Τα Ιερά Κορυφής στην Κρήτη...η περίπτωση του Πετσοφά

 

Iερά κορυφής, peak sanctuaries, ονομάζονται οι χώροι σε κορυφές λόφων και βουνών που σχετίστηκαν με τη θρησκεία κατά την αρχαιότητα. Πρόκειται για υπαίθριους χώρους, οι οποίοι δεν κατοικούνται, όμως βρίσκουμε σε αυτούς λιγοστά κτίσματα. Τα κτίσματα αυτά είναι περισσότερο κάτι σαν περίβολος και όχι οικοδομήματα. Είναι δε χαρακτηρηστικό της χωροθέτησης τους πως τα συναντάμε κυρίως στο κέντρο της Κρήτης και ανατολικά αλλά όχι δυτικά, με εξαίρεση το Ιερό στο Βρύσινα Ρεθύμνου. 




Τα ιερά κορυφής πρέπει να ήταν αφιερωμένα σε θεότητες που είχαν σχέση με τη φύση, όπως η Μητέρα Γη και η Πότνια Θηρών. Οι τελετουργίες σε αυτά είχαν εποχικό χαρακτήρα ωστόσο οι πιστοί είχαν το ελεύθερο να τα επισκεφθούν όποτε ήθελαν ώστε να εναποθέσουν εκεί τα αφιερώματα τους, τα οποία άφηναν πάνω σε βωμούς, σε σχισμές των βράχων και σε άλλα σημεία.Ο εντοπισμός στάχτης και οστών ζώων δηλώνει ότι λάμβαναν χώρα εκει διάφορες αναίμακτες και αιματηρές τελετές.




Ως τεκμήρια για τη τέλεση λατρείας στα ιερά κορυφής θεωρούνται διάφορες εξέδρες, βωμοί, φράγματα, κυρίως όμως τα αντικείμενα. Τα αντικείμενα που βρίσκουμε στα ιερά είναι χάλκινα ή πήλινα ειδώλια, αναθήματα στη θεότητα. Ακόμη, έχουν εντιπιστεί ανθρώπινα μέλη, ακέραια, που επίσης θεωρούνται «τάματα»  προς τη θεότητα. 




Επίσης στα ιερά κορυφής έχουν βρεθεί πήλινα κωνικά κύπελλα, τράπεζες προσφορών και κέρνοι,αντικείμενα που συνεπάγονται ότι μέρος της λατρείας είναι οι τελετουργικές γιορτές και οι σπονδές προς τη θεότητα.



Αναπαράσταση του ιερού κορυφής στον Πετσοφά


Χρονολογικά τα ιερά κορυφής ιδρύονται κυρίως γύρω στο 2000 π.Χ. και είναι σε χρήση μέχρι το 1700 π.Χ., στη Παλαιοανακτορική περίοδο, λιγότερο κατά την Νεοανακτορική περίοδο. Κάποια αλλά, ελάχιστα ιερά κορυφής, χρησιμοποιούνται ακόμα και μέχρι το τέλος της Μινωικής περιόδου.




Οι έρευνες για τα ιερά κορυφής ξεκίνησαν το 1903 με τον Myres και τον Evans, κυρίως στον Πετσοφά. Άλλοι ερευνητές ασχολήθηκαν με άλλα σημαντικά ιερά όπως οι Ατσιπάδες, ο Γιούχτας, ο Τραόσταλος  και άλλα ιερά, όπως ο Φιλιόρημος, Βρύσινας, Πρινιάς και το ιερό στο Μαζά.




 Επίσης, τα ιερά φαίνεται ότι έχουν διασύνδεση με τις κοντινές πόλεις. Ο Γιούχτας με την Κνωσό και τις Αρχάνες, ο Τραόσταλος με την Κάτω Ζάκρο και ο Πετσοφάς με το Παλαίκαστρο. Ακόμα, και  μεταξύ τους τα ιερά έχουν οπτική και ακουστική επαφή. 





Απομεινάρια στο ιερό κορυφής του Πετσοφά 


Ένα από τα πιο γνωστά ιερά κορυφής και ένα από τα ελάχιστα όπου έχουμε δημοσιεύσεις είναι αυτό στον Πετσοφά. Το ιερό ανασκάφηκε κυρίως από τον Myres το 1902-19032. Στη συνέχεια, το 1971 ασχολήθηκε με αυτό ο Δαβάρας και το 1991 ο Rutkowski. 




Ο Πετσοφάς είναι μία κορυφή στην περιοχή του Παλαικάστρου.


Ένας εκτεταμένος οικισμός άκμασε εκεί κοντά στη θέση Ρουσσόλακκος, μεταξύ της Πρωτομινωικής ΙΙ και της Υστερομινωικής ΙΙΙΒ περιόδου. Τα υψώματα και οι λόφοι που περιβάλλουν το Ρουσσόλακκο χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι νεκροταφείων κατά την ίδια χρονική περίοδο.




Κατά την Πρωτομινωική ΙΙΙ – Μεσομινωική Ι, δημιουργήθηκε το ιερό στην κορυφή του Πετσοφά. Οι τελετουργικές πρακτικές συμπεριλάμβαναν την απόθεση πήλινων ειδωλίων βοοειδών, ανδρών και γυναικών. 




Ο Πετσοφάς, μαζί με άλλα ιερά κορυφής, αποτελεί κλειδί για την κατανόηση των κοινωνικών διαδικασιών στην Μεσομινωική – Υστερομινωική Ι Κρήτη. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των περιοχών λατρείας είναι ότι αρχικά ήσαν σχεδόν εντελώς φυσικά διαμορφωμένοι χώροι, με ελάχιστες, ή καθόλου αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις. 




Επομένως η τελετουργική δραστηριότητα για την αναδια-πραγμάτευση κοσμοαντιλήψεων, νοοτροπιών και κοινωνικών σχέσεων διοχετευόταν μέσα από την πολλαπλή βίωση του φυσικού περιβάλλοντος.




 Αυτή η εμπειρία του τοπίου συμπεριλάμβανε και την ανάβαση στο βουνό του Πετσοφά, καθώς και μία εντυπωσιακή θέα, σχεδόν πανοραμική, της περιοχής του Παλαικάστρου. Αυτός ο τρόπος θέασης του τοπίου με το διευρυμένο ορίζοντα ήταν εντελώς διαφορετικός από την αντίληψη που επέτρεπε η καθημερινή ρουτίνα. Άλλωστε, η θρησκευτική δραστηριότητα εξ ορισμού αποτελεί μία ιδιαίτερη έκφανση της ανθρώπινης δράσης. 




Κατά την Υστερομινωική Ι περίοδο, το τέμενος του Πετσοφά αντικαταστάθηκε από ένα χτιστό παράρτημα, πέντε τουλάχιστον δωματίων, πιθανότατα χτίστηκε από ντόπιο λίθο, ο οποίος αφθονεί στην περιοχή.  Η αποκατάστασή του (δείτε τη σχετική φωτογραφία με αναπαράσταση του κτίσματος ) έχει βασιστεί στη δημοσιευμένη κάτοψη, σε πρόσφατες φωτογραφίες από τη θέση, καθώς και σε παραστάσεις ιερών από τη μινωική τέχνη . Η προσθήκη του χτιστού παραρτήματος είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των λίγων ιερών κορυφής που δεν εγκαταλείφθηκαν μετά το τέλος της Μέσης Εποχής του Χαλκού.




Μπορεί επίσης να θεωρηθεί μέρος της γενικότερης τάσης των Νεοανακτορικών χρόνων για υπογράμμιση της σημασίας του κόσμου των ζωντανών σε αντίθεση με τον κόσμο των νεκρών, μέσα από μία αρχιτεκτονική εντατική δραστηριότητα, η οποία συμπεριέλαβε την ανέγερση ανακτόρων, επαύλεων, αγροκτημάτων, εκτεταμένων οικισμών και κωμών, αλλά σχεδόν καθόλου τάφων.




 Οι ταφές συνήθως περιορίζονταν σε λάκκους, σπήλαια, βραχοσκεπές και μικρότερες ακόμη βραχώδεις εσοχές ή εξοχές. Φαίνεται ότι ο ζωντανοί ήθελαν να διαφοροποιηθούν από το φυσικό περιβάλλον τους χωρίς όμως να συμπεριλάβουν τους νεκρούς στην κίνηση αυτή. Η στάση αυτή απέναντι σε τοπίο και αρχιτεκτονική παρουσιάζει έντονη διαφορά σε σχέση με τη στάση της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, όταν συνέβαινε το ακριβώς αντίθετο: οι τάφοι αποτελούσαν τα πλέον μνημειακά χτιστά συγκροτήματα στο τοπίο, ενώ αρχιτεκτονική και φυσικό περιβάλλον συνδέονταν αρμονικά. Η αντίθεση αυτή ανάμεσα στην Πρώιμη και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού αντικατοπτρίζεται με πολύ τυπικό τρόπο στον Πετσοφά.




 Η θέση αυτή είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταμόρφωσης της στάσης του ανθρώπου απέναντι στο τοπίο. Η μεταμόρφωση αυτή ξεκίνησε στη Μέση Εποχή του Χαλκού ως μία προϊούσα διχοτόμηση φυσικού περιβάλλοντος και ανθρώπινης δράσης, αλλά φαίνεται ότι η διχοτόμηση αυτή εξελίχθηκε σε μία ασύμμετρη σχέση, με την ανθρώπινη δράση να αναλαμβάνει τον κυρίαρχο ρόλο κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού.




Όπως αναφέρει ο Γ. Βαβουρανάκης, κατά την εποχή του Χαλκού γενικότερα, φαίνεται να υπήρχε μια σύνθετη και ταυτόχρονα σημαντική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον του στην Κρήτη. Το φυσικό περιβάλλον ήταν κάτι παραπάνω από ένα υπόβαθρο της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η ανθρώπινη δράση το καθιστούσε νοηματοδοτημένο τοπίο, δηλαδή φορέα των συλλογικών αξιών που καθόριζαν την κοινωνική δράση. Το τοπίο επομένως ήταν ένα ενεργό συστατικό της μινωικής κοινωνίας.





(Το υλικό για το δημοσίευμα πάρθηκε από την εργασία με τίτλο "Το Αιγαίο και η Μεσόγειος κατά τη 2η χιλιετία π.Χ." της Αγγελικής Αναγνωστοπούλου και το έργο "Τοπογραφία, αρχιτεκτονική και ιστορικο-κοινωνική δομή στην Ανατολική Κρήτη, κατά την Εποχή του Χαλκού" του Γιώργου Βαβουρανάκη, στον οποιο ανήκει και το φωτογραφικό υλικό )

e-storieskritis

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

«Η ΝΔ προκαλεί συζήτηση στη Βουλή με τον Υπουργό κ. Σπίρτζη για τον ΒΟΑΚ»
ΣΥΡΙΖΑ ΛΑΣΙΘΙΟΥ: Ξεκινά ο ΒΟΑΚ, με συνολικό σχεδιασμό και χωρίς διόδια για τους κατοίκους.
ΛΕΒΕΝΤΕΣ Κρητικοί τραγουδούν με λύρα το «Μακεδονία Ξακουστή» μπροστά στα ΜΑΤ! (ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ BINTEO)
Δήλωση Ντόρας Μπακογιάννη για τον ΒΟΑΚ
Ψάχνουν όλα τα θερμοκήπια της Κρήτης για χασισοφυτείες!
Δήλωση του Βουλευτή Λασιθίου του ΣΥΡΙΖΑ Μανόλη Θραψανιώτη, σχετικά με τον Βόρειο Οδικό Αξονα
Καμία επιχείρηση στο νομό Λασιθίου δεν θέλει κοινωνικό τουρισμό
Μπαράζ συλλήψεων σε αεροδρόμια της Κρήτης
Δήλωση Γ. Πλακιωτάκη για το έργο του Β.Ο.Α.Κ.
Υπό εξαφάνιση τα παραδοσιακά γαϊδουράκια της Κρήτης
Βροχές «χρυσάφι» για τις καλλιέργειες - Τι συνιστάται για τα αμπέλια
Δασκαλογιάννης – Ο μεγάλος αγωνιστής της Κρήτης
Εκπτώσεις στους μαθητές της Κρήτης για τη μετακίνησή τους
Πότε λήγει η προθεσμία για τις ασφαλιστικές εισφορές του ΕΛΓΑ
Τρίτη και ευτυχώς... φαρμακερή για το Χαμέζι!
Για τις 10 μαχαιριές στην κουνιάδα του κρίθηκε ένοχος και στο Εφετείο
Περιοδεία της Άννας Γαλανού στην Κρήτη
Έρχεται και φέτος το φεστιβάλ κλασικής μουσικής Casa dei Mezzo στο Μακρύ Γιαλό
Με κίνητρα για τους γιατρούς επαναπροκηρύσσονται 953 θέσεις γιατρών για τις Τοπικές Ομάδες Υγείας
Mε πλαστά έγγραφα προσπάθησαν να ταξιδέψουν από το αεροδρόμιο Σητείας
«Για εμάς ο ΒΟΑΚ εκτείνεται από την Κίσσαμο ως τη Σητεία. Ένας σύγχρονος αυτοκινητόδρομος από το ένα άκρο της Κρήτης στο άλλο»
Σήμερα «κληρώνει» για το μεγάλο καλώδιο της Κρήτης
Εν αναμονή της τελεσίδικης απόφασης για τη ρακή
Ξεκίνησαν από την Κρήτη και ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα και τον κόσμο (Video)
Με υβριδικό σταθμό και αιολικά πάρκα εξοπλίζεται η Κρήτη
Αυτή είναι η «ασπίδα» των ελιών κατά της Xylella
745 συλλήψεις στην Κρήτη τον Μάιο
Νέες διαρροές: Τα τρία μοντέλα για τη χρηματοδότηση του ΒΟΑΚ
Γάμος υπερπαραγωγή στην Κρήτη με 69 κουμπάρους και 3.500 καλεσμένους
Ψάρεψε… αρχαίο αμφορέα
Μέτρα κατά της λειψυδρίας - Τι πρέπει να γνωρίζουν οι παραγωγοί
Πως ψήφισε το κοινό στον Άγιο Νικόλαο και τη Σητεία στο Διεθνές φεστιβάλ Ταινιών Πολύ μικρού Μήκους
Ο Γιάννης Ζουγανέλης με “Φρούτα εποχής”στην Κρήτη
Μεγάλο «τσεκούρι» στις επιδοτήσεις των αγροτών
1ο Θερινό Σχολείο Μαθηματικών
Τι είναι η ευδεμίδα και η χολέρα που «απειλεί» τα δέντρα της Κρήτης;
Απίστευτο: Εκτός λειτουργίας ο διάδρομος στα Χανιά γιατί αεροσκάφος πάτησε λαγό!
Ολοκληρώνονται οι διαπραγματεύσεις για τις έρευνες υδρογονανθράκων στην Κρήτη
Προβληματισμός και… αντιδράσεις για το ΒΟΑΚ
Yπογραφή σύμβασης για παράκαμψη Σητείας
Ξεκινά ο... μίνι καύσωνας! Που και πότε το θερμόμετρο θα δείξει... 41°C;
Καλοκαίρι Στο Νότο - Just Μπύρες
Κρήτη - Απίστευτες εικόνες με το σπίτι στην Κρήτη που κρέμεται στον γκρεμό ! (Video)
Αυτή είναι η «ασπίδα» για την Κρήτη σε περίπτωση τσουνάμι
Κρήτες της Κωνσταντινούπολης...
Αλλάζει ο σχεδιασμός για τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης
Νέες ασθένειες απειλούν τα ελαιόδεντρα
Σοβαρό τροχαίο στην Κρήτη – Μάχη για να κρατηθεί στη ζωή δίνει 26χρονος
Στην Κρήτη σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος
Ο αφανισμός της Κανδάνου – Ένα ακόμη γερμανικό έγκλημα πολέμου
Κρητική Αρχαϊκή Γλώσσα
Διέσχισε όλη την Κρήτη με τα πόδια. Ολοκλήρωσε στον Άγιο Νικόλαο το πολυήμερο οδοιπορικό της
Σαν σήμερα το 1941 η Σφαγή στο Κοντομαρί, η εκτέλεση που φωτογραφήθηκε!
Ακήρυχτος «πόλεμος» μεταξύ ΟΑΚ και Σπίρτζη
Θρίλερ στην Κρήτη: Έστησαν ενέδρα σε αγρότη και τον πυροβόλησαν
Συστηματική η καταπάτηση και καταστροφή αιγιαλού, παραλιών, ακτών, ρεμάτων, αρχαιολογικών σημείων και εκτάσεων του δημοσίου από ξενοδοχειακές και άλλες επιχειρήσεις. Οι αρχές σφυρίζουν αδιάφορα!
Ο Ιούνιος έρχεται με... καυτές διαθέσεις και 36άρια στην Κρήτη
Καταδικάζουν την μηνυτήρια αναφορά Αξιωματικού της Αστυνομίας
«Παραλύει» σήμερα η Κρήτη
30.000 θέσεις σε Δήμους - Περιφέρειες μέσω Κοινωφελούς
Το μουσικό πρόγραμμα του 6ου Μεσογειακού Ραδιοφωνικού Φεστιβάλ Σητείας. Είμαστε στον αέρα! Συντονιστείτε!
Η Σητεία τελικά ξέρει απο Βέσπα και το απέδειξε πολύ επιτυχημένα (Video)
Το Φεστιβάλ Ταινιών πολύ μικρού μήκους Très Court σε όλη την Κρήτη την Δευτέρα 4 Ιουνίου 2018
Πότε αρχίζουν οι πολυπόθητοι ψεκασμοί για το δάκο;
Απειλή για τις ελιές της Κρήτης ο πυρηνοτρήτης
Στους δρόμους επιστρέφουν οι Αγρότες των Μπλόκων
Πως η φύση «μαγείρεψε» τον ενεργειακό πλούτο νότια της Κρήτης
Ψήφισμα του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης για τα ΤΕΙ, μετά από πρόταση του Συμβούλου Γ. Ζερβάκη
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΤΖΙΦΑΣ :Ο ΝΙΚΟΣ ΛΥΓΕΡΟΣ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ
Οδηγός... για αγρότες: Ποιες ασθένειες απειλούν δέντρα και αμπέλια αυτή την εποχή;
Ποδηλάτες απο όλο τον κόσμο στην Σητεία….(βιντεο-φωτο)
H ανάδειξη, η αξιοποίηση και η χρήση του έργου του Ερωτόκριτου- Ο Ψαραντώνης τραγουδά Ερωτόκριτο (Video)
Τρεις όροι για το καλώδιο της Κρήτης
Ανοικτές Πόρτες στα Οινοποιεία της Κρήτης. 26-27 Μαΐου στην μονή Τοπλού
Σε καταστολή το 8χρονο κοριτσάκι από την Σητεία που καταπλακώθηκε από την πόρτα γκαράζ
Στα ύψη η τιμή της βενζίνης - Νέες αυξήσεις
Εξετάσεις για ναυαγοσώστες
Προ των πυλών νέο πεντάστερο ξενοδοχείο στην Κρήτη
«Ναι» στην κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων: Όλα τα νεότερα για τη νέα ΚΑΠ
Από χρονιά της βεντέμας... εφιάλτης για τις ελιές
Προσλήψεις στην Κρήτη για την αντιπυρική προστασία των δασικών οικοσυστημάτων. Οι θέσεις στο νομό Λασιθίου
Πριν καλά καλά αρχίσουν, τελειώνουν τα μπάνια - Έρχονται βροχές και καταιγίδες
Φυλλοξήρα... θυμίζει η Xylella - Ανησυχία γύρω από την επέλαση του επικίνδυνου βακτηρίου
Οι ανακατατάξεις στην Παιδεία μπορεί να επηρεάσουν το Λασίθι
«Γονατίζουν» τα νοσοκομεία της Κρήτης - Ποιες είναι οι αιτίες
Πλησιάζει επικίνδυνα η Xylella
Προσοχή στο θειάφι που μπορεί να «κάψει» τα αμπέλια