Τα ήθη και τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας στην Κρήτη

Η Καθαρά Δευτέρα ή αλλιώς Κούλουμα αποτελεί την πρώτη μέρα της Μεγάλης Σαρακοστής. Μάλιστα υπάρχει και χαρακτηριστική μαντινάδα της ημέρας:

«Εμίσεψεν η Αποκριά με λύρες και παιγνίδια

Και μπήκε η Σαρακοστή μ’ ελιές και με κρομμύδια,

Απόκαμεν η Αποκριά, η γιόμορφη κοπέλα

Και έφταξεν η Σαρακοστή η λαχανοσκουτέλα»

Η Καθαρά Δευτέρα εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή της Ανάστασης του Χριστού, το χριστιανικό Πάσχα.

Από παλιά η Καθαρή Δευτέρα, πέρασε στην συνείδηση του λαού, σαν μέρα καθαρμού. Οι Βυζαντινοί, την Καθαρή Δευτέρα την ονόμαζαν Απόθεση -Απόδοση, και τελούσαν δρώμενα. Τραγουδούσαν σχετικά άσματα, από τα οποία έχουν σωθεί μικρά μέρη μέχρι στις μέρες μας. «Ίδε το έαρ το καλόν πάλιν επανατέλλει, φέρον υγείαν και χαρά και την ευημερίαν».

Όσον αφορά τα κούλουμα και το γνωστό πέταγμα του χαρταετού, καθιερώθηκε αργότερα.

Για την ετυμολογία της λέξης κούλουμα υπάρχουν πολλές εκδοχές. Κατά τον Νικόλαο Πολίτη, πατέρα της ελληνικής λαογραφίας, η λέξη προέρχεται από το λατινικό Cumulus (κούμουλους) που σημαίνει σωρός, αφθονία αλλά και το τέλος. Εκφράζει δηλαδή το τέλος, τον επίλογο της Απόκριας. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή προέρχεται από μια άλλη λατινική λέξη, την λέξη «κόλουμνα» δηλαδή «κολώνα». Κι αυτό επειδή το πρώτο γλέντι της Καθαράς Δευτέρας στην Αθήνα, έγινε στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Το πιάτο της ημέρας περιλαμβάνει νηστίσιμα, ως αποτοξίνωση από το πλούσιο φαγοπότι της Αποκριάς. Χαλβάς, ταραμάς, ελιές, πίκλες, θαλασσινά, φασολάδα, βρίσκονται στο τραπέζι εκείνη την ημέρα. Τα νηστίσιμα συνοδεύονται από τη λαγάνα, ένα είδος άρτου χωρίς προζύμι. Σχετικός και οδημοτικός σατυρικός θρήνος:

Τ’ ακούτε τι παράγγειλε η Καθαρή Δευτέρα;
Πεθαίν΄ ο Κρέος, πέθανε, ψυχομαχάει ο Τύρος
σηκώνει ο Πράσος την ουρά κι ο Κρέμμυδος τα γένεια
Μπαλώστε τα σακούλια σας, τροχίστε τα λεπίδια
και στον τρανό τον πλάτανο, να μάσουμε στεκούλια.

Απ' άκρη σ' άκρη της Κρήτης γιορτάζονται τα Κούλουμα με βάση τα ήθη και τα έθιμα της κάθε περιοχής.

Ας πάρουμε μία γεύση:

Καθαρά Δευτέρα με την Καμήλα στην Κάινα

Ένα έθιμο, που έρχεται από τα βάθη των αιώνων, είναι αυτό της καμήλας που αναβιώνει κάθε Καθαρή Δευτέρα, στο χωριό Κάινα του Δήμου Αποκορώνου.Στην αναβίωση του εθίμου συμμετέχουν οι κάτοικοι του χωριού που αρχίζουν από νωρίς το πρωί τις ετοιμασίες για την κατασκευή της καμήλας, αλλά και του μουτζουρώματος. Τα παιδιά μαζεύονται σ' ένα σπίτι και βοηθούν το ένα το άλλο για να φτιάξουν τις πρωτότυπες στολές.

k2-e1457966446271.jpg

Οι ενήλικοι κάτοικοι που συμμετέχουν στην κατασκευή της καμήλας, μαζεύουν τα απαραίτητα υλικά από την προηγούμενη μέρα. Η Καμήλα είναι ένα Διονυσιακό έθιμο και πρωτοεμφανίστηκε τον 19ο αιώνα. Κατασκευάζεται από μια ξύλινη σκάλα, δύο κοφίνια που αποτελούν τις δύο καμπούρες της καμήλας, μία παλέτσα (είδος νάιλον πανιού που χρησιμοποιείται για τη συλλογή του ελαιοκάρπου) και το σκελετό του κεφαλιού ενός γαϊδάρου.

καμηλα χανια

Στον ουρανίσκο του κεφαλιού τοποθετείται ένα καρούλι για να ανοιγοκλείνει το στόμα του με το τράβηγμα ενός σχοινιού. Στα μάτια του τοποθετούνται δύο μανταρίνια ζωγραφισμένα και ντύνεται με προβιές κουνελιών. Στην καμήλα μπαίνουν συνήθως τρεις άνθρωποι. Ένας κρατάει το κεφάλι στερεωμένο σε ένα ξύλο και οι άλλοι δύο με τη βοήθεια των κοφινιών σχηματίζουν τις καμπούρες της.

Όταν όλα ετοιμαστούν, η καμήλα ξεκινάει τη βόλτα της, σε κάθε σημείο του χωριού, για να καταλήξει στην κεντρική πλατεία. Πολλοί ντόπιοι ντύνονται με πρωτότυπες αυτοσχέδιες στολές, ακολουθώντας την πορεία της. Οι μεταμφιεσμένοι έχουν κρεμασμένα επάνω τους, κυρίως λέρια προβάτων και προβιές ζώων. Το γλέντι συνεχίζεται μέχρι το βράδυ, με τη συνοδεία παραδοσιακών μουσικών κρητικών οργάνων.

Κρητικός παραδοσιακός γάμος στο Ρέθυμνο

Στο Φουρφουρά Αμαρίου αναβιώνουν τον Κρητικό παραδοσιακό γάμο με την συμμετοχή δεκάδων «ηθοποιών» και εκατοντάδων «γαμηλιώτων» τηρώντας τα παραδοσιακά έθιμα της Κρήτης, σε μια άψογη διοργάνωση που συμμετέχουν όλοι οι παρευρισκόμενοι.

eikona-024.jpg

Η πομπή ξεκινά από τα Πάτελα (γειτονιά του Φουρφουρά) από το πατρικό του γαμπρού και με την συνοδεία της δικολογιάς του και των οργανωπαιχτών κατευθύνονται προς την πλακούρα (γειτονιά του Φουρφουρά) για να πάρουν τη νύφη από το σπίτι της με την ανταλλαγή των γνωστών μαντινάδων.
Στη συνέχεια οι γαμηλιώτες περνούν από τον τροχαλέ για να φτάσουν στην πλατεία για την τέλεση του διπλού γάμου.

​Στα χωριά Μέρωνα και Μελιδόνια του Ρεθύμνου αναβιώνουν έθιμα όπως ο Καντής, το μουντζούρωμα, τα οποία, σε συνδυασμό με το καλό κρασί και τους ήχους της λύρας, αποτελούν μια μοναδική εμπειρία.

Άφθονο το … κρέας στο Λασίθι

Στους Μύλους της Ελούντας την Kαθαρή Δευτέρα  υπάρχει μουσική, ποικιλία από παραδοσιακά σπιτικά νηστίσιμα εδέσματα, αλλά και για τους λάτρεις του κρέατος σουβλάκια!

Γιορτή Πορτοκαλιού στο Φόδελε

Την «Καθαρή Δευτέρα» στο Φόδελε οι κάτοικοι μαζί με τους επισκέπτες  γιορτάσουν τα ... «χρυσά μήλα των εσπερίδων» ", «τον καρπό που 'ναι του ήλιου προσφορά!, τον καρπό που κατοικούν οι ηλιαχτίδες'!».  Προσφέρουν κούλουμα με χρώμα, γεύσεις, γλυκά αρώματα και ρακί από πορτοκάλι.

γιορτη πορτοκαλιου

Στο Αβδού γιορτάζουν τα κούλουμα παραδοσιακά με φασολάδα, νηστίσιμα εδέσματα, ποτά και γλυκά. Ενώ δεν λείπουν και... τα παραδοσιακά μουσικοχορευτικά συγκροτήματα.

Στο Ρούβα στη γιορτή «αποκριγιώματα» στήνεται ένα γλέντι που ξεκινά από το πρωί. Πολλοί γίνονται «Αρκουδιάρηδες» δηλαδή είναι ντυμένοι με προβιές αιγοπροβάτων, με μαύρα πρόσωπα και κουδούνια, δεμένοι με σκοινιά και αλυσίδες, που χορεύουν έναν αλλόκοτο χορό τρομάζοντας τους μικρούς «Ζορό» και τις «Πριγκίπισσες της νύχτας».

Αρκουδιαρηδες Γεργερης

ekriti.gr με πληροφορίες από: iscreta.gr, wikipedia, documentonews.gr, kritesegaleo.gr

To άρθρο Τα ήθη και τα έθιμα της Καθαράς Δευτέρας στην Κρήτη εμφανίστηκε στον Αγώνας της Κρήτης.

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

«Για την Σητεία»
Natura: Σχέδια διαχείρισης για Βάι, Χρυσή και Σαμαριά
«Χίτλερ να μην το καυχηθείς πως πάτησες στην Κρήτη» (βίντεο)
«Σήμα κινδύνου» για το ελαιόλαδο: Τεράστια πτώση στις εξαγωγές
Ποιους «δίνει» για την δολοφονία της γιαγιάς μάρτυρας - κλειδί
Σαν σήμερα 20 Μαΐου ξεκινά η..."unternehmen Merkur" κατά της Κρήτης! (βίντεο)
Μάχη της Κρήτης – Το «Νεκροταφείο των Γερμανών αλεξιπτωτιστών»
Ένα μεγάλο ΜΠΡΑΒΟ στα παιδιά! Νήπια από την Κρήτη τίμησαν τον Ποντιακό Ελληνισμό και...βραβεύτηκαν
Κτηματολόγιο 2019: Οι νέες προθεσμίες μετά την παράταση
Εκδήλωση μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (βιντεο -φωτο)
Η Μάχη του Φραγκοκάστελλου και οι Δροσουλίτες
«Έρχονται» έξι Open Mall στην Κρήτη
Έλληνες ήρωες: Χατζημιχάλης Νταλιάνης
Αυτοψία μηχανικών στον ποταμό Παντέλη (βιντεο-φωτο)
Με τον Αρχηγό της ΕΛΑΣ συναντήθηκε οι Αστυνομικοί Ηρακλείου - Λασιθίου
Συγχαρητήρια επιστολή Ένωσης Αστυνομικών Υπαλλήλων Λασιθίου για την υπόθεση της Ζήρου
«Η ποιότητα θα σώσει το λάδι μας»
Περιοδεία Σταύρου Αρναουτάκη και υποψηφίων περ. Συμβούλων στη Σητεία
Συλλήψεις για τη δολοφονία της ηλικιωμένης στη Ζήρο - Πρωινή αστυνομική επιχείρηση
Και επισήμως ... Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο
Ο καιρός μας κάνει «νούμερα» - Σήμερα αστάθεια και από αύριο «θερμή εισβολή» με 32αρια
Νέα κατηγορία «Premium Εξαιρετικού Παρθένου Ελαιόλαδου»
Eπίσκεψη στην Σητεία του Περιφερειακού Διευθυντή Κρήτης του Πυροσβεστικού Σώματος κ.Λαγουδάκη(βιντεο-φωτο)
Η Κάτια Δανδουλάκη έχει γενέθλια!
Στο έλεος της Xylella οι ελαιοπαραγωγοί - Δεν υπάρχει λύση για το βακτήριο
Μήνυμα εκλογικής νίκης στην Παρουσίαση Συνδυασμού «Η Κρήτη Μπροστά»
ΕΑΣ Σητείας - ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΜΕΧΡΙ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΟΣΔΕ
O υποψήφιος Ευρωβουλευτής Νίκος Παπανδρέου στη Σητεία (βιντεο-φωτο)
Μπέρδεψαν τα… καλώδια τους για την ενεργειακή διασύνδεση της Κρήτης
Οι παραλίες Κρήτης που βραβεύτηκαν με Γαλάζια Σημαία για το 2019
Αυγενάκης: «Κωμωδία τα χρίσματα ΣΥΡΙΖΑ σε υποψηφίους δημάρχους»
Ντόρα Μπακογιάννη: «Η ΝΔ πρώτη δύναμη στο Λασίθι» (βίντεο)
ΣΥΡΙΖΑ: «Το κάλεσμα μας δεν δηλώνει κομματική εξάρτηση αλλά εκτίμηση στα πρόσωπα των υποψηφίων»
AΠΟΦΑΣΗ ΚΟΛΑΦΟΣ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ.ΠΩΣ ΑΠΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΓΓΥΗΤΕΣ ΔΑΝΕΙΩΝ
Ενεργοποίηση δικαιωμάτων: Έρχεται παράταση στην ημερομηνία λήξης
3 εκ. ευρώ ενισχύσεις de minimis για τους κτηνοτρόφους Ηρακλείου & Λασιθίου
Στη Σητεία η υψηλότερη θερμοκρασία σήμερα!
Εξευτελιστικές τιμές για το λάδι - Αισιοδοξία για τη νέα ελαιοκομική περίοδο
Κρήτη: Μπλόκο σε 12.000 λίτρα ρακής
Μία «γροθιά» οι Κρητικοί: 10.000 ευρώ για το 8 μηνών βρέφος
Η μελέτη για το Καστέλλι, η γωνία...προσγείωσης των αεροσκαφών και το κόπι πάστε!
ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΠΡΙΝ 5,7 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΗΚΩΘΗΚΕ ΟΡΘΙΟΣ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ - Ομιλία του Γ. Λεκάκη - βίντεο
Εκδηλώσεις Τιμής και Μνήμης στην 78η Επέτειο της Μάχης της Κρήτης
Κρήτη - Σάλος με τον άντρα που πήγε για εξέταση αίματος και βγήκε... έγκυος
Δολοφονία καρδιολόγου Σητεία: Τι λέει η απόφαση για την «μαύρη χήρα»
Σητεία: Ένοχος αλλά ατιμώρητος ο πατέρας που σκότωσε το παιδί του πετώντας το κινητό!
Διακρίσεις στους Παγκρήτιους Αγώνες Τραμπολίνο για τον Σύλλογο Γυμναστικής Σητείας
Τιμητική διάκριση στην Ιερά Μονή Τοπλού στο 10ο Διεθνές Συνέδριο «ΒΙΟΝΑΝΟΤΟΧ 2019»
Διαλέξεις στους αστυνομικούς του Λασιθίου για την προστασία των ζώων
Οι swingers βρίσκονται ήδη στην Κρήτη για να... ανταλλάξουν συντρόφους
Εκλογές στην Κρήτη: Η ακτινογραφία των υποψηφίων - Ξεπερνούν το 41% οι γυναίκες
Κρήτη: Άνδρας βρέθηκε κρεμασμένος σε χωράφι
Εποχική η απασχόληση στην Κρήτη, καταγράφει σημαντική αύξηση, ιδιαίτερα για τις γυναίκες
Σε συνάντησεις για το Μεσογειακό Πανεπιστήμιο απόφοιτοι του ΑΤΕΙ Κρήτης
Κρητικοί τιμούν τη Μάχη της Κρήτης στην Αθήνα
Από… «το κακό στο χειρότερο» το Κρητικό ελαιόλαδο
Έτος Ερωτόκριτου και έτος Βιτσέντζου Κορνάρου
5.376 υποψήφιοι της Κρήτης - Γιατί δεν ανακοινώθηκαν όλα τα ονόματα;
Καταληκτικές ημερομηνίες για το Κτηματολόγιο στην Κρήτη
Οδηγίες...κυκλοφορίας στη νέα γέφυρα
Γέφυρα Χαμεζίου: Δείτε τη μεγαλύτερη γέφυρα της Κρήτης (Video)
Δήλωση του υποψήφιου Περιφερειάρχη Κρήτης, Αλέξανδρου Μαρκογιαννάκη για την επίσκεψη Τσίπρα στη Κρήτη
Πλακιωτάκης: «Είναι ένα έργο που μας ενώνει»
Χρ. Σπίρτζης: «Ο ΒΟΑΚ πρέπει να φτάσει μέχρι τη Σητεία»
Εγκαινιάστηκε η γέφυρα Χαμεζίου (Video)
Χαμέζι: Παραδίδεται στην κυκλοφορία η μεγαλύτερη γέφυρα στην Κρήτη
Ηγετική εμφάνιση Αλέξη Τσίπρα στην Κρήτη. ΣΕΙΣΤΗΚΕ η Μεγαλόνησος στην ομιλία του. @atsipras
Μαντάμ Ορτάνς -Από ιερόδουλη, διπλωμάτης
Η τηλέμαχία των υποψήφιων δημάρχων Σητείας στο KPHTH TV (Video)
Αρχισε η αντιπυρική περίοδος, τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες
Αγροτικά… «μυστικά» για οπωροκηπευτικά, ελιές και αμπέλι
Τον Αποσελέμη θα επισκεφτεί ο πρωθυπουργός, δεν θα πάει στη Σητεία
Ο δίσκος της Φαιστού
Τρομάζουν οι εκτιμήσεις του ΔΕΔΔΗΕ - Εφιαλτικά τα σενάρια για την ηλεκτρική ενέργεια της Κρήτης
Ανακοίνωση Υποψηφιότητας του Κώστα Ξενικάκη
Κακά μαντάτα για τα αμπέλια - Χρονιά περονοσπόρου η φετινή
Στη ναυτική βάση στο Κάβο Σίδερο ο Αλέξης Τσίπρας
Πότε φτάνει το Άγιο Φως στην Κρήτη;
Έρχεται νέος «Καλλικράτης»; 5 δήμοι στην Κρήτη ζητούν αυτονόμηση
Πάσχα στο Λασίθι θα κάνει ο Πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας
Ελληνική καινοτοµία ανιχνεύει τη νοθεία στο ελαιόλαδο µέσω του DNA
Ο καιρός το Πάσχα: Σούβλισμα του οβελία με υψηλές θερμοκρασίες
Η απαγωγή του υποστράτηγου Κράιπε
Την ίδρυση δικτύου για την αναγέννηση της καλλιέργειας της χαρουπιάς αποφάσισαν επιστήμονες
Ο καιρός στην Κρήτη θυμίζει καλοκαίρι: Στους 30°C η μέγιστη θερμοκρασία
Άγιο Φως: Τι ώρα φτάνει στην Κρήτη;
Άνοιξαν 571 προσλήψεις συμβασιούχων σε ΟΤΑ - Προσλήψεις και στην Κρήτη