τα φουσάτα του τη Μεγάλη Πόλη, ο παλιός Δρουγγάριος Μανούσος Καλλικράτης, μέγας καραβοκύρης και αρχηγός των Σφακίων και άρχοντας του Σελίνου, ηλικίας τότε 80 χρονών, πήρε ξαφνικά βασιλικό μήνυμα , χρυσόβουλο, που του έλεγε να πάει το συντομότερο δυνατόν με τα καράβια του και όσους μπορούσε άνδρες στη Βασιλεύουσα γιατί κινδύνευε.

«Κακά μαντάτα πήρε ψες ο Καπετάν Μανούσος
Δρουγγάρης χρόνια μυστικός στο πλοϊμο της Κρήτης
Στην πόλη μας, την ξακουστή, έφτασε -λέει ο Τούρκος
Και τις μπομπάρδες του κοντά τις έστεσε στις βίγλες
Και κλαιν μανάδες και παιδιά και γέροι και γυναίκες
Γιατί φοβούνται τη σκλαβιά π’ άγρια τους περιμένει»

Ο Καπετάν Μανούσος πήρε τότε 4 δρόμωνες (είδος βυζαντινού πλοίου) και ένα διάρμενο. Τον μεγαλύτερο δρόμωνα τον κυβερνούσε ο ίδιος, τον άλλο ο Καπετάν Γρηγόρης, γιος του Σήφη Μανιάκη, από τα Ασκύφου, που πιάστηκε από τους Σαρακηνούς και γδάρθηκε ζωντανός στη Γαύδο, τον άλλο ο Καπετάν Πέτρος, ο Γραμματικός από την Κυδωνία. Ο τέταρτος δρόμωνας ήταν κτήμα του Καπετάν Ανδρέα του Μακρή από την Πάτμο και τον κυβερνούσε ο ίδιος. Αυτός ήταν γιος του Καπετάν Γιαννίκου του Μακρή από το Ρέθυμνο, αλλά παντρεμένος στην Πάτμο.

Το διάρμενο, επειδή ο αφέντης του ήταν ανήμπορος για μεγάλα ταξίδια, το ανέλαβε ο Καπετάν Παυλής, ο Καματερός, από την Κίσσαμο, παλιός καραβοκύρης, αλλά χωρίς καράβια εκείνη τη στιγμή.

Στα 5 αυτά καράβια μπήκαν 1500 άντρες. Οι 500 ήταν από το Χάνδακα, από το Μαλεβίζι, το Τέμενος, το Μονοφάτσι, τη Μεσαρά, τη Δίχτη και το Μεραμπέλο και όλοι οι υπόλοιποι από τα Σφακιά, το Σέλινο, την Κίσσαμο, την Κυδωνία, τον Αποκόρωνα, το Αμάρι και το Ρέθυμνο.

Και τα πέντε καράβια ξεκίνησαν από το λιμάνι της Σούδας στις 18 Μαρτίου. Ως τα Δαρδανέλλια ταξίδεψαν χωρίς να συναντήσουν Αγαρηνό. Περνώντας όμως από την Καλλίπολη οι Τούρκοι τα βομβάρδισαν από το φρούριο κάνοντας μια μικρή ζημιά στο διάρμενο.

Ο μεγάλος όμως κίνδυνος τους περίμενε στην Προποντίδα όταν εμφανίστηκαν μπροστά τους 60 αγαρηνά πλοία τα οποία έρχονταν από την Αρτάκη, όπου είχαν πάει για σκλάβους, τάρταλα και κυρίως γυναίκες.

Τα εχθρικά καράβια, περιγράφεται στο χειρόγραφο, περικύκλωσαν τα δικά μας κι άρχισε μεταξύ τους ένας φοβερός πόλεμος που κράτησε πάνω από 10 ώρες. Οι Τούρκοι έκαναν 12 γιουρούσια αλλά δεν κατάφεραν να πάρουν τα κρητικά καράβια γιατί οι δικοί μας τους γκρέμιζαν από αυτά και τους έπνιγαν.

Οι κρητικοί δρόμωνες κατάφεραν να τους βουλιάξουν 10 καράβια, μικρά, σκοτώνοντας πάνω από 1000 Τούρκους. Από τη δική μας τη μεριά οι απώλειες ήταν 600 άντρες ενώ χάθηκε κι ένα καράβι μας, αυτό που κυβερνούσε ο Καπετάν Γρηγόρης ο οποίος όμως κατάφερε να μην πνιγεί ούτε ένας άντρας του καθώς πρόλαβε κι έκανε ρεσάλτο στο πλοίο που τον εμβόλισε σφάζοντας όλους τους Τούρκους και καταλαμβάνοντας το.

Ο αρχηγός των Τούρκων ,με το όνομα Μουσταφάς, διέταξε τότε να σταματήσουν τα γιουρούσια και να κάψουν τα κρητικά πλοία και θα το κατάφερναν αν ο γενναίος Καπετάν Μανούσος και επτά νέοι πολέμαρχοι δεν αναλάμβαναν να θυσιαστούν, με τα δύο καράβια τους, για να γλυτώσουν τα άλλα τρία και να τους δώσουν χρόνο να χαθούν μέσα στη νύχτα.

Στη σωτηρία των τριών καραβιών βοήθησαν ο Θεός των χριστιανών και η Αγία Θεοτόκος έπειτα η γενναιότητα του Δρουγγάριου, ένας φοβερός σίφουνας, που ξέσπασε εκείνη την ώρα, και τέλος το τουρκικό πλοίο που κυρίευσε ο Καπετάν Γρηγόρης, που μπέρδεψε το Μουσταφά μέσα στη νύχτα και τον έκανε να νομίζει πως τα καράβια που έφευγαν μακριά από τα άλλα ήταν τουρκικά.

Ο Μουσταφάς πάνω στο μπέρδεμα του βάλθηκε να ξεκάνει τα δύο πλοία που είχε μπροστά του πράγμα που τελικά κατάφερε.

«Το τέλος τούτων των αντρών μάτι Γραικού δεν είδε…
Προκοννησιώτες μοναχά χριστιανοί ψαράδες
Που μετά μήνες μερικούς ρωτήθηκαν αν είδαν
Τίποτε ανθρώπους στα σκαφιά κοντά τα καυμένα,
Πνιγμένους είτε ζωντανούς μ αυτές κι αυτές τις όψες
Είπαν πως είδαν τα σκαφιά , τα δυό όπου καήκαν
Στους βράχους τ άγριου νησιού και πως σε τούτα μέσα
Ηύραν οχτώ μαύρα κορμία ανθρώπων καυμένα,
Που δεν εχώριζε κανείς, αν ήσαν νέοι ή γέροι
Τούρκοι ή Ρωμηοί και μοναχά απ ένα σταυρουδάκι
Που βρέθη στο λαιμό ενός , την πίστη του ενοιώσαν»

Έτσι έφτασαν στην Πόλη τα άλλα τρία πλοία και τοποθετήθηκαν οι καπετάνιοι και το πλήρωμα τους, που δεν είχε λαβωθεί, σε θέσεις μάχης.

Όταν έπεσε η Πόλη και οι Τούρκοι μπήκαν μέσα άρχισαν οι 200 χιλιάδες περίπου ταχτικοί και άταχτοι στρατιώτες να την εγκαταλείπουν για να σωθούν.

Μόνο οι Κρητικοί, με αρχηγό τον Καπετάν Γραμματικό, αν και τραυματισμένος, έκριναν πως ήταν καλύτερα να μείνουν και να αγωνιστούν μέχρι να πέσει και ο τελευταίος.

Όταν προς το βράδυ ο σουλτάνος είδε πως δεν είχαν σκοπό να παραδοθούν έστειλε ένα πασά με 2 αξιωματικούς και λευκή σημαία και με το μεταφραστή είπαν στους Κρητικούς πως επειδή ο σουλτάνος εκτιμά την αντρεία τους τους αφήνει ελεύθερους να φύγουν για το νησί τους, με τα όπλα τους, και με ένα από τα καράβια τους.

Τότε όλοι μαζί οι κρητικοί, συνολικά 170, κατέβηκαν από τους πύργους τους και πήγαν στο λιμάνι.

«Κι ως στέκει τώρα η θλιβερή Πόλης των Κωνσταντίνων
μοιάζει κοπέλλα , που λησταί την έπιασαν στο δρόμο
κι αφού τα ρούχα τ ακριβά της ξέσχισαν στην πάλη
τη μωλωπίσαν και πολλά βάσανα της εκάμαν
την άφισαν σχεδόν νεκρή και σαν ένα σκουπίδι
π’ όμως το θέλουνε κι αυτό και το κρατούν με λύσσα
Και τώρα τούτη όλο θρηνεί και σκούζει και μαδιέται
και τον Θεό παρακαλεί τον άντρα να της στείλει
τον άξιο, που θα μπορεί να την ελευθερώση»

Επειδή ο Γραμματικός ήταν βαριά λαβωμένος και δεν μπορούσε να κυβερνήσει το πλοίο το ανέθεσε σε άλλον. Βγαίνοντας από τα Δαρδανέλλια και βλέποντας πως τα τραύματα του ήταν βαριά ζήτησε από το νέο καπετάνιο αντί να τον πάει στην Κρήτη να τον αφήσει στο Άγιο Όρος, που ήταν πιο κοντά και να τον αφήσει στη Μονή Βατοπεδίου, όπου υπήρχε γιατρός, να περιποιηθεί τα τραύματα του .

Εκεί ο Γραμματικός, αφού έγινε καλά αποφάσισε να μονάσει, πήρε το όνομα Ιερώνυμος κι έζησε άλλα οκτώ χρόνια. Επειδή όμως είχε εξασθενίσει η όραση του και το χέρι του έτρεμε ανέθεσε στον Καλλίνικο, ένα μοναχό από την Ανώπολη Σφακίων να γράψει την ιστορία των Κρητικών που πήγαν να υπερασπιστούν την Πόλη.

Έτσι έφτασε σ εμάς αυτή η ιστορία των 1500 και πλέον Κρητικών που αψηφώντας όλους τους κινδύνους ταξίδεψαν με τα πλοία τους στην Κωνσταντινούπολη, την οποία υπερασπίστηκαν σαν λιοντάρια, μέχρι που την κατέλαβαν οι Τούρκοι.

(Το υλικό που παραθέτουμε παραπάνω προέρχεται από το δίτομο έργο του Ιωάννη Κόντου, τα βιβλία του οποίου μας διέθεσε το παλαιοπωλείο του Βαγγέλη Κρασαγάκη επί της οδού Αγίου Τίτου 52)

*Κείμενο και φωτογραφίες από:
http://www.e-storieskritis.gr/2018/04/blog-post_27.html

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

ΤΩΡΑ: Άγριο πιστολίδι σε χωριό του Δήμου Κισσάμου – Συναγερμός στην ΕΛ.ΑΣ.
Ημερίδα «Δικαίωμα και Ευθύνη για το Περιβάλλον»
Ανάβουν και πάλι τα «κόκκινα φανάρια» στο Ρέθυμνο
Ανοιξιάτικος ο καιρός στην Κρήτη
Έφυγε από τη ζωή ο Αχιλλέας Κεφαλογιάννης
Εκοιμήθη ο παπα «ΓΑΛΕΖΟΣ» Χιωτάκης απο τα Νομικιανά Σφακίων
Ο έμπιστος του Βενιζέλου Ρεθυμνιώτης οπλαρχηγός Στυλιανός Γαλερός
Έρευνα: Aυτά είναι τα επικίνδυνα περάσματα του Γεροπόταμου στην κάτω Μεσαρά
Ισόβια στη χήρα και τον εραστή για τη δολοφονία του καρδιολόγου
Μια «μεγάλη συγγνώμη» για τον χαμό της οικογένειας στον Γεροπόταμο - ΦΩΤΟ
Φρικτός θάνατος ηλικιωμένου στα Χανιά
Βρήκαν ποιοι έκλεψαν το λάδι
Σήμερα η δίκη για τη δολοφονία του καρδιολόγου από τη Σητεία
Αρτεμισία: Αυτό το κρητικό βότανο καταπολεμά τα καρκινικά κύτταρα!
ΤΟ ΔΑΧΤΥΛΙΔΙ ΤΟΥ ΜΙΝΩΑ
Τραγικός επίλογος στην Κρήτη: Νεκροί εντοπίστηκαν και οι τέσσερις αγνοούμενοι
Και ξαφνικά στο δρόμο μια...ελιά!
Αυτή είναι η τετραμελής οικογένεια που αγνοείται στην Κρήτη – Με αμείωτη ένταση παρά το σκοτάδι οι έρευνες για τους 4 αγνοούμενους (pics, vids)
Ὁ ἥρωας πού ἔκανε τό κορμί του κοντάρι γιά τήν σημαία
Συνελήφθη εκπαιδευτικός στην Ιεράπετρα, για ασέλγεια σε μαθήτριες!
ΕΚΤΑΚΤΟ: Βρέθηκε εξάρτημα ΙΧ – Ελέγχεται αν ανήκει στο όχημα με τους 4 αγνοούμενους στη Κρήτη (pics)
Με ναρκωτικά πιάστηκε 57χρονος
Με ηρωίνη συνελήφθη ένας 32χρονος
Θλίψη: Νεκρή πρίν απο λίγο η σπουδαία Ελληνίδα Βικτώρια Θεοδώρου
Εξπρές διαδικασίες για το νέο ΒΟΑΚ - Το Μάρτιο τα καλά νέα
Δύο Ι.Χ έπεσαν σε ανοιχτό φρεάτιο στο δρόμο Μοίρες-Τυμπάκι
Παίρνουν μέτρα για να μην εξαφανιστούν οι ασκορδουλάκοι
Η Χειρουργική Κλινική επέστρεψε στο δεύτερο όροφο
Συνάντηση στη Σητεία για την προστασία των Οικοσυστημάτων
Τροποποίησαν τα δρομολόγιά τους τα πλοία
ΑΡΧΕΙΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ: ΛΥΚΤΟΣ, ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΑ & ΚΡΗΤΙΚΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ
Συνάντηση Νίκου Καραμανωλάκη με τον Περιφερειάρχη Κρήτης
Σε ισχύ το απαγορευτικό απόπλου - Δεν αναχώρησαν τελικά τα πλοία
Πότε και πώς θα παραχωρηθεί γη σε ανέργους και φτωχούς αγρότες
Συνάντηση για την ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (Ο.Χ.Ε)
Η προτεινόμενη διάρθρωση του νέου πανεπιστημίου Κρήτης
Έρχονται 940 προσλήψεις για τη δακοκτονία
Ζημιές σε ελαιοκαλλιέργεια της Π.Ε. Ηρακλείου από μειωμένη παραγωγή- ακαρπία, λόγω ανομβρίας, απάντηση του αρμόδιου Υπουργείου
Για 9η χρονιά «The Crete Trip 2019» για την ανάδειξη της κουλτούρας της Κρήτης
Στο εδώλιο το ζευγάρι των εραστών για τη δολοφονία του καρδιολόγου στη Σητεία
Κατηγορούμενος στο εδώλιο του κατηγορούμενου ο πατέρας του Βαγγέλη Γιακουμάκη (vid)
Κατηγορούμενος στο εδώλιο του κατηγορούμενου ο πατέρας του Βαγγέλη Γιακουμάκη (vid)
«Ευθύνεστε για την αποτυχία της δακοκτονίας και οφείλετε να εξασφαλίσετε αποζημίωση στους ελαιοπαραγωγούς για το χαμένο εισόδημα»
«Έπεσαν έξω» οι εκτιμήσεις για την παραγωγή λαδιού
Εγκρίθηκε ο κανονισμός για τη διαχείριση του νερού άρδευσης
Ένα νέο είδος εισβολέα σκαθαριού εντόπισαν οι ερευνητές στην Κρήτη
Εμμανουήλ Τσουδερός -«Οραματίζομαι την Ελλάδα… μεγαλυτέραν και υπερήφανον, περιλαμβάνουσα και την Βόρειον ΄Ηπειρον, την Μακεδονίαν, την Θράκην, την Δωδεκάνησο και την Κύπρον»
Κρήτη: Θείος και ανηψιός τσακώθηκαν με αποτέλεσμα να πέσουν πιστολιές
Αποζημιώσεις για κακοκαιρία - λειψυδρία - 120.000 ευρώ σε δήμο της Κρήτης
Η συζήτηση
"Τελεσίγραφο" στους δήμους να στείλουν τα αποθεματικά τους στην ΤτΕ
Μεγάλη υστέρηση στις βροχοπτώσεις στην ανατολική σε σχέση με τη δυτική Κρήτη
Ανακοίνωση της αντιπεριφερειάρχου Λασιθίου σχετικά με τις εξελίξεις στο ΤΕΙ Κρήτης
Νίκος Ξυλούρης -Ο «Αρχάγγελος» της ελληνικής μουσικής (βίντεο)
Στην Σητεία ο Στέλιος Παρλιάρος
Κατακόρυφα έπεσαν τα έσοδα από το λάδι, σημαντικό μέρος του προβλήματος οφείλεται στη δακοκτονία
Το ΤΕΙ να μείνει στην Σητεία
ΤΕΙ Σητείας- παίζουμε με τη φωτιά
Ο υποψήφιος δήμαρχος Νίκος Κουρουπάκης συμμετείχε σε ημεριδα της περιφέρειας Κρήτης προκειμένου νά ενημερωθεί γιά τά νέα προγράμματα πού αφορούν τήν διαχείρηση τών απορριμάτων από τούς Δήμους
Πιο κοντά στην υλοποίηση των υδατοδρομίων -Τι θα γίνει στην Κρήτη
Δήμαρχος Σητείας: «Πέφτει στο κενό η ευκαιρία να ενισχυθεί ο Ν. Λασιθίου»
Πως ... γεμίζει το Φράγμα Αποσελέμη - Εντυπωσιακό βίντεο!
Σημαντική εξέλιξη για τους αγρότες του Λασιθίου, γίνεται πράξη το μεταφορικό ισοδύναμο για την Κρήτη
Ένοχος ερήμην ο 46χρονος που έκαψε με... οξύ 6 εργάτες στο Λασίθι
Το πόρισμα της επιτροπής του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων για την ανάπτυξη του ΤΕΙ Κρήτης
Σάλος στα Χανιά: Επιχείρηση έκανε… “προξενιά” σε ηλικιωμένους και τους έτρωγε λεφτά
Ζαρός, ένα πανέμορφο και γραφικό κεφαλοχώρι του Ηρακλείου (pics)
Θρήνος για τον χαμό της 6χρονης στην Κρήτη – Τι είπε ο συντετριμμένος πατέρας της
Θρήνος για τον χαμό της 6χρονης στην Κρήτη – Τι είπε ο συντετριμμένος πατέρας της
Σε κλοιό της αφρικανικής σκόνης και πάλι η Κρήτη - Ποια θα είναι η πιο δύσκολη μέρα;
Πλήθος προσκυνητών στον Αγιο Ισίδωρο (Video)
Τελικά, πόσους τουρίστες θέλουμε; Τα προβλήματα & οι λύσεις για την Κρήτη
Διπλώματα Οδήγησης: Απέχουν οι Εξεταστές, σε απόγνωση οι Εκπαιδευτές(βιντεο-φωτο)
Δεύτερος γύρος ερευνών για τα κοιτάσματα νότια της Κρήτης
Απίστευτες εικόνες! Πήρε παραμάζωμα τραπέζια και καρέκλες στα Χανιά (pics)
Απίστευτες εικόνες! Πήρε παραμάζωμα τραπέζια και καρέκλες στα Χανιά (pics)
Νέος αέρας ανανέωσης στην τοπική αυτοδιοίκηση της ΝΔ!
Φεβρουάριος 2019: Καλό Μήνα!
Αμπάς: O καταρράκτης που προκαλεί δέος! (βίντεο)
Μ. Χαιρέτης: Το σχέδιο της ΝΔ οδηγεί τον πρωτογενή τομέα σε μια κουλτούρα επιχειρηματικότητας
Στα βιβλιάρια οι αποζημιώσεις για τους αγρότες - Ποιοι δεν θα πάρουν χρήματα
Κώστας Μουντάκης -Ό,τι άγγιζε του ‘δινε νέα πνοή κι ας είχε πίσω του παράδοση αιώνων
Μαρτυρία σοκ: Από τη σχιζοφρένεια στη μαύρη μαγεία και τους εξορκισμούς (vid)
Γιατί πουλάμε φθηνά το κρητικό ελαιόλαδο
ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ... Καταλαμβάνουν Σχολεία για την Μακεδόνία...!!! 5 Σχολεία στα χέρια Ελλήνων Μαθητών...!
Χανιά: Αυτοθυσία ενός Λιμενικού – Έπεσε στα παγωμένα νερά για να σώσει έναν 71χρονο
Χανιά: Αυτοθυσία ενός Λιμενικού – Έπεσε στα παγωμένα νερά για να σώσει έναν 71χρονο