Οι θρυλικοί Χαΐνηδες – Οι κλεφταρματολοί της Κρήτης που αντιμετώπισαν τους Γενίτσαρους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας


Οι χαΐνηδες ή «καλησπέρηδες», όπως τους ονόμαζε ο κρητικός πληθυσμός, έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στα πρώτα χρόνια της τουρκικής εισβολής στο νησί. Ήταν κυρίως νέοι άνδρες, οι οποίοι κατέφυγαν στα βουνά και τα «έβαλαν» με τους γενίτσαρους, το επίλεκτο σώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι χαΐνηδες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία για την απελευθέρωση της Κρήτης από τον τουρκικό ζυγό και με τον δικό τους «παράνομο» τρόπο προσπάθησαν να προστατέψουν τη ζωή και την περιουσία του χριστιανικού ελληνικού πληθυσμού.

Η εμφάνιση των χαΐνηδων

Ο «Κρητικός Πόλεμος» ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1645, όταν 60.000 Τούρκοι αποβιβάστηκαν και εισέβαλαν απροειδοποίητα στα Χανιά. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την πόλη και λίγο αργότερα το Ρέθυμνο. Μέσα σε δύο χρόνια η κεντρική Κρήτη είχε μετατραπεί σε ένα τεράστιο πεδίο μάχης.

Το 1648, όλο το νησί βρισκόταν υπό τουρκικό ζυγό, με μοναδική εξαίρεση τον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο, εξαιτίας των απόρθητων τειχών του και του Κούλε. Μετά από 21 ολόκληρα χρόνια πολιορκίας, στις 27 Σεπτεμβρίου 1669, το μεγάλο Κάστρο έπεσε.

Στην πιο μακροχρόνια πολιορκία της Ευρώπης 30.000 Έλληνες και Ενετοί, καθώς επίσης και 117.000 Τούρκοι έχασαν τη ζωή τους. Μετά την άλωση της πόλης, ακολούθησαν εκτεταμένες υλικές ζημιές, αλλά και θηριωδίες από πλευρά των Οθωμανών. Πολλοί κάτοικοι για να σωθούν εγκατέλειψαν το νησί, άλλοι πουλήθηκαν ως σκλάβοι και άλλοι έγιναν Τουρκοκρήτες, δηλαδή κρητικοί που ασπάστηκαν τον μουσουλμανισμό.

Υπήρχαν όμως και αρκετοί Κρητικοί, νεαρής ηλικίας που κατέφυγαν στα φρούρια της Γραμβούσας, της Σούδας και της Σπιναλόγκας, απ΄ όπου αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τους κατακτητές. Όταν έπεσαν και αυτά τα φρούρια, οι αντάρτες κατέφυγαν στα βουνά. Οι Τούρκοι τους ονόμασαν χαΐνηδες, μια λέξη που έβγαινε από τον αραβικό όρο χαΐν και σήμαινε τον προδότη.

Για τους Κρητικούς βέβαια, οι χαΐνηδες, ήταν οι επαναστάτες και οι ανυπότακτοι, οι οποίοι με δικά τους μέσα προσπάθησαν να εξοντώσουν τον τουρκικό ζυγό. Οι χαΐνηδες έμειναν γνωστοί και ως «καλησπέρηδες», καθώς συνήθιζαν να κατεβαίνουν από τα ορεινά στα πεδινά τις νύχτες και να κάνουν ξαφνικές και αιματηρές επιδρομές στους Οθωμανούς.

Η εξόντωση των Χριστιανών και οι γενίτσαροι

Το 1715 οι Βενετοί έδωσαν και τα τελευταία φυλάκια στους τούρκους κατακτητές. Έως το το 1770, η Κρήτη βρισκόταν σε τραγική κατάσταση. Οι τουρκικές αρχές, αγνοώντας τα διατάγματα του σουλτάνου, επέβαλαν βαριές φορολογίες τους κατοίκους και καταπίεζαν με κάθε τρόπο τον χριστιανικό πληθυσμό.

Οι πιο αδίστακτοι, ωστόσο, ήταν οι Γενίτσαροι, που είχαν εγκατασταθεί στο νησί από την αρχή της τουρκικής εισβολής και σταδιακά είχαν αυξηθεί κατά πολύ σε αριθμό. Οι βιαιότητες και η κτηνωδία εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού είχε φτάσει στο απροχώρητο. Οι σουλτανικές διαταγές δεν αρκούσαν για τον περιορισμό της ασυδοσίας των γενίτσαρων.

Ορισμένοι μάλιστα γενίτσαροι, στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, υπήρξαν διαβόητοι για τα κακουργήματά τους και έμειναν στη μνήμη και στα τραγούδια του κρητικού λαού. Ο Αληδάκης στα Χανιά, ο Αρίφ Αγάς στο Ρέθυμνο, ο Μπεντρή εφέντης και ο Χάνιαλης στο Ηράκλειο, ο Μεμέτ Αγάς ή Μεμέτακας στη Σητεία, ήταν μερικοί από αυτούς.

Τότε έδρασαν οι χαΐνηδες, που σαν άλλοι εκδικητές, τιμωρούσαν τους Οθωμανούς για τα αδικήματά τους. Ήταν όμως περισσότερο λυσσαλέοι με τους Οθωμανούς που είχαν διαπράξει εγκλήματα εναντίον των οικογένειών τους. Αρκετές ηρωικές μορφές κλεφταρματολών αναδείχθηκαν την εποχή εκείνη ολόκληρη την Κρήτη. Οι Χάληδες και οι Γιανναρήδες στα Χανιά, οι Δεληγιαννάκηδες και οι Κουτσούρηδες στα Σφακιά, ο Σήφακας στον Αποκόρωνα, οι Τσουδεροί στο Ρέθυμνο, ο Γιάννης Παλμέτης στο Μυλοπόταμο, οι Άνωγειανοι Σταύρος Ξετρύπης, Σταυρούλης Νιώτης, Βασίλης Σμπώκος και αμέτρητοι άλλοι.

Ο Δημήτριος Λόγιος

Στην ανατολική Κρήτη, ένας από τους πιο ξακουστούς χαΐνηδες ήταν ο Δημήτριος Λόγιος που γεννήθηκε το 1770 στον Άγιο Θωμά του Ηρακλείου και είχε καταγωγή από τη Μεσσαρά. Το πρωί εργαζόταν ως γιατρός και το βράδυ γινόταν ο «κυρίως υψώσας τον κλεφτισμόν εν Κρήτη».

Ο Λόγιος πέθανε το 1811 στην προσπάθεια του να σκοτώσει τον γενίτσαρο της Μεσσαράς, Αγριολίδη. Ο ίδιος όμως προδόθηκε από τον υπηρέτη του γενίτσαρου και τραυματίστηκε θανάσιμα. Πριν πεθάνει, είχε κρυφτεί σε ένα λαγούμι και τουφέκιζε όποιον προασπαθούσε να τον πλησιάσει, μέχρι που πέθανε από αιμορραγία.

Ο φόβος που σκορπούσε ο Λόγιος ήταν τέτοιος που περνούσαν τουλάχιστον δύο μέρες μέχρι κάποιος να πλησιάσει το σημείο που είχε κάτσει και να επιβεβαιώσει τον θάνατό του. Ο Λόγιος τάφηκε στον δρόμο που ενώνει τις Μοίρες και με το Τυμπάκι, μερικά μέτρα μακριά από τη Φαιστό.

Ο θρύλος λέει ότι αν κάποιος αφήσει φαγητό στον τάφο του, αυτό παραμένει αναλλοίωτο μέχρι να το πάρει και το φάει κάποιος περαστικός. Όσοι όμως αντάρτες συλλαμβάνονταν βίωναν φριχτά βασανιστήρια και πέθαιναν με απάνθρωπο τρόπο στο τσιγκέλι.

Οι χαϊνηδες ήταν από τους πρώτους εκφραστές της κρητικής αντίστασης, η οποία αναζωπυρώθηκε με την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, που ξεκίνησε από τα Σφακιά το 1770, αλλά λίγο αργότερα καταπνίγηκε. Κάτω από τις φοβερές συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί, οι περήφανοι Κρητικοί χρειάστηκε να υπομείνουν ακόμη έναν αιώνα σκλαβιάς και να δουν εξεγέρσεις να πνίγονται στο αίμα, με αποκορύφωμα την επανάσταση του 1866-68 και το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου.
Το νησί ανακηρύχθηκε το 1898 σε ανεξάρτητη «Κρητική Πολιτεία».

[mixanitouxronou.gr]

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Κρήτη: Ισόβια κάθειρξη για τον 33χρονο που είχε πολτοποιήσει με σφυρί το κεφάλι ομοεθνή του
Πότε μπαίνουν οι επιδοτήσεις στους λογαριασμούς των αγροτών;
Ανιχνευτής μετάλλων εντόπισε πανάρχαιο Μινωικό μενταγιόν στο Cleveland της Β. Αμερικής
Οι περιοχές με τα περισσότερα δηλητηριασμένα δολώματα
ΣΗΤΕΙΑΚΟΣ Α.Ο. – Ο.Φ.Η 2 (παίδες) ΤΕΛΙΚΟ : 53-36
Μ.Θραψανιώτης - «Με την ολοκλήρωση της στρατηγικής μελέτης θα σχεδιαστεί και το τμήμα από Άγιο Νικόλαο έως Σητεία»
Στους πρώτους των πρώτων το ΤΕΙ Κρήτης, σε επιστημονικό έργο
«Όργιο» ληγμένων φυτοφαρμάκων - Πως αναγνωρίζονται τα παράνομα;
Καλό «ταξίδι» Σταύρο
Μονόδρομος η ένωση για τους παραγωγούς βιολογικού ελαιολάδου
«Οι καθυστερήσεις για το καλώδιο μας κόστισαν 5 δισ. ευρώ»
Διάθεση δασικών φυτών
"Χέρι χέρι" για την αντιμετώπιση της ανεργίας στην Κρήτη
Διανομή τροφίμων ΤΕΒΑ από 22 Οκτωβρίου
Κακά μαντάτα για το λάδι - Στα βιβλιάρια των αγροτών μπαίνουν οι επιδοτήσεις
Ποιες οι επιπτώσεις από τα φυτοφάρμακα στην υγεία και το περιβάλλον
"Μάχη" σήμερα για τον ΒΟΑΚ!
Πτήση για Σητεία... προσγείωση στο Ηράκλειο! - Ταλαιπωρία για χιλιάδες επιβάτες
Ένα ακατοίκητο σπίτι, εδώ και 100 χρόνια, έκρυβε έναν θησαυρό… (pics)
Παρασκευή ή Δευτέρα η πληρωμή των επιδοτήσεων !
O Ο.Α Σητείας στο παγκρήτιο πρωτάθλημα τένις πράσινης μπάλας
Επιτυχής συμμετοχή του Ναυτικού Ομίλου Σητείας στο Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Αλιείας με φελλό
«Xαρίζονται» χωράφια στην Κρήτη - 2.000 στρέμματα διαθέσιμα στο Ηράκλειο
Κρήτη: Από ψηλά, ο οικισμός, στη μέση του πουθενά, με τη "σκοτεινή" ιστορία
Sos για την Κρήτη – Σε 100 χρόνια ανέβηκε η θερμοκρασία στο νησί
Έρχονται επιδοτήσεις - Πάνω από 70 εκατ. ευρώ στους Κρητικούς αγρότες
Μεγάλη προσοχή με τα ρακοκάζανα. Μην το παίζετε ξερόλες αν δεν έχετε εμπειρία. Παραλίγο μακελειό στην Φαιστό.
Ένας διπλούς πέλεκυς 3500 χρόνων από την Κρήτη αποδεικνύει ότι μιλάμε ακόμη την γλώσσα εκείνης της εποχής!!! Ευρίσκεται στο Μουσείο της Βοστώνης – πότε θα τον ζητήσει πίσω το υπ. Πολιτισμού της Ελλάδος;
Απίστευτο περιστατικό νωρίτερα – Επιδειξίας στο Ηράκλειο τρομοκράτησε γιαγιά και εγγονή
Βρέθηκε η χρυσή τομή για το καλώδιο της Κρήτης!
Έγκλημα στα Δειλινά: Τι έκανε πριν την δολοφονία ο 60χρονος δράστης; (pics)
Οι όροι του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης για τις έρευνες υδρογονανθράκων
Ηράκλειο: Μητέρα εστεμμένης καλλονής η γυναίκα που δολοφονήθηκε σε καφετέρια – Ο πρώην κουνιάδος την κατακρεούργησε (vid, pics)
Μεγάλη αντιτρομοκρατική άσκηση, η μεγαλύτερη που έχει γίνει ποτέ σε ελληνικό χώρο, θα πραγματοποιηθεί στην Κρήτη
Σε συμφωνία για την προκήρυξη του διαγωνισμού και την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης – Αττικής
Σήμερα θα ηχήσουν οι σειρήνες
Τέλος και από την Κρήτη οι «λευκές περιοχές» στην τηλεοπτική κάλυψη
Το «κλειδί» για να αποφύγουμε τις διακυμάνσεις στο λάδι
ΑΠΟΚΑΛΥΨΙΣ Σ.4 ΕΠ.4 1.4 ΤΡΙΣ ΕΥΡΩ ΑΞΙΑΣ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ (VIDEO)
Οι τρεις προτάσεις για να γλιτώσουμε το μπλακ-άουτ
Υπερτροφή η «ξανθιά» κρητική σταφίδα
Ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας για όχληση από κουνούπια
Μίνωας Καλοκαιρινός – Ο αδικημένος πρώτος ανασκαφέας της Κνωσού
Συνάντηση του ευρωπαϊκού έργου Impreco στη Σητεία και στο Ηράκλειο
«Δώρο» 65 χιλ. ευρώ πρόσφεραν στο Νοσοκομείο Ιεράπετρας
Δελτίο τύπου εκδήλωσης του Γεωπάρκου Σητείας : «Τα σπήλαια και τα υπόγεια ποτάμια του Παγκόσμιου Γεωπάρκου UNESCO της Σητείας»
Η Σύμβαση της Χαλέπας
Προσλήψεις στην Κρήτη πραγματοποιεί το Δημόσιο
ΒΟΑΚ: «Ουρά» οι... μνηστήρες για το μεγάλο έργο
Σητεία «Πόλη του ελαιόλαδου»
Ραγδαίες εξελίξεις στο Δήμο Ιεράπετρας: Ανεξαρτητοποιήθηκε ο Αργ. Πανταζής
Ενδείξεις για νέο κρούσμα ιού του Δυτικού Νείλου στην Κρήτη
Φουγάρα της ΔΕΗ στην Κρήτη θα κατεβάσουν ρολά - Όλα εξαρτώνται από την Κομισιόν
Όσα πρέπει να ξέρετε για τα ΤΟΜΥ απο τον Διευθυντή Γενικής Ιατρικής-Συντονιστή ΤΟΜΥ κ.Αργύρη Συμεωνάκη(βιντεο)
Έβενος ο κρητικός (αρχοντόξυλο)
Στο ρυθμό του »Ζορμπά» οι σέρφερ στην Κρήτη
Σταφίδα: Μας «έφαγαν» οι Τούρκοι στην ευρωπαϊκή αγορά
Από το Ν. Λασιθίου ξεκινούν οι κατεδαφίσεις αυθαιρέτων
Μ. Λέκκας: Πολύ πιο ήπιες, τελικά, οι καιρικές συνθήκες στην Κρήτη
Γιατί έπεσαν οι τιμές παραγωγού στο ελαιόλαδο;
Δελτίο Τύπου για την ελιά της Γόρτυνας του φωτογράφου Μανόλη Τσαντάκη
Χαμηλή η παραγωγή και κίνδυνοι για την ποιότητα του λαδιού στην Κρήτη
Συντήρηση σχολικών κτηρίων από τον «ΦιλόΔημος ΙΙ» στο Λασίθι
Έρχεται ο κυκλώνας: Στο «μάτι» και η Κρήτη - Η πορεία του «Ζορμπά»
Η γεωπολιτική αξία της Κρήτης
Λανθασμένες οι πληροφορίες που μετέφερε ο Δήμαρχος Σητείας στον κ. Αρναουτάκη
Συνάντηση για το IMPRECO. Περιλαμβάνει επισκέψεις στις περιοχές natura 2000 της Σητείας
Ξεκινούν οι εργασίες για το καλώδιο διασύνδεσης ανάμεσα σε Κρήτη – Πελοπόννησο
Mελέτη και χρηματοδότηση για το έργο στον οδικό άξονα Σητεία - Μακρύ Γιαλός
Η Περιφέρεια Κρήτης θα χρηματοδοτήσει τον Βιολογικό Καθαρισμό Μακρύ Γιαλού
Με 9 Μποφόρ... χειροτερεύει ο καιρός - Πού και πότε θα «χτυπήσει» βαρομετρικό χαμηλό την Κρήτη
Ένα έργο τέχνης στον Περιφερειάρχη... «για να θυμάται την Σητεία και την ελιά!»
Πρωινό «ξύπνημα» με σεισμό στην Κρήτη
Η Σητεία τιμά τον Ελβετό φιλέλληνα γιατρό Julien Grivel
Κάλεσμα της Επιτροπής Αγώνα Αγροτών Σητείας
Τα… νοθευμένα λάδια ρίχνουν τις τιμές
Αλλάγή δρομολογίων Πρέβελης
Συνελήφθησαν για πλαστογραφία πιστοποιητικών στους Αερολιμένες Ηρακλείου, Χανίων και Σητείας
Αυγενάκης : Η Κυβέρνηση υλοποιεί πρόγραμμα δακοκτονίας ή … δακοτροφίας;
Μην ξεγελιέστε από τον ήλιο... έρχεται κακοκαιρία
Ξεκινούν την Δευτέρα οι αιτήσεις ανέργων για το πρόγραμμα κατάρτισης και ενεργοποίησης που υλοποιεί η Περιφέρεια Κρήτης
Εδώ θα κοιμηθούν οι φοιτητές στην Κρήτη μετά τη φωτιά στο Πανεπιστήμιο
Ο Κρητικός που έγινε Πάπας της Ρώμης – Η πορεία του Πέτρου Φιλάργη από την ενετοκρατούμενη Κρήτη στον παπικό θρόνο
Τα μοναστήρια της Κρήτης (βίντεο)
Η «Donna Αvventura» στο Νομό Λασιθίου. Μια δημοφιλής ιταλική τηλεοπτική σειρά θα γυριστεί στον τόπο μας
Ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τα καλωδιακά τμήματα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Πελοποννήσου
To KKE για την εκχώρηση μνημείων της Κρήτης στο Υπερταμείο