Οι θρυλικοί Χαΐνηδες – Οι κλεφταρματολοί της Κρήτης που αντιμετώπισαν τους Γενίτσαρους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας


Οι χαΐνηδες ή «καλησπέρηδες», όπως τους ονόμαζε ο κρητικός πληθυσμός, έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στα πρώτα χρόνια της τουρκικής εισβολής στο νησί. Ήταν κυρίως νέοι άνδρες, οι οποίοι κατέφυγαν στα βουνά και τα «έβαλαν» με τους γενίτσαρους, το επίλεκτο σώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι χαΐνηδες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία για την απελευθέρωση της Κρήτης από τον τουρκικό ζυγό και με τον δικό τους «παράνομο» τρόπο προσπάθησαν να προστατέψουν τη ζωή και την περιουσία του χριστιανικού ελληνικού πληθυσμού.

Η εμφάνιση των χαΐνηδων

Ο «Κρητικός Πόλεμος» ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1645, όταν 60.000 Τούρκοι αποβιβάστηκαν και εισέβαλαν απροειδοποίητα στα Χανιά. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την πόλη και λίγο αργότερα το Ρέθυμνο. Μέσα σε δύο χρόνια η κεντρική Κρήτη είχε μετατραπεί σε ένα τεράστιο πεδίο μάχης.

Το 1648, όλο το νησί βρισκόταν υπό τουρκικό ζυγό, με μοναδική εξαίρεση τον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο, εξαιτίας των απόρθητων τειχών του και του Κούλε. Μετά από 21 ολόκληρα χρόνια πολιορκίας, στις 27 Σεπτεμβρίου 1669, το μεγάλο Κάστρο έπεσε.

Στην πιο μακροχρόνια πολιορκία της Ευρώπης 30.000 Έλληνες και Ενετοί, καθώς επίσης και 117.000 Τούρκοι έχασαν τη ζωή τους. Μετά την άλωση της πόλης, ακολούθησαν εκτεταμένες υλικές ζημιές, αλλά και θηριωδίες από πλευρά των Οθωμανών. Πολλοί κάτοικοι για να σωθούν εγκατέλειψαν το νησί, άλλοι πουλήθηκαν ως σκλάβοι και άλλοι έγιναν Τουρκοκρήτες, δηλαδή κρητικοί που ασπάστηκαν τον μουσουλμανισμό.

Υπήρχαν όμως και αρκετοί Κρητικοί, νεαρής ηλικίας που κατέφυγαν στα φρούρια της Γραμβούσας, της Σούδας και της Σπιναλόγκας, απ΄ όπου αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τους κατακτητές. Όταν έπεσαν και αυτά τα φρούρια, οι αντάρτες κατέφυγαν στα βουνά. Οι Τούρκοι τους ονόμασαν χαΐνηδες, μια λέξη που έβγαινε από τον αραβικό όρο χαΐν και σήμαινε τον προδότη.

Για τους Κρητικούς βέβαια, οι χαΐνηδες, ήταν οι επαναστάτες και οι ανυπότακτοι, οι οποίοι με δικά τους μέσα προσπάθησαν να εξοντώσουν τον τουρκικό ζυγό. Οι χαΐνηδες έμειναν γνωστοί και ως «καλησπέρηδες», καθώς συνήθιζαν να κατεβαίνουν από τα ορεινά στα πεδινά τις νύχτες και να κάνουν ξαφνικές και αιματηρές επιδρομές στους Οθωμανούς.

Η εξόντωση των Χριστιανών και οι γενίτσαροι

Το 1715 οι Βενετοί έδωσαν και τα τελευταία φυλάκια στους τούρκους κατακτητές. Έως το το 1770, η Κρήτη βρισκόταν σε τραγική κατάσταση. Οι τουρκικές αρχές, αγνοώντας τα διατάγματα του σουλτάνου, επέβαλαν βαριές φορολογίες τους κατοίκους και καταπίεζαν με κάθε τρόπο τον χριστιανικό πληθυσμό.

Οι πιο αδίστακτοι, ωστόσο, ήταν οι Γενίτσαροι, που είχαν εγκατασταθεί στο νησί από την αρχή της τουρκικής εισβολής και σταδιακά είχαν αυξηθεί κατά πολύ σε αριθμό. Οι βιαιότητες και η κτηνωδία εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού είχε φτάσει στο απροχώρητο. Οι σουλτανικές διαταγές δεν αρκούσαν για τον περιορισμό της ασυδοσίας των γενίτσαρων.

Ορισμένοι μάλιστα γενίτσαροι, στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, υπήρξαν διαβόητοι για τα κακουργήματά τους και έμειναν στη μνήμη και στα τραγούδια του κρητικού λαού. Ο Αληδάκης στα Χανιά, ο Αρίφ Αγάς στο Ρέθυμνο, ο Μπεντρή εφέντης και ο Χάνιαλης στο Ηράκλειο, ο Μεμέτ Αγάς ή Μεμέτακας στη Σητεία, ήταν μερικοί από αυτούς.

Τότε έδρασαν οι χαΐνηδες, που σαν άλλοι εκδικητές, τιμωρούσαν τους Οθωμανούς για τα αδικήματά τους. Ήταν όμως περισσότερο λυσσαλέοι με τους Οθωμανούς που είχαν διαπράξει εγκλήματα εναντίον των οικογένειών τους. Αρκετές ηρωικές μορφές κλεφταρματολών αναδείχθηκαν την εποχή εκείνη ολόκληρη την Κρήτη. Οι Χάληδες και οι Γιανναρήδες στα Χανιά, οι Δεληγιαννάκηδες και οι Κουτσούρηδες στα Σφακιά, ο Σήφακας στον Αποκόρωνα, οι Τσουδεροί στο Ρέθυμνο, ο Γιάννης Παλμέτης στο Μυλοπόταμο, οι Άνωγειανοι Σταύρος Ξετρύπης, Σταυρούλης Νιώτης, Βασίλης Σμπώκος και αμέτρητοι άλλοι.

Ο Δημήτριος Λόγιος

Στην ανατολική Κρήτη, ένας από τους πιο ξακουστούς χαΐνηδες ήταν ο Δημήτριος Λόγιος που γεννήθηκε το 1770 στον Άγιο Θωμά του Ηρακλείου και είχε καταγωγή από τη Μεσσαρά. Το πρωί εργαζόταν ως γιατρός και το βράδυ γινόταν ο «κυρίως υψώσας τον κλεφτισμόν εν Κρήτη».

Ο Λόγιος πέθανε το 1811 στην προσπάθεια του να σκοτώσει τον γενίτσαρο της Μεσσαράς, Αγριολίδη. Ο ίδιος όμως προδόθηκε από τον υπηρέτη του γενίτσαρου και τραυματίστηκε θανάσιμα. Πριν πεθάνει, είχε κρυφτεί σε ένα λαγούμι και τουφέκιζε όποιον προασπαθούσε να τον πλησιάσει, μέχρι που πέθανε από αιμορραγία.

Ο φόβος που σκορπούσε ο Λόγιος ήταν τέτοιος που περνούσαν τουλάχιστον δύο μέρες μέχρι κάποιος να πλησιάσει το σημείο που είχε κάτσει και να επιβεβαιώσει τον θάνατό του. Ο Λόγιος τάφηκε στον δρόμο που ενώνει τις Μοίρες και με το Τυμπάκι, μερικά μέτρα μακριά από τη Φαιστό.

Ο θρύλος λέει ότι αν κάποιος αφήσει φαγητό στον τάφο του, αυτό παραμένει αναλλοίωτο μέχρι να το πάρει και το φάει κάποιος περαστικός. Όσοι όμως αντάρτες συλλαμβάνονταν βίωναν φριχτά βασανιστήρια και πέθαιναν με απάνθρωπο τρόπο στο τσιγκέλι.

Οι χαϊνηδες ήταν από τους πρώτους εκφραστές της κρητικής αντίστασης, η οποία αναζωπυρώθηκε με την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, που ξεκίνησε από τα Σφακιά το 1770, αλλά λίγο αργότερα καταπνίγηκε. Κάτω από τις φοβερές συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί, οι περήφανοι Κρητικοί χρειάστηκε να υπομείνουν ακόμη έναν αιώνα σκλαβιάς και να δουν εξεγέρσεις να πνίγονται στο αίμα, με αποκορύφωμα την επανάσταση του 1866-68 και το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου.
Το νησί ανακηρύχθηκε το 1898 σε ανεξάρτητη «Κρητική Πολιτεία».

[mixanitouxronou.gr]

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Προσλήψεις στην Κρήτη: Εγκρίθηκε το Πρόγραμμα Δακοκτονίας 2019
Αλλαγή δρομολογίων του Πρέβελης λόγω κακοκαιρίας
Οι χοχλιοί της Κρήτης
Επιδείνωση καιρού
Συνεχίζεται η «κοκορομαχία» για το καλώδιο της Κρήτης
Πρωτιά της Κρήτης στα ύψη βροχής - Πού έβρεξε περισσότερο
Ο καταξιωμένος δεξιοτέχνης λυράρης Κωστής Παπουτσάκης στην Σητεία (video)
Πρεμιέρα για τη χειμερινή εκπτωτική περίοδο - Τι πρέπει να προσέξουν οι καταναλωτές
Επιδείνωση του καιρού - Στα 600 μέτρα χιόνια στην Κρήτη
Είσαι γεννημένος το 2001; Για πέρασε από την Στρατολογία
Σεισμός 4,2 Ρίχτερ στην Κρήτη
4,6 Ρίχτερ νοτιοανατολικά της Ιεράπετρας
Τα δίκτυα φυσικού αερίου δε θα έρθουν στην Κρήτη
Παραμένουν δεμένα τα πλοία στα λιμάνια της Κρήτης
Αλλαγή δρομολογίων πλοίου Πρέβελης
Έρχεται το νέο κύμα κακοκαιρίας «Υπατία» από την Τετάρτη
Το ΤΕΙ Κρήτης γίνεται Πανεπιστήμιο
Κατάρτιση συνδυασμών εκλογής δημάρχου και δημοτικών συμβούλων
«Φεύγει» ο χιονιάς - Αλλάζει ο καιρός στην Κρήτη
Φρικτό τροχαίο δυστύχημα στην Ιεράπετρα με νεκρό και τραυματίες (pic)
Ηράκλειο - Ένωση Ιδιωτικών Υπαλλήλων: «Κανένας "ντελιβεράς" στο δρόμο με κακοκαιρία»
Το έστρωσε στο Οροπέδιο Λασιθίου με 30 πόντους χιόνι - Ολονύκτια κινητοποίηση (Video)
Επιδοτήσεις: Στο ειδικό καθεστώς οι αγρότες με ποσό κάτω των 5.000 €
Χωρίς το Λασίθι ο ΣΥΡΙΖΑ δημοσιοποίησε τους πρώτους υποψηφίους Δημάρχους
"Η ΠΕΝΤΑΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΡΑΣ" στην Σητεία
Κακοκαιρία: Πότε και που θα χτυπήσει την Κρήτη με χιόνια σε χαμηλό υψόμετρο
Κοπή πίτας στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου
Προσοχή στα αιγοπρόβατα λόγω κακοκαιρίας
Για Σητεία πετούσαν... στο Ηράκλειο προσγειώθηκαν!
Όχι άλλες μπαλοθιές - Το «έθιμο»που σκοτώνει στην Κρήτη
Τροποποιήσεις στα δρομολόγια του Πρέβελης
Συνεδρίαση της διευρυμένης Νομαρχιακής Συνέλευσης της ΝΟΔΕ Λασιθίου, παρουσία του υποψήφιου Περιφερειάρχη Κρήτης
Το χειμερινό ωράριο λειτουργίας των αρχαιολογικών χώρων στο νομό Λασιθίου
Η Κρήτη ξεδίψασε με το νερό που έπεσε
«Πληγή» για την Κρήτη οι μπαλωθιές και οι «αδέσποτες» σφαίρες
Αλλαγή δρομολογίων του "Πρέβελης" λόγω κακών καιρικών συνθηκών
Κακοκαιρία: Καταιγίδες και πολλά μποφόρ στην Κρήτη
Κρήτη - Ολόκληρο τμήμα από βουνό έπεσε στον ΒΟΑΚ
Κοριτσάκια τα πρώτα μωρά για το 2019 στην Κρήτη
Ηράκλειο: Πήγαινε στο αυτοκίνητό του και σφηνώθηκε σφαίρα στον ώμο του
Κρήτη: Ψάρι καταβροχθίζει μέταλλο – Σε απόγνωση οι ψαράδες (vid)
Κλείνει μια κακή χρονιά για το λάδι της Κρήτης
Στα δόντια του λαγοκέφαλου – Βίντεο με το ψάρι να καταβροχθίζει μέταλλο
Ανομίας συνέχεια: Έκοψαν τις ελιές, πήραν και τα ξύλα!
Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού
2018: Η χρονιά της ξηρασίας - Σε απόγνωση οι Κρητικοί παραγωγοί
Ποδαρικό με βροχές, χιόνια στα ορεινά και βοριάδες θα κάνει στην Κρήτη το 2019!
Και δήμοι της Κρήτης στη λίστα όσων χρηματοδοτούνται για τα αδέσποτα ζώα
Από το «Ξα μου» στο ... όφου!
Εξισωτική αποζημίωση: Από 10 Ιανουαρίου ξεκινούν οι ενστάσεις
Οι αμαζόνες της Κρήτης που ρίχτηκαν στον αγώνα των Κρητών και πάλεψαν για την απελευθέρωση
Κρήτη - Του έκοψαν πάνω από 100 ρίζες ελιές - Εικόνες που προκαλούν θλίψη!
Καταγγελία: Φορτώνουν στο δάκο όλες τις καταστροφές στις ελιές
Δίχως τέλος οι τραγωδίες: Έδωσε τέλος στη ζωή του πριν λίγο ανήμερα των Χριστουγέννων
Νέο φρικτό τροχαίο στην Κρήτη: Ένας στην εντατική και άλλοι τρεις τραυματίες μετά από εγκλωβισμό
Ψάχνουν την επιδότηση για τον θρυμματιστή λιόκλαδων
Παραδίδεται το έργο Γούρνες - Χερσόνησος
Ζερβάκης Γιώργος: Ερώτηση προς τον Κο Περιφερειάρχη Κρήτης για την αποκατάσταση των πληγεισών περιοχών στο Γούδουρα.
Ο Κήπος των αληθινών ευχών στη Σητεία κάνει τη μεγαλύτερη του ευχή. »Να γίνει καλά ο Γιώργος και να γυρίσει στην οικογένεια του»
Οι ΔΟΥ στις 2,3 και 4 Ιανουαρίου δεν θα πραγματοποιήσουν συναλλαγές με το κοινό
Επιδοτήσεις: Τι ισχύει με το ακατάσχετο;
Ευχές από το Τμήμα Αιμοδοσίας ΠΑΓΝΗ
Αλ. Μαρκογιαννάκης: Γιατί εξαιρείται η Κρήτη από το μεταφορικό ισοδύναμο
Μόνο στην Κρήτη: Άγιος Βασίλης σε αγροτικό 4×4 «ντυμένο» με Χριστουγεννιάτικα λαμπιόνια!
Απίστευτο! Εργοδότης πήγε στο σπίτι εργαζόμενης και πήρε πίσω το «δώρο»
Μπαίνουν οι επιδοτήσεις με... ακατάσχετο για τους αγρότες
Ύστατη προσπάθεια στην Κρήτη για τον καθορισμό του φορέα διαχείρισης στερεών αποβλήτων
Μανούσος Κούνδουρος -Εμπνευστής της ιδέας της πλήρους αυτονόμησης της Κρήτης
Κοιτάσματα-«μαμούθ» στην Κρήτη: «200 δισ. ευρώ η αξία» – «Μυρίζονται» χρήμα & θέλουν να βάλουν χέρι οι Τούρκοι – Ηχητικό
Αναβλήθηκε η δίκη των «4» για τον μινωικό κούρο αξίας... 1,3 εκατ. ευρώ
Σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας του ελαιολάδου
Κρήτη: «Φρενάρει» ο τουρισμός για το 2019 μετά τα απανωτά ρεκόρ
Παραλίγο τραγωδία στη Κρήτη: Βράχια προκάλεσαν τροχαίο 2 αυτοκινήτων (pics)
Ηλ. Κονοφάγος: Η στόχευση της Τουρκίας με τους χάρτες «ιδιοκτησίας» των ¾ της Κρήτης
Τα αγριόχορτα της Κρήτης και η διατροφική τους αξία
Συνέχεια στο «πόκερ» γύρω από το καλώδιο
4 στο εδώλιο για την αρχαιοκαπηλία του αμύθητης αξίας μινωικού κούρου
Ευθύμιος Καούδης -Ένας Κρητίκαρος Μακεδονομάχος
Οι υποψήφιοι βουλευτές του Κινήματος Αλλαγής στο νομό Λασιθίου
Πώς βγήκε η φράση «Τα ίδια Παντελάκη μου, τα ίδια Παντελή μου;» Τι σχέση έχει με την Ενετοκρατία στην Κρήτη
Διακοπή στη δίκη για την αρχαιοκαπηλία του μινωικού κούρου αξίας 1,3 εκατ. ευρώ
Ενημερωτική εκδήλωση παρουσίασης του έργου «ΓΕΩΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΝΗΣΙΩΤΙΚΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ – GEOTOURISM IN INSULAR GEOPARKS».
Λαδοκουραμπιέδες -Νηστίσιμοι κρητικοί κουραμπιέδες!
Το κρυφό σημείο του πλοίου που έκρυβε τόνους χασίς
«Τρέχουν» και οι δύο για το μεγάλο καλώδιο Κρήτης – Αττικής
Δεν έχουν τελειωμό: Νέα καταγγελία βιασμού 13χρονης συγκλονίζει τα Χανιά
Αυτοί οι Δήμοι της Κρήτης θα έχουν δωρεάν wi-fi - Ηχηρές… απουσίες