Οι θρυλικοί Χαΐνηδες – Οι κλεφταρματολοί της Κρήτης που αντιμετώπισαν τους Γενίτσαρους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας


Οι χαΐνηδες ή «καλησπέρηδες», όπως τους ονόμαζε ο κρητικός πληθυσμός, έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στα πρώτα χρόνια της τουρκικής εισβολής στο νησί. Ήταν κυρίως νέοι άνδρες, οι οποίοι κατέφυγαν στα βουνά και τα «έβαλαν» με τους γενίτσαρους, το επίλεκτο σώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι χαΐνηδες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία για την απελευθέρωση της Κρήτης από τον τουρκικό ζυγό και με τον δικό τους «παράνομο» τρόπο προσπάθησαν να προστατέψουν τη ζωή και την περιουσία του χριστιανικού ελληνικού πληθυσμού.

Η εμφάνιση των χαΐνηδων

Ο «Κρητικός Πόλεμος» ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1645, όταν 60.000 Τούρκοι αποβιβάστηκαν και εισέβαλαν απροειδοποίητα στα Χανιά. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την πόλη και λίγο αργότερα το Ρέθυμνο. Μέσα σε δύο χρόνια η κεντρική Κρήτη είχε μετατραπεί σε ένα τεράστιο πεδίο μάχης.

Το 1648, όλο το νησί βρισκόταν υπό τουρκικό ζυγό, με μοναδική εξαίρεση τον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο, εξαιτίας των απόρθητων τειχών του και του Κούλε. Μετά από 21 ολόκληρα χρόνια πολιορκίας, στις 27 Σεπτεμβρίου 1669, το μεγάλο Κάστρο έπεσε.

Στην πιο μακροχρόνια πολιορκία της Ευρώπης 30.000 Έλληνες και Ενετοί, καθώς επίσης και 117.000 Τούρκοι έχασαν τη ζωή τους. Μετά την άλωση της πόλης, ακολούθησαν εκτεταμένες υλικές ζημιές, αλλά και θηριωδίες από πλευρά των Οθωμανών. Πολλοί κάτοικοι για να σωθούν εγκατέλειψαν το νησί, άλλοι πουλήθηκαν ως σκλάβοι και άλλοι έγιναν Τουρκοκρήτες, δηλαδή κρητικοί που ασπάστηκαν τον μουσουλμανισμό.

Υπήρχαν όμως και αρκετοί Κρητικοί, νεαρής ηλικίας που κατέφυγαν στα φρούρια της Γραμβούσας, της Σούδας και της Σπιναλόγκας, απ΄ όπου αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τους κατακτητές. Όταν έπεσαν και αυτά τα φρούρια, οι αντάρτες κατέφυγαν στα βουνά. Οι Τούρκοι τους ονόμασαν χαΐνηδες, μια λέξη που έβγαινε από τον αραβικό όρο χαΐν και σήμαινε τον προδότη.

Για τους Κρητικούς βέβαια, οι χαΐνηδες, ήταν οι επαναστάτες και οι ανυπότακτοι, οι οποίοι με δικά τους μέσα προσπάθησαν να εξοντώσουν τον τουρκικό ζυγό. Οι χαΐνηδες έμειναν γνωστοί και ως «καλησπέρηδες», καθώς συνήθιζαν να κατεβαίνουν από τα ορεινά στα πεδινά τις νύχτες και να κάνουν ξαφνικές και αιματηρές επιδρομές στους Οθωμανούς.

Η εξόντωση των Χριστιανών και οι γενίτσαροι

Το 1715 οι Βενετοί έδωσαν και τα τελευταία φυλάκια στους τούρκους κατακτητές. Έως το το 1770, η Κρήτη βρισκόταν σε τραγική κατάσταση. Οι τουρκικές αρχές, αγνοώντας τα διατάγματα του σουλτάνου, επέβαλαν βαριές φορολογίες τους κατοίκους και καταπίεζαν με κάθε τρόπο τον χριστιανικό πληθυσμό.

Οι πιο αδίστακτοι, ωστόσο, ήταν οι Γενίτσαροι, που είχαν εγκατασταθεί στο νησί από την αρχή της τουρκικής εισβολής και σταδιακά είχαν αυξηθεί κατά πολύ σε αριθμό. Οι βιαιότητες και η κτηνωδία εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού είχε φτάσει στο απροχώρητο. Οι σουλτανικές διαταγές δεν αρκούσαν για τον περιορισμό της ασυδοσίας των γενίτσαρων.

Ορισμένοι μάλιστα γενίτσαροι, στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, υπήρξαν διαβόητοι για τα κακουργήματά τους και έμειναν στη μνήμη και στα τραγούδια του κρητικού λαού. Ο Αληδάκης στα Χανιά, ο Αρίφ Αγάς στο Ρέθυμνο, ο Μπεντρή εφέντης και ο Χάνιαλης στο Ηράκλειο, ο Μεμέτ Αγάς ή Μεμέτακας στη Σητεία, ήταν μερικοί από αυτούς.

Τότε έδρασαν οι χαΐνηδες, που σαν άλλοι εκδικητές, τιμωρούσαν τους Οθωμανούς για τα αδικήματά τους. Ήταν όμως περισσότερο λυσσαλέοι με τους Οθωμανούς που είχαν διαπράξει εγκλήματα εναντίον των οικογένειών τους. Αρκετές ηρωικές μορφές κλεφταρματολών αναδείχθηκαν την εποχή εκείνη ολόκληρη την Κρήτη. Οι Χάληδες και οι Γιανναρήδες στα Χανιά, οι Δεληγιαννάκηδες και οι Κουτσούρηδες στα Σφακιά, ο Σήφακας στον Αποκόρωνα, οι Τσουδεροί στο Ρέθυμνο, ο Γιάννης Παλμέτης στο Μυλοπόταμο, οι Άνωγειανοι Σταύρος Ξετρύπης, Σταυρούλης Νιώτης, Βασίλης Σμπώκος και αμέτρητοι άλλοι.

Ο Δημήτριος Λόγιος

Στην ανατολική Κρήτη, ένας από τους πιο ξακουστούς χαΐνηδες ήταν ο Δημήτριος Λόγιος που γεννήθηκε το 1770 στον Άγιο Θωμά του Ηρακλείου και είχε καταγωγή από τη Μεσσαρά. Το πρωί εργαζόταν ως γιατρός και το βράδυ γινόταν ο «κυρίως υψώσας τον κλεφτισμόν εν Κρήτη».

Ο Λόγιος πέθανε το 1811 στην προσπάθεια του να σκοτώσει τον γενίτσαρο της Μεσσαράς, Αγριολίδη. Ο ίδιος όμως προδόθηκε από τον υπηρέτη του γενίτσαρου και τραυματίστηκε θανάσιμα. Πριν πεθάνει, είχε κρυφτεί σε ένα λαγούμι και τουφέκιζε όποιον προασπαθούσε να τον πλησιάσει, μέχρι που πέθανε από αιμορραγία.

Ο φόβος που σκορπούσε ο Λόγιος ήταν τέτοιος που περνούσαν τουλάχιστον δύο μέρες μέχρι κάποιος να πλησιάσει το σημείο που είχε κάτσει και να επιβεβαιώσει τον θάνατό του. Ο Λόγιος τάφηκε στον δρόμο που ενώνει τις Μοίρες και με το Τυμπάκι, μερικά μέτρα μακριά από τη Φαιστό.

Ο θρύλος λέει ότι αν κάποιος αφήσει φαγητό στον τάφο του, αυτό παραμένει αναλλοίωτο μέχρι να το πάρει και το φάει κάποιος περαστικός. Όσοι όμως αντάρτες συλλαμβάνονταν βίωναν φριχτά βασανιστήρια και πέθαιναν με απάνθρωπο τρόπο στο τσιγκέλι.

Οι χαϊνηδες ήταν από τους πρώτους εκφραστές της κρητικής αντίστασης, η οποία αναζωπυρώθηκε με την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, που ξεκίνησε από τα Σφακιά το 1770, αλλά λίγο αργότερα καταπνίγηκε. Κάτω από τις φοβερές συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί, οι περήφανοι Κρητικοί χρειάστηκε να υπομείνουν ακόμη έναν αιώνα σκλαβιάς και να δουν εξεγέρσεις να πνίγονται στο αίμα, με αποκορύφωμα την επανάσταση του 1866-68 και το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου.
Το νησί ανακηρύχθηκε το 1898 σε ανεξάρτητη «Κρητική Πολιτεία».

[mixanitouxronou.gr]

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Μάγεψε ο “Ερωτόκριτος” της Σητείας
Κομπίνα της «μαφίας» των λογιστών με επιστροφές φόρου και στην Κρήτη
Ρεκόρ σε παραβάσεις του ΚΟΚ στην Κρήτη - Πάνω από 2.000 σε 4 μέρες
Πρωτοφανή περιστατικά ρευματοκλοπής στην Κρήτη: Έκλεβε ρεύμα ο… ελεγκτής!
Πώς «ΑΡΡΩΣΤΑΙΝΕΙ» ένα ΣΠΙΤΙ και ΤΙ ΗΞΕΡΑΝ οι Αρχαίοι Μινωίτες
Λύσεις για να μη μείνει η Κρήτη χωρίς ρεύμα μετά το 2020
Όταν ο Τσιτσιπάς κινδύνευσε να πνιγεί στην Κρήτη: «Ο Θεός μου έδωσε μια δεύτερη ευκαιρία»
Κρήτη, η δεύτερη περιφέρεια στην Ελλάδα που προσελκύει το μεγαλύτερο αριθμό τουριστών
Δεν κοινοποιούμε την παρουσία μας στα social media
Τροποποίηση δρομολογίων του Πρέβελης
Η κάθοδος των μυρίων - «Βουλιάζει» η Κρήτη της Παναγίας
Ο καρχαρίας που… «βόλταρε» στον Πλακιά
Ράμπο με μαγιό «ξεσκονίζουν» επιχειρήσεις στην Κρήτη
ΑΑΔΕ: Εκστρατεία ενημέρωσης των τουριστών – «Apódixi please» (απόδειξη παρακαλώ)
Με τι καιρό θα «κάνουμε» Δεκαπενταύγουστο στην Κρήτη
H Bασιλική της Bιράν Eπισκοπής
Γερή «μπάζα» μετά από κλοπές σε σπίτια, επιχειρήσεις και δωμάτια, σε όλη την Κρήτη
Μεγάλη φωτιά στην Κρήτη – Συναγερμός στο νησί
Προτείνουν την επιβολή πλαφον στις τιμές αμόλυβδης. Που θα ισχύσει στην Κρήτη
Αυξημένα μέτρα τροχαίας λαμβάνει η Ελληνική Αστυνομία, ενόψει του εορτασμού του Δεκαπενταύγουστου
Έκτακτο δελτίο θυελλωδών ανέμων - Τα Μποφόρ έχουν άλλα... σχέδια για τους εκδρομείς
Ο Ψαραντώνης... ο Γερμανός τουρίστας, και η... Μέρκελ.
Δημόσιος υπάλληλος στην Κρήτη φέρεται να υπεξαίρεσε 190.000 ευρώ
820.000 ευρώ στην Κρήτη για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας
Άγγιξε τα 2 ευρώ η βενζίνη - Που καταγράφηκε η ακριβότερη τιμή στην Κρήτη
Καιρικό… «κοκτέιλ» στην Κρήτη: Βροχές, άνεμοι και… «φλερτ» με τους 40°C
Το πανάρχαιο έθιμο της ευλογίας των σταφυλιών στις 6 Αυγούστου
O αιώνιος ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ υποδέχεται τους επισκέπτες στ' Ανώγεια...
Κρήτη: Εκπληκτικό γκράφιτι που απεικονίζει τον Νίκο Ξυλούρη
Φωτιά σε γκαράζ στην Κρήτη – Κάηκαν τρία οχήματα
Χανιά - Συνέλαβαν, έδειραν και έδεσαν κλέφτη με καλώδια!
Κάνουν «πάρτι» οι καταπατητές στην Κρήτη
Οι Κρητικοί έγιναν μια «γροθιά»: Γέμισαν κούτες & τις στέλνουν στους πυρόπληκτους της Αττικής
Τον Ερωτόκριτο παρουσιάζουν η «Ορχήστρα Φιλαρμονικής του Δήμου Σητείας» και η «Θεατρική Ομάδα του Συλλόγου Φίλων Μουσικής Σητείας»
Οι Δήμοι του νομού Λασιθίου δεν έχουν συνεργαστεί για την οριοθέτηση των οικιστικών περιγραμμάτων
Συνελήφθη ένας αλλοδαπός στο αεροδρόμιο Σητείας για πλαστογραφία πιστοποιητικών
1.699 τροχονομικές παραβάσεις σε ένα τριήμερο στην Κρήτη
ΠOΛYTEXNITHΣ KI EPHMOΣΠITHΣ-Τρίτη, Αυγούστου 21, ΣΗΤΕΙΑ
«Μόλις Χώρισα»Το Σάββατο 4 Αυγούστου στην Σητεία στο Άλσος Χλουβεράκη στις 21:30
Προσλήψεις για την αντιπυρική προστασία των δασικών οικοσυστημάτων της Κρήτης. Οι θέσεις στο νομό Λασιθίου
ΒΟΑΚ: Καθυστερήσεις και τρία διαφορετικά μοντέλα χρηματοδότησης
Πως μπορεί το κινητό να σας σώσει σε περίπτωση πυρκαγιάς;
Παγκρήτια δημοσκόπηση για την οικονομία
Σαρωτικοί έλεγχοι σε μπαρ και ταβέρνες στην Κρήτη για αποδείξεις
Μεγάλη ανταπόκριση των Κρητικών στην εκστρατεία συγκέντρωσης τροφίμων και φαρμακευτικού υλικού
Εντός Οκτωβρίου εκτιμάται πως θα ξεκινήσει η διαδικασία για το τμήμα του ΒΑΟΚ Χερσόνησος – Νεάπολη
Σκοτσέζικα ντους για τις καλλιέργειες της Κρήτης
Επείγουσα ανακοίνωση του ΕΕΣ: «Υπάρχει ένας και μοναδικός λογαριασμός για τους πυροπαθείς»
ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΤΟΥΣ ΠΥΡΟΠΛΗΚΤΟΥΣ ΣΥΜΠΟΛΙΤΕΣ ΜΑΣ
Έρανος από την Εκκλησία της Κρήτης για τους πυρόπληκτους
Γαβρόγλου: «Το ΤΕΙ Κρήτης είναι το καλύτερο της χώρας»
Αλληλεγγύη από τους φαρμακοποιούς της Κρήτης
Αλλεπάλληλες αναζωπυρώσεις στα δύο μέτωπα στην Κρήτη
Πλάνα από την πρόσφατη περιοδεία του Κ. Μητσοτάκη στο νομό Λασιθίου (βίντεο)
«Βλέπουν» μείωση παραγωγής του λαδιού - Σε ποια χώρα αναμένεται χρονιά-ρεκόρ;
Σαχάρα σήμερα η Κρήτη - «Έρχονται» ανάσες δροσιάς
Δύο εκπληκτικά βίντεο για το Μινωικό πολιτισμό που έδειξε μόνο το BBC (ΒΙΝΤΕΟ)
Καίγεται το Πολεμικό Μουσείο στα Χανιά
Υπό έλεγχο οι φωτιές στην Κρήτη
Στις φλόγες και πάλι η Κρήτη
Όπου και να πας πάλι στην Κρήτη θα γυρνάς
Επεκτείνεται το δίκτυο φυσικού αερίου και στην Κρήτη
Η «ημέρα του τρόμου» – Ο μεγάλος σεισμός -πάνω από 8 Ρίχτερ- στην Κρήτη το 365μ.Χ.
Σείεται η γη όταν Πόντιοι και Κρητικοί χορεύουν αντικριστά!
Η δέσμευση του Κυριάκου Μητσοτάκη για το ΒΟΑΚ από τη Σητεία
Επίσκεψη Προέδρου της ΝΔ κ. Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σητεία (Video)
Όταν έπεσε ο μεγάλος Μακεδονομάχος Νικολούδης...
Στην Σητεία ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Υδρογονάνθρακες: Κρήτη ίσον Καλιφόρνια Μεσογείου!
Επιτραπέζιο σταφύλι: Στο «0,80» ευρώ το κιλό - Ιδιώτες εξαγωγείς “παίζουν μπάλα” μόνοι τους
Σημείο «κλειδί» η Κρήτη για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
Εκκαθαρίζουν το μητρώο για δικαιούχους αγροτικού τιμολογίου
Νέα μεγάλη φωτιά στην Κρήτη
Ξεκινά από τη Σητεία την περιοδεία ο Κυρ. Μητσοτάκης
Ζωγραφισμένα χωριά | Η γυναίκα που «μεταμορφώνει» ερειπωμένα κτίρια της Κρήτης
Στο… κόκκινο ο υδράργυρος: Που θα «χτυπήσει» 40άρια;
Η Κρήτη στα 5 καλύτερα νησιά για καλοκαιρινές διακοπές
Ο εκπαιδευτικός που μας "σύστησε" με 600 επίγειους παραδείσους στην Κρήτη !
Σεισμός με επίκεντρο στο Μακρύ Γιαλό
Ολοκληρώνεται η υποβολή ορίων των ΟΤΑ στους δασικούς χάρτες. Καθυστερήσεις στους δήμους του Λασιθίου
Την Δευτέρα 16 Ιουλίου η διανομή κρέατος
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙΤΑΙ ΜΕ 60.000€ Η ΜΕΛΕΤΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΧΛΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
Στη 2η θέση η Κρήτη σε ξενοδοχεία-καταλύματα μπροστά στην παραλία
Ένα γιγάντιο μανιτάρι πρωτοφανές για την Κρήτη
Καρκίνος και διαβήτης «θερίζουν» στην Κρήτη
Δυναμικό συλλαλητήριο συνταξιούχων στο Λασίθι
2,5 εκ. ευρώ από το ΕΣΠΑ «Κρήτη 2014-2020» για τον εκσυγχρονισμό του ψηφιακού εξοπλισμού των σχολικών μονάδων του νησιού