Τα Ιερά Κορυφής στην Κρήτη...η περίπτωση του Πετσοφά

 

Iερά κορυφής, peak sanctuaries, ονομάζονται οι χώροι σε κορυφές λόφων και βουνών που σχετίστηκαν με τη θρησκεία κατά την αρχαιότητα. Πρόκειται για υπαίθριους χώρους, οι οποίοι δεν κατοικούνται, όμως βρίσκουμε σε αυτούς λιγοστά κτίσματα. Τα κτίσματα αυτά είναι περισσότερο κάτι σαν περίβολος και όχι οικοδομήματα. Είναι δε χαρακτηρηστικό της χωροθέτησης τους πως τα συναντάμε κυρίως στο κέντρο της Κρήτης και ανατολικά αλλά όχι δυτικά, με εξαίρεση το Ιερό στο Βρύσινα Ρεθύμνου. 




Τα ιερά κορυφής πρέπει να ήταν αφιερωμένα σε θεότητες που είχαν σχέση με τη φύση, όπως η Μητέρα Γη και η Πότνια Θηρών. Οι τελετουργίες σε αυτά είχαν εποχικό χαρακτήρα ωστόσο οι πιστοί είχαν το ελεύθερο να τα επισκεφθούν όποτε ήθελαν ώστε να εναποθέσουν εκεί τα αφιερώματα τους, τα οποία άφηναν πάνω σε βωμούς, σε σχισμές των βράχων και σε άλλα σημεία.Ο εντοπισμός στάχτης και οστών ζώων δηλώνει ότι λάμβαναν χώρα εκει διάφορες αναίμακτες και αιματηρές τελετές.




Ως τεκμήρια για τη τέλεση λατρείας στα ιερά κορυφής θεωρούνται διάφορες εξέδρες, βωμοί, φράγματα, κυρίως όμως τα αντικείμενα. Τα αντικείμενα που βρίσκουμε στα ιερά είναι χάλκινα ή πήλινα ειδώλια, αναθήματα στη θεότητα. Ακόμη, έχουν εντιπιστεί ανθρώπινα μέλη, ακέραια, που επίσης θεωρούνται «τάματα»  προς τη θεότητα. 




Επίσης στα ιερά κορυφής έχουν βρεθεί πήλινα κωνικά κύπελλα, τράπεζες προσφορών και κέρνοι,αντικείμενα που συνεπάγονται ότι μέρος της λατρείας είναι οι τελετουργικές γιορτές και οι σπονδές προς τη θεότητα.



Αναπαράσταση του ιερού κορυφής στον Πετσοφά


Χρονολογικά τα ιερά κορυφής ιδρύονται κυρίως γύρω στο 2000 π.Χ. και είναι σε χρήση μέχρι το 1700 π.Χ., στη Παλαιοανακτορική περίοδο, λιγότερο κατά την Νεοανακτορική περίοδο. Κάποια αλλά, ελάχιστα ιερά κορυφής, χρησιμοποιούνται ακόμα και μέχρι το τέλος της Μινωικής περιόδου.




Οι έρευνες για τα ιερά κορυφής ξεκίνησαν το 1903 με τον Myres και τον Evans, κυρίως στον Πετσοφά. Άλλοι ερευνητές ασχολήθηκαν με άλλα σημαντικά ιερά όπως οι Ατσιπάδες, ο Γιούχτας, ο Τραόσταλος  και άλλα ιερά, όπως ο Φιλιόρημος, Βρύσινας, Πρινιάς και το ιερό στο Μαζά.




 Επίσης, τα ιερά φαίνεται ότι έχουν διασύνδεση με τις κοντινές πόλεις. Ο Γιούχτας με την Κνωσό και τις Αρχάνες, ο Τραόσταλος με την Κάτω Ζάκρο και ο Πετσοφάς με το Παλαίκαστρο. Ακόμα, και  μεταξύ τους τα ιερά έχουν οπτική και ακουστική επαφή. 





Απομεινάρια στο ιερό κορυφής του Πετσοφά 


Ένα από τα πιο γνωστά ιερά κορυφής και ένα από τα ελάχιστα όπου έχουμε δημοσιεύσεις είναι αυτό στον Πετσοφά. Το ιερό ανασκάφηκε κυρίως από τον Myres το 1902-19032. Στη συνέχεια, το 1971 ασχολήθηκε με αυτό ο Δαβάρας και το 1991 ο Rutkowski. 




Ο Πετσοφάς είναι μία κορυφή στην περιοχή του Παλαικάστρου.


Ένας εκτεταμένος οικισμός άκμασε εκεί κοντά στη θέση Ρουσσόλακκος, μεταξύ της Πρωτομινωικής ΙΙ και της Υστερομινωικής ΙΙΙΒ περιόδου. Τα υψώματα και οι λόφοι που περιβάλλουν το Ρουσσόλακκο χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι νεκροταφείων κατά την ίδια χρονική περίοδο.




Κατά την Πρωτομινωική ΙΙΙ – Μεσομινωική Ι, δημιουργήθηκε το ιερό στην κορυφή του Πετσοφά. Οι τελετουργικές πρακτικές συμπεριλάμβαναν την απόθεση πήλινων ειδωλίων βοοειδών, ανδρών και γυναικών. 




Ο Πετσοφάς, μαζί με άλλα ιερά κορυφής, αποτελεί κλειδί για την κατανόηση των κοινωνικών διαδικασιών στην Μεσομινωική – Υστερομινωική Ι Κρήτη. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των περιοχών λατρείας είναι ότι αρχικά ήσαν σχεδόν εντελώς φυσικά διαμορφωμένοι χώροι, με ελάχιστες, ή καθόλου αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις. 




Επομένως η τελετουργική δραστηριότητα για την αναδια-πραγμάτευση κοσμοαντιλήψεων, νοοτροπιών και κοινωνικών σχέσεων διοχετευόταν μέσα από την πολλαπλή βίωση του φυσικού περιβάλλοντος.




 Αυτή η εμπειρία του τοπίου συμπεριλάμβανε και την ανάβαση στο βουνό του Πετσοφά, καθώς και μία εντυπωσιακή θέα, σχεδόν πανοραμική, της περιοχής του Παλαικάστρου. Αυτός ο τρόπος θέασης του τοπίου με το διευρυμένο ορίζοντα ήταν εντελώς διαφορετικός από την αντίληψη που επέτρεπε η καθημερινή ρουτίνα. Άλλωστε, η θρησκευτική δραστηριότητα εξ ορισμού αποτελεί μία ιδιαίτερη έκφανση της ανθρώπινης δράσης. 




Κατά την Υστερομινωική Ι περίοδο, το τέμενος του Πετσοφά αντικαταστάθηκε από ένα χτιστό παράρτημα, πέντε τουλάχιστον δωματίων, πιθανότατα χτίστηκε από ντόπιο λίθο, ο οποίος αφθονεί στην περιοχή.  Η αποκατάστασή του (δείτε τη σχετική φωτογραφία με αναπαράσταση του κτίσματος ) έχει βασιστεί στη δημοσιευμένη κάτοψη, σε πρόσφατες φωτογραφίες από τη θέση, καθώς και σε παραστάσεις ιερών από τη μινωική τέχνη . Η προσθήκη του χτιστού παραρτήματος είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των λίγων ιερών κορυφής που δεν εγκαταλείφθηκαν μετά το τέλος της Μέσης Εποχής του Χαλκού.




Μπορεί επίσης να θεωρηθεί μέρος της γενικότερης τάσης των Νεοανακτορικών χρόνων για υπογράμμιση της σημασίας του κόσμου των ζωντανών σε αντίθεση με τον κόσμο των νεκρών, μέσα από μία αρχιτεκτονική εντατική δραστηριότητα, η οποία συμπεριέλαβε την ανέγερση ανακτόρων, επαύλεων, αγροκτημάτων, εκτεταμένων οικισμών και κωμών, αλλά σχεδόν καθόλου τάφων.




 Οι ταφές συνήθως περιορίζονταν σε λάκκους, σπήλαια, βραχοσκεπές και μικρότερες ακόμη βραχώδεις εσοχές ή εξοχές. Φαίνεται ότι ο ζωντανοί ήθελαν να διαφοροποιηθούν από το φυσικό περιβάλλον τους χωρίς όμως να συμπεριλάβουν τους νεκρούς στην κίνηση αυτή. Η στάση αυτή απέναντι σε τοπίο και αρχιτεκτονική παρουσιάζει έντονη διαφορά σε σχέση με τη στάση της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, όταν συνέβαινε το ακριβώς αντίθετο: οι τάφοι αποτελούσαν τα πλέον μνημειακά χτιστά συγκροτήματα στο τοπίο, ενώ αρχιτεκτονική και φυσικό περιβάλλον συνδέονταν αρμονικά. Η αντίθεση αυτή ανάμεσα στην Πρώιμη και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού αντικατοπτρίζεται με πολύ τυπικό τρόπο στον Πετσοφά.




 Η θέση αυτή είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταμόρφωσης της στάσης του ανθρώπου απέναντι στο τοπίο. Η μεταμόρφωση αυτή ξεκίνησε στη Μέση Εποχή του Χαλκού ως μία προϊούσα διχοτόμηση φυσικού περιβάλλοντος και ανθρώπινης δράσης, αλλά φαίνεται ότι η διχοτόμηση αυτή εξελίχθηκε σε μία ασύμμετρη σχέση, με την ανθρώπινη δράση να αναλαμβάνει τον κυρίαρχο ρόλο κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού.




Όπως αναφέρει ο Γ. Βαβουρανάκης, κατά την εποχή του Χαλκού γενικότερα, φαίνεται να υπήρχε μια σύνθετη και ταυτόχρονα σημαντική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον του στην Κρήτη. Το φυσικό περιβάλλον ήταν κάτι παραπάνω από ένα υπόβαθρο της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η ανθρώπινη δράση το καθιστούσε νοηματοδοτημένο τοπίο, δηλαδή φορέα των συλλογικών αξιών που καθόριζαν την κοινωνική δράση. Το τοπίο επομένως ήταν ένα ενεργό συστατικό της μινωικής κοινωνίας.





(Το υλικό για το δημοσίευμα πάρθηκε από την εργασία με τίτλο "Το Αιγαίο και η Μεσόγειος κατά τη 2η χιλιετία π.Χ." της Αγγελικής Αναγνωστοπούλου και το έργο "Τοπογραφία, αρχιτεκτονική και ιστορικο-κοινωνική δομή στην Ανατολική Κρήτη, κατά την Εποχή του Χαλκού" του Γιώργου Βαβουρανάκη, στον οποιο ανήκει και το φωτογραφικό υλικό )

e-storieskritis

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Τίτλοι τέλους μετά απο 88 χρόνια για το ιστορικό ζαχαροπλαστείο ( Καλαμπόκης ) της πόλης της Σητείας
Επιστολή στον Τσίπρα για τον ΒΟΑΚ
Αμύθητος πλούτος στην Κρήτη - Φυσικό αέριο για 500+ χρόνια!!!
Από την Παλαιά Εθνική Οδό ξανά η κυκλοφορία από τον Αγ. Νικόλαο για το Ηράκλειο
Άγιος Νικόλαος - Σφράγισαν «κολαστήριο» - Βρήκαν καταφύγιο τα ζώα
Αμύθητος πλούτος Φ.Α. βρέθηκε νοτίως της Κρήτης (ΧΑΡΤΕΣ).
«ΝΗΡΗΙΣ 2017»
Ανακοίνωση ΕΑΣ Σητείας - Σχέδια Βόσκηκης
Τα ελαιοτριβεία του Λασιθίου που βραβεύτηκαν στο ΜΑΙΧ
Γιατί οι Ναζί παρέμειναν στην Κρήτη ακόμα 8 μήνες μετά την απελευθέρωση
Νέα σύμβαση για το ΒΟΑΚ - Συμπεριλαμβάνεται το τμήμα μέχρι τον Άγιο Νικόλαο
Πρόσκληση σε διαβούλευση Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ) «Περιοχές UNESCO Κρήτης
Μεταφορά σκόνης, από αύριο στην Κρήτη
Kαταδυτικός τουρισμός στην Κρήτη
Νόμος του Κράτους το νέο Χωροταξικό της Κρήτης!
Πού απολαμβάνουμε φθηνή και ποιοτική ρακοκατάσταση στην πόλη
Ένα εκπληκτικό βίντεο για την Κρήτη έτσι όπως ήταν πριν 82 χρόνια ...
Η δήλωση Κοτζιά για τις συνομιλίες με τον Αλβανό ΥΠΕΞ στην Κρήτη… μετά τους χορούς
Αλλαγή διοίκησης στο Υπολιμεναρχείο Σητείας
Συνάντηση για το Σχέδιο Δράσης των Περιοχών UNESCO Κρήτης
Ρίχτερ στην Κρήτη
Ελπίδες και για 50 εκ. ευρώ επιπλέον στο Λασίθι αφήνει ο Περιφερειάρχης για τον ΒΟΑΚ
Η αποθήκευση ενέργειας θα φέρει φθηνό ρεύμα
9 Νοεμβρίου 1866 - Το ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου - Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας.
Σε ποιο Κρητικό νομό οι μαθητές εγκαταλείπουν το σχολείο;
Ποια περίοδο έζησε ο Μίνωας;
«Να ενταχθούν στη μελέτη και το έργο του ΒΟΑΚ τα τμήματα Αγ.Νικόλαος-Σητεία και Αγ.Νικόλαος-Ιεράπετρα»
Στο Λασίθι ο πανελλήνιος διαγωνισμός μαθηματικών «ο Θαλής»
Ε.Π.Κ.Κρήτης "Διαστάσεις χιονοστιβάδας, οι καταγγελίες για ελαττωματικά κινητά τηλέφωνα"
Συμμετοχη ομίλου αντισφαιρισης σε αγώνες κόκκινου γηπέδου
Το Λασίθι θα επισκεφθούν οι Υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Αλβανίας
Τα Κορυβαντικά και Λαβυρινθικά μυστήρια της αρχαίας Κρήτης
Τουριστική σεζόν - "χρυσάφι" για το νομό Λασιθίου (Video)
Giritli: Τουρκοκρητικός 98 ετών από Ιεράπετρα στη Μικρά Ασία
Έως 3,85 € η τιμή για το λάδι-χρυσάφι της Κρήτης
ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΑΡΘΕΝΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ
1000 λεοντόκαρδοι Κρήτες με αρχηγό τους στον σφακιανό Καλλικράτη ήταν οι τελευταίοι υπερασπιστές της Πόλης!!!
Σαν σήμερα η Κρήτη απαλλάχθηκε από τους Τούρκους
3 Νοεμβρίου εορτή του Άη Γιώργη του μικρού
Στην Σητεία ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και υποψήφιος για την ηγεσία του ενιαίου φορέα της κεντροαριστεράς Νίκος Ανδρουλάκης (Video)
Ευχαριστήρια επιστολή Κοινωνικού παντοπωλείου Δήμου Σητείας
Αλλαγές στα ωράρια αναχώρησης από το ΚΤΕΛ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ-ΛΑΣΙΘΙΟΥ
Περιοδεία στο νομό Λασιθίου για τον Νίκο Ανδρουλάκη
Προβληματισμός για την ελλιπή εκδήλωση ενδιαφέροντος γιατρών στο νομό Λασιθίου
Ο Δήμος Σητείας προτίθεται να χρηματοδοτήσει την πρόσληψη καθηγητή για τις εκπαιδευτικές ανάγκες του Τμήματος Διατροφής & Διαιτολογίας
Παρουσίαση του βιβλίου του Μανόλη Τσαντάκη
«Σφαγή» για τα καλώδια μέσω Κρήτης και την πίτα των 4 δισ.€
'ΔΕ ΦΟΒΑΜΑΙ" 'η "ΔΕ ΦΟΒΟΥΜΑΙ ΠΡΑΜΑ".....το νέο τραγούδι που μεσα σε λίγη ώρα εχει κανει θραυση στο YOUTUBE
Ενημέρωση για το δρομολόγιο του Πρέβελης
Condor: Νέα προσθήκη για το 2018 το αεροδρόμιο Σητείας
Τέσσερα σχολεία του Ν. Λασιθίου συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Get Addicted to Sports Values»
Πραγματοποίηση εσπερίδας για τον επιβλαβή οργανισμό ΞΥΛΕΛΛΑ (Xylella fastidiosa)
Η Εκκλησία καλεί τους Κρητικούς να υψώσουν την ελληνική σημαία στα σπίτια τους
ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ-ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 28ης Οκτωβρίου 1940
Πλαστικά σακιά και σιδερένια βαρέλια ... εχθροί του ελαιολάδου!
Η ήμερη βελανιδιά βασική πηγή εισοδήματος σε αλλοτινούς καιρούς για χωριά του Ρεθύμνου
Οι μεγάλες βεντέτες των δήμων
Απίστευτο περιστατικό σε πτήση με προορισμό την Κρήτη
Οι σημειώσεις του Κρητικού σερβιτόρου έγιναν viral!
Στ. Αρναουτάκης: «25.000 σύγχρονες κλίνες 5στερων ξενοδοχείων μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια στην Κρήτη»
Πώς & πώς περιμένει η Κρήτη να βρέξει - Έκτακτο δελτίο ΕΜΥ
Συμμετοχή του 1ου Γυμνασίου Σητείας στην Α΄ Περιφερειακή Μαθητιάδα Αθλητισμού και Πολιτισμού Κρήτης
Το βαρομετρικό χαμηλό φέρνει επιτέλους βροχές στην Κρήτη
Στον Μαλέα "σκοντάφτει" η διασύνδεση της Κρήτης με το ηπειρωτικό σύστημα
ΒΟΑΚ: "Το λάθος του Σπίρτζη για τα... διόδια της Κρήτης"
Παράξενος βυθός στα νότια της Κρήτης
Ανάδειξη σημαντικών τοποσήμων της Κρήτης όπως η Σητεία
Η διατροφή των Αρχαίων Μινωιτών
Καθαρή ενέργεια και κοινωνικό μέρισμα
Κρήτη: Η άφιξη του Αμπράμοβιτς και η θαλαμηγός με τους υψηλούς καλεσμένους… (Εικόνες)
Πρόσληψη προσωπικού στη Σητεία για το πρόγραμμα Στέγασης Αιτούντων Άσυλο στην Κρήτη
Εκδρομή Συλλόγου Τριτέκνων Νομού Λασιθίου
Πάτησε... Κρήτη ο Ρώσος μεγιστάνας Αμπράμοβιτς
Κρουαζιέρα στην Κρήτη για τον Ρομάν Αμπράμοβιτς
Έρχεται "ζεστό" χρήμα με επιδοτήσεις,πότε το τελευταίο τσεκ
Τι είναι η νιτρορύπανση που απειλεί Μεσσαρά & Ιεράπετρα
Ο ΔΙΣΚΟΣ ΤΗΣ ΦΑΙΣΤΟΥ & Η ΠΕΛΑΣΓΙΚΗ ΜΑΣ ΓΛΩΣΣΑ (EKΠΟΜΠΗ ΤΟΥ "ΝΑΥΣΙΝΟΟΥ")
Το καλύτερο λάδι του κόσμου είναι τση Κρήτης (VIDEO)
Σεισμική δόνηση νότια της Κρήτης
Στη Σητεία «χτύπησαν» ξένα funds για πλειστηριασμούς δύο ακινήτων
Σας τηλεφωνούν από ... Μαλδίβες; Κάντε ότι δεν το είδατε!
Καταπληκτικό βίντεο δείχνει πως ζούσαν στην μινωική Κρήτη
Aναζήτηση κατοικιών στην πόλη της Σητείας, στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος Στέγασης Αιτούντων Άσυλο στην Κρήτη
Επίσκεψη της Φώφης Γεννηματά σε Ιεράπετρα, Άγιο Νικόλαο και Σητεία
Η “Ιερή” Ιστορία του Ψηλορείτη που μαγευεί!
Οι προοπτικές για το ενεργειακό μέλλον της Κρήτης-ΥΒΡΙΔΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΜΑΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ
Τεράστια η οικολογική και η οικονομική καταστροφή από τους λαγοκέφαλους