Οι θρυλικοί Χαΐνηδες – Οι κλεφταρματολοί της Κρήτης που αντιμετώπισαν τους Γενίτσαρους κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας


Οι χαΐνηδες ή «καλησπέρηδες», όπως τους ονόμαζε ο κρητικός πληθυσμός, έκαναν για πρώτη φορά την εμφάνισή τους στα πρώτα χρόνια της τουρκικής εισβολής στο νησί. Ήταν κυρίως νέοι άνδρες, οι οποίοι κατέφυγαν στα βουνά και τα «έβαλαν» με τους γενίτσαρους, το επίλεκτο σώμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι χαΐνηδες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην προετοιμασία για την απελευθέρωση της Κρήτης από τον τουρκικό ζυγό και με τον δικό τους «παράνομο» τρόπο προσπάθησαν να προστατέψουν τη ζωή και την περιουσία του χριστιανικού ελληνικού πληθυσμού.

Η εμφάνιση των χαΐνηδων

Ο «Κρητικός Πόλεμος» ξεκίνησε τον Ιούνιο του 1645, όταν 60.000 Τούρκοι αποβιβάστηκαν και εισέβαλαν απροειδοποίητα στα Χανιά. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, οι Οθωμανοί κατέλαβαν την πόλη και λίγο αργότερα το Ρέθυμνο. Μέσα σε δύο χρόνια η κεντρική Κρήτη είχε μετατραπεί σε ένα τεράστιο πεδίο μάχης.

Το 1648, όλο το νησί βρισκόταν υπό τουρκικό ζυγό, με μοναδική εξαίρεση τον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο, εξαιτίας των απόρθητων τειχών του και του Κούλε. Μετά από 21 ολόκληρα χρόνια πολιορκίας, στις 27 Σεπτεμβρίου 1669, το μεγάλο Κάστρο έπεσε.

Στην πιο μακροχρόνια πολιορκία της Ευρώπης 30.000 Έλληνες και Ενετοί, καθώς επίσης και 117.000 Τούρκοι έχασαν τη ζωή τους. Μετά την άλωση της πόλης, ακολούθησαν εκτεταμένες υλικές ζημιές, αλλά και θηριωδίες από πλευρά των Οθωμανών. Πολλοί κάτοικοι για να σωθούν εγκατέλειψαν το νησί, άλλοι πουλήθηκαν ως σκλάβοι και άλλοι έγιναν Τουρκοκρήτες, δηλαδή κρητικοί που ασπάστηκαν τον μουσουλμανισμό.

Υπήρχαν όμως και αρκετοί Κρητικοί, νεαρής ηλικίας που κατέφυγαν στα φρούρια της Γραμβούσας, της Σούδας και της Σπιναλόγκας, απ΄ όπου αποφάσισαν να αντιμετωπίσουν τους κατακτητές. Όταν έπεσαν και αυτά τα φρούρια, οι αντάρτες κατέφυγαν στα βουνά. Οι Τούρκοι τους ονόμασαν χαΐνηδες, μια λέξη που έβγαινε από τον αραβικό όρο χαΐν και σήμαινε τον προδότη.

Για τους Κρητικούς βέβαια, οι χαΐνηδες, ήταν οι επαναστάτες και οι ανυπότακτοι, οι οποίοι με δικά τους μέσα προσπάθησαν να εξοντώσουν τον τουρκικό ζυγό. Οι χαΐνηδες έμειναν γνωστοί και ως «καλησπέρηδες», καθώς συνήθιζαν να κατεβαίνουν από τα ορεινά στα πεδινά τις νύχτες και να κάνουν ξαφνικές και αιματηρές επιδρομές στους Οθωμανούς.

Η εξόντωση των Χριστιανών και οι γενίτσαροι

Το 1715 οι Βενετοί έδωσαν και τα τελευταία φυλάκια στους τούρκους κατακτητές. Έως το το 1770, η Κρήτη βρισκόταν σε τραγική κατάσταση. Οι τουρκικές αρχές, αγνοώντας τα διατάγματα του σουλτάνου, επέβαλαν βαριές φορολογίες τους κατοίκους και καταπίεζαν με κάθε τρόπο τον χριστιανικό πληθυσμό.

Οι πιο αδίστακτοι, ωστόσο, ήταν οι Γενίτσαροι, που είχαν εγκατασταθεί στο νησί από την αρχή της τουρκικής εισβολής και σταδιακά είχαν αυξηθεί κατά πολύ σε αριθμό. Οι βιαιότητες και η κτηνωδία εναντίον του χριστιανικού πληθυσμού είχε φτάσει στο απροχώρητο. Οι σουλτανικές διαταγές δεν αρκούσαν για τον περιορισμό της ασυδοσίας των γενίτσαρων.

Ορισμένοι μάλιστα γενίτσαροι, στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα, υπήρξαν διαβόητοι για τα κακουργήματά τους και έμειναν στη μνήμη και στα τραγούδια του κρητικού λαού. Ο Αληδάκης στα Χανιά, ο Αρίφ Αγάς στο Ρέθυμνο, ο Μπεντρή εφέντης και ο Χάνιαλης στο Ηράκλειο, ο Μεμέτ Αγάς ή Μεμέτακας στη Σητεία, ήταν μερικοί από αυτούς.

Τότε έδρασαν οι χαΐνηδες, που σαν άλλοι εκδικητές, τιμωρούσαν τους Οθωμανούς για τα αδικήματά τους. Ήταν όμως περισσότερο λυσσαλέοι με τους Οθωμανούς που είχαν διαπράξει εγκλήματα εναντίον των οικογένειών τους. Αρκετές ηρωικές μορφές κλεφταρματολών αναδείχθηκαν την εποχή εκείνη ολόκληρη την Κρήτη. Οι Χάληδες και οι Γιανναρήδες στα Χανιά, οι Δεληγιαννάκηδες και οι Κουτσούρηδες στα Σφακιά, ο Σήφακας στον Αποκόρωνα, οι Τσουδεροί στο Ρέθυμνο, ο Γιάννης Παλμέτης στο Μυλοπόταμο, οι Άνωγειανοι Σταύρος Ξετρύπης, Σταυρούλης Νιώτης, Βασίλης Σμπώκος και αμέτρητοι άλλοι.

Ο Δημήτριος Λόγιος

Στην ανατολική Κρήτη, ένας από τους πιο ξακουστούς χαΐνηδες ήταν ο Δημήτριος Λόγιος που γεννήθηκε το 1770 στον Άγιο Θωμά του Ηρακλείου και είχε καταγωγή από τη Μεσσαρά. Το πρωί εργαζόταν ως γιατρός και το βράδυ γινόταν ο «κυρίως υψώσας τον κλεφτισμόν εν Κρήτη».

Ο Λόγιος πέθανε το 1811 στην προσπάθεια του να σκοτώσει τον γενίτσαρο της Μεσσαράς, Αγριολίδη. Ο ίδιος όμως προδόθηκε από τον υπηρέτη του γενίτσαρου και τραυματίστηκε θανάσιμα. Πριν πεθάνει, είχε κρυφτεί σε ένα λαγούμι και τουφέκιζε όποιον προασπαθούσε να τον πλησιάσει, μέχρι που πέθανε από αιμορραγία.

Ο φόβος που σκορπούσε ο Λόγιος ήταν τέτοιος που περνούσαν τουλάχιστον δύο μέρες μέχρι κάποιος να πλησιάσει το σημείο που είχε κάτσει και να επιβεβαιώσει τον θάνατό του. Ο Λόγιος τάφηκε στον δρόμο που ενώνει τις Μοίρες και με το Τυμπάκι, μερικά μέτρα μακριά από τη Φαιστό.

Ο θρύλος λέει ότι αν κάποιος αφήσει φαγητό στον τάφο του, αυτό παραμένει αναλλοίωτο μέχρι να το πάρει και το φάει κάποιος περαστικός. Όσοι όμως αντάρτες συλλαμβάνονταν βίωναν φριχτά βασανιστήρια και πέθαιναν με απάνθρωπο τρόπο στο τσιγκέλι.

Οι χαϊνηδες ήταν από τους πρώτους εκφραστές της κρητικής αντίστασης, η οποία αναζωπυρώθηκε με την επανάσταση του Δασκαλογιάννη, που ξεκίνησε από τα Σφακιά το 1770, αλλά λίγο αργότερα καταπνίγηκε. Κάτω από τις φοβερές συνθήκες που επικρατούσαν στο νησί, οι περήφανοι Κρητικοί χρειάστηκε να υπομείνουν ακόμη έναν αιώνα σκλαβιάς και να δουν εξεγέρσεις να πνίγονται στο αίμα, με αποκορύφωμα την επανάσταση του 1866-68 και το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου.
Το νησί ανακηρύχθηκε το 1898 σε ανεξάρτητη «Κρητική Πολιτεία».

[mixanitouxronou.gr]

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Ψήφισμα του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης για τα ΤΕΙ, μετά από πρόταση του Συμβούλου Γ. Ζερβάκη
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΖΙΦΑΣ :Ο ΝΙΚΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Οδηγός... για αγρότες: Ποιες ασθένειες απειλούν δέντρα και αμπέλια αυτή την εποχή;
Ποδηλάτες απο όλο τον κόσμο στην Σητεία….(βιντεο-φωτο)
H ανάδειξη, η αξιοποίηση και η χρήση του έργου του Ερωτόκριτου- Ο Ψαραντώνης τραγουδά Ερωτόκριτο (Video)
Τρεις όροι για το καλώδιο της Κρήτης
Ανοικτές Πόρτες στα Οινοποιεία της Κρήτης. 26-27 Μαΐου στην μονή Τοπλού
Σε καταστολή το 8χρονο κοριτσάκι από την Σητεία που καταπλακώθηκε από την πόρτα γκαράζ
Στα ύψη η τιμή της βενζίνης - Νέες αυξήσεις
Εξετάσεις για ναυαγοσώστες
Προ των πυλών νέο πεντάστερο ξενοδοχείο στην Κρήτη
«Ναι» στην κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων: Όλα τα νεότερα για τη νέα ΚΑΠ
Από χρονιά της βεντέμας... εφιάλτης για τις ελιές
Προσλήψεις στην Κρήτη για την αντιπυρική προστασία των δασικών οικοσυστημάτων. Οι θέσεις στο νομό Λασιθίου
Πριν καλά καλά αρχίσουν, τελειώνουν τα μπάνια - Έρχονται βροχές και καταιγίδες
Φυλλοξήρα... θυμίζει η Xylella - Ανησυχία γύρω από την επέλαση του επικίνδυνου βακτηρίου
Οι ανακατατάξεις στην Παιδεία μπορεί να επηρεάσουν το Λασίθι
«Γονατίζουν» τα νοσοκομεία της Κρήτης - Ποιες είναι οι αιτίες
Πλησιάζει επικίνδυνα η Xylella
Προσοχή στο θειάφι που μπορεί να «κάψει» τα αμπέλια
Οταν οι Κρητικοί διέλυσαν τον στρατό του Χίτλερ - Η επική «μάχη της Κρήτης» – Μία από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις του Β’ ΠΠ (vid)
20 Μαΐου 1941: Ξεκινά η Μάχη της Κρήτης
Τραγωδία στην Κρήτη: Ταχύπλοο προσέκρουσε σε βράχια – Τρεις νεκροί και ένας τραυματίας
Ένα μεγάλο ΜΠΡΑΒΟ!!! 27 χορευτές αναβιώνουν τη Μάχη της Κρήτης -Βομβαρδισμοί, εκτελέσεις, έρωτες (vid)
Παρουσίαση βιβλίου του Δ/ντη της Χειρουργικής κ Γιώργου Δελημπαλταδάκη
Πανελλήνιες 2018: Tα εξεταστικά κέντρα στο Λασίθι
Κρήτη: Βγήκε από το νοσοκομείο ο 6χρονος που ήπιε κρασί
Στην Κρήτη το ελαιόλαδο μένει αδιάθετο, στις Σέρρες το μετατρέπουν σε …χαβιάρι
Να ενταχθούν όλες οι προτάσεις της Κρήτης στο πρόγραμμα βιολογικής καλλιέργειας
Συμμετοχή του Γεωπάρκου της Σητείας στο Τριήμερο Επιμορφωτικό Σεμινάριο ΚΠΕ Ανωγείων
Τα ποσά για την δακοκτονία στην Κρήτη
Στη Σητεία η 9η παγκρήτια συνάντηση Vespa
«Μπουρλότο» στη τσικουδιά - Στο απυρόβλητο οι παράνομοι καζανάρηδες
Διασύνδεση: Οριστική λύση στην ηλεκτροδότηση της Κρήτης
Καθυστέρηση στη δημοπράτηση του ΒΟΑΚ ανακοίνωσε ο Σπίρτζης
Κατρακύλησε κι άλλο η τιμή του λαδιού ενώ Τυνήσιοι κάνουν «χρυσές» δουλειές
Συμφωνία για εξαγωγή στον Καναδά 1 εκ. λίτρων Κρητικού ελαιολάδου
Εκπαιδευτική επίσκεψη στο Γεωπάρκο Σητείας του 4ου Γυμνασίου Ρεθύμνου
«Παιχνίδια» πίσω από την κατρακύλα της τιμής στο λάδι
Αντώνης Φώσκολος: Η Κρήτη θα αλλάξει την Παγκόσμια Οικονομία
Ίδιες με πέρυσι οι γαλάζιες σημαίες σε Ιεράπετρα και Σητεία, ξαναπήρε τη χαμένη ο Άγιος Νικόλαος
Λαϊκή Συσπείρωση - Η συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο για τον «Κλεισθένη»
Δήλωση Ανηψητάκη για το Συνέδριο για την προστασία και βιώσιμη ανάπτυξη των περιοχών NATURA 2000 στην Κρήτη
Εμπλοκή για το μεγάλο καλώδιο της Κρήτης
Απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης για το νομοσχέδιο Αυτοδιοίκησης
Ενστάσεις των αγροτών στην Κρήτη για τη ρύθμιση με τα «κόκκινα» δάνεια
«Βροντές» στις επιδοτήσεις – Μείωση 5% και ανώτατο όριο στα 60.000 ευρώ
Φυσικό αέριο μέχρι 30 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια νότια της Κρήτης!!!
ΚΑΛΕΣΜΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ ΑΝΤΙΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΗ ΣΟΥΔΑ
436.653 ανασφάλιστα οχήματα,. Τι παράβολο θα πληρώσουν και τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες τους
Με... θησαυρό 600 δισεκατομμυρίων € ζουν οι Κρητικοί λόγω... πετρελαίου και φυσικού αερίου
Έλληνες δημιουργοί εμπνέονται και προβάλλουν διεθνώς τον Μινωικό πολιτισμό
"Ζωγράφισε" ο Θ.Παπαδουλάκης για την προβολή του Αγ.Νικολάου!!! Δείτε το σχετικό βίντεο και θα καταλάβετε ...
Σε δεινή κατάσταση οι κτηνοτρόφοι λόγω υπερφολόγησης - “Καμπανάκι” κινδύνου για το μέλλον της κτηνοτροφίας στην Κρήτη
Έρευνες για σκάφος με δεκάδες μετανάστες και πρόσφυγες νότια της Κρήτης
Η φύση... τρελάθηκε! - Η ανομβρία «έφερε» πρώιμη ανθοφορία
Σε ποιες περιοχές της Κρήτης δεν έπεσε ούτε μία σταγόνα βροχής τον Απρίλιο;
Γυναίκα επέπλεε νεκρή σε παραλία της Κρήτης
Κατάσχεση δεξαμενόπλοιου στην Κρήτη
"Απόφαση της Ε.Ε, ανοίγει μια πόρτα για νόμιμη νοθεία του ελαιολάδου"
Tο πρόγραμμα της επίσκεψης του Καρόλου και της Καμίλα σε Αθήνα και Κρήτη
Πιο ξηρός ο φετινός Απρίλιος στην Κρήτη. Λιγότερες βροχές και χιόνια από άλλες χρονιές
Eλαιόλαδο:Νέο παγκόσμιο ισοζύγιο και εξέλιξη τιμών
Πότε θα διεξαχθούν οι εξετάσεις στα γυμνάσια και τα λύκεια
Τέλος ο «μίνι» καύσωνας - Πέφτει ξανά η θερμοκρασία
Αόρατοι ερημίτες στην Κρήτη!
H Αγιονικολιώτισσα Σοφία Δράκου θα δει την Κρήτη περπατώντας
Οι Τούρκοι χάκερς "χτύπησαν" ... και στην Κρήτη!
Η άγνωστη ιστορία υπεράσπισης της Κωνσταντινούπολης από γενναίους Κρητικούς
Νίκος Καραμανωλάκης:Ανοικτή επιστολή προς τον περιφερειάρχη Κρήτης κ. Αρναουτάκη Σταύρο με θέμα το εφιαλτικό σενάριο της λειψυδρίας
Γνωρίστε παραδοσιακά επαγγέλματα που χάθηκαν στο χρόνο μέσα από ένα ταξίδι στα στενά χωριού της Κρήτης (βίντεο)
Διαμαρτυρία στα Χανιά για την αργία της Κυριακής μετά... φωτοφραφίας
Τουρίστες στην Κρήτη πηγαίνουν σε εστιατόρια με το φαγητό τους σε ταπεράκια
Κινδυνεύουν να χάσουν ιδιοκτησίες και επιδοτήσεις οι κτηνοτρόφοι
Μαθητής στην Κρήτη τραυματίστηκε από «αδέσποτη» σφαίρα
Μια ακόμη επιτυχία για Σητειακό αθλητή στο στίβο
Έφτασε το πρώτο ασυνόδευτο προσφυγόπουλο στην Κρήτη (Video)
Αυτό είναι το σπάνιο φυτό που απο όλο τον κόσμο υπάρχει μόνο στην Κρήτη (φωτο)
Πρόσκληση σε Εκπαιδευτική Εσπερίδα για το βακτήριο καραντίνας (Ξυλέλλα): Xylella fastidiosa
Αλαδανιά: Το κρητικό φυτικό «υπερόπλο» γεμάτο πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικά
Περίληψη διακήρυξης ηλεκτρονικού ανοιχτού διαγωνισμού για την ανάθεση της εργασίας με τίτλο «ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΑΝΤΛΗΤΙΚΩΝ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΩΝ ΓΕΩΤΡΗΣΕΩΝ»
«Να αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας ο στρατός»: Κατακραυγή για πρόταση δημοτικού συμβούλου στην Κρήτη
9η Παγκρήτια Συνάντηση Vespa απο 26 έως 28 Μαίου στην Σητεία
Πρόσληψη προσωπικού στη Σητεία
10ος Δρόμος Θυσίας Πεσόντων Μάχης Κρήτης στην Αγία Βαρβάρα
Στην εντατική 6χρονο στην Κρήτη μετά από κατανάλωση αλκοόλ
Προσωρινά αποτελέσματα εκλογών ΓΕΩΤΕΕ Παρ/τος Κρήτης