Τα Ιερά Κορυφής στην Κρήτη...η περίπτωση του Πετσοφά

 

Iερά κορυφής, peak sanctuaries, ονομάζονται οι χώροι σε κορυφές λόφων και βουνών που σχετίστηκαν με τη θρησκεία κατά την αρχαιότητα. Πρόκειται για υπαίθριους χώρους, οι οποίοι δεν κατοικούνται, όμως βρίσκουμε σε αυτούς λιγοστά κτίσματα. Τα κτίσματα αυτά είναι περισσότερο κάτι σαν περίβολος και όχι οικοδομήματα. Είναι δε χαρακτηρηστικό της χωροθέτησης τους πως τα συναντάμε κυρίως στο κέντρο της Κρήτης και ανατολικά αλλά όχι δυτικά, με εξαίρεση το Ιερό στο Βρύσινα Ρεθύμνου. 




Τα ιερά κορυφής πρέπει να ήταν αφιερωμένα σε θεότητες που είχαν σχέση με τη φύση, όπως η Μητέρα Γη και η Πότνια Θηρών. Οι τελετουργίες σε αυτά είχαν εποχικό χαρακτήρα ωστόσο οι πιστοί είχαν το ελεύθερο να τα επισκεφθούν όποτε ήθελαν ώστε να εναποθέσουν εκεί τα αφιερώματα τους, τα οποία άφηναν πάνω σε βωμούς, σε σχισμές των βράχων και σε άλλα σημεία.Ο εντοπισμός στάχτης και οστών ζώων δηλώνει ότι λάμβαναν χώρα εκει διάφορες αναίμακτες και αιματηρές τελετές.




Ως τεκμήρια για τη τέλεση λατρείας στα ιερά κορυφής θεωρούνται διάφορες εξέδρες, βωμοί, φράγματα, κυρίως όμως τα αντικείμενα. Τα αντικείμενα που βρίσκουμε στα ιερά είναι χάλκινα ή πήλινα ειδώλια, αναθήματα στη θεότητα. Ακόμη, έχουν εντιπιστεί ανθρώπινα μέλη, ακέραια, που επίσης θεωρούνται «τάματα»  προς τη θεότητα. 




Επίσης στα ιερά κορυφής έχουν βρεθεί πήλινα κωνικά κύπελλα, τράπεζες προσφορών και κέρνοι,αντικείμενα που συνεπάγονται ότι μέρος της λατρείας είναι οι τελετουργικές γιορτές και οι σπονδές προς τη θεότητα.



Αναπαράσταση του ιερού κορυφής στον Πετσοφά


Χρονολογικά τα ιερά κορυφής ιδρύονται κυρίως γύρω στο 2000 π.Χ. και είναι σε χρήση μέχρι το 1700 π.Χ., στη Παλαιοανακτορική περίοδο, λιγότερο κατά την Νεοανακτορική περίοδο. Κάποια αλλά, ελάχιστα ιερά κορυφής, χρησιμοποιούνται ακόμα και μέχρι το τέλος της Μινωικής περιόδου.




Οι έρευνες για τα ιερά κορυφής ξεκίνησαν το 1903 με τον Myres και τον Evans, κυρίως στον Πετσοφά. Άλλοι ερευνητές ασχολήθηκαν με άλλα σημαντικά ιερά όπως οι Ατσιπάδες, ο Γιούχτας, ο Τραόσταλος  και άλλα ιερά, όπως ο Φιλιόρημος, Βρύσινας, Πρινιάς και το ιερό στο Μαζά.




 Επίσης, τα ιερά φαίνεται ότι έχουν διασύνδεση με τις κοντινές πόλεις. Ο Γιούχτας με την Κνωσό και τις Αρχάνες, ο Τραόσταλος με την Κάτω Ζάκρο και ο Πετσοφάς με το Παλαίκαστρο. Ακόμα, και  μεταξύ τους τα ιερά έχουν οπτική και ακουστική επαφή. 





Απομεινάρια στο ιερό κορυφής του Πετσοφά 


Ένα από τα πιο γνωστά ιερά κορυφής και ένα από τα ελάχιστα όπου έχουμε δημοσιεύσεις είναι αυτό στον Πετσοφά. Το ιερό ανασκάφηκε κυρίως από τον Myres το 1902-19032. Στη συνέχεια, το 1971 ασχολήθηκε με αυτό ο Δαβάρας και το 1991 ο Rutkowski. 




Ο Πετσοφάς είναι μία κορυφή στην περιοχή του Παλαικάστρου.


Ένας εκτεταμένος οικισμός άκμασε εκεί κοντά στη θέση Ρουσσόλακκος, μεταξύ της Πρωτομινωικής ΙΙ και της Υστερομινωικής ΙΙΙΒ περιόδου. Τα υψώματα και οι λόφοι που περιβάλλουν το Ρουσσόλακκο χρησιμοποιήθηκαν ως χώροι νεκροταφείων κατά την ίδια χρονική περίοδο.




Κατά την Πρωτομινωική ΙΙΙ – Μεσομινωική Ι, δημιουργήθηκε το ιερό στην κορυφή του Πετσοφά. Οι τελετουργικές πρακτικές συμπεριλάμβαναν την απόθεση πήλινων ειδωλίων βοοειδών, ανδρών και γυναικών. 




Ο Πετσοφάς, μαζί με άλλα ιερά κορυφής, αποτελεί κλειδί για την κατανόηση των κοινωνικών διαδικασιών στην Μεσομινωική – Υστερομινωική Ι Κρήτη. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά αυτών των περιοχών λατρείας είναι ότι αρχικά ήσαν σχεδόν εντελώς φυσικά διαμορφωμένοι χώροι, με ελάχιστες, ή καθόλου αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις. 




Επομένως η τελετουργική δραστηριότητα για την αναδια-πραγμάτευση κοσμοαντιλήψεων, νοοτροπιών και κοινωνικών σχέσεων διοχετευόταν μέσα από την πολλαπλή βίωση του φυσικού περιβάλλοντος.




 Αυτή η εμπειρία του τοπίου συμπεριλάμβανε και την ανάβαση στο βουνό του Πετσοφά, καθώς και μία εντυπωσιακή θέα, σχεδόν πανοραμική, της περιοχής του Παλαικάστρου. Αυτός ο τρόπος θέασης του τοπίου με το διευρυμένο ορίζοντα ήταν εντελώς διαφορετικός από την αντίληψη που επέτρεπε η καθημερινή ρουτίνα. Άλλωστε, η θρησκευτική δραστηριότητα εξ ορισμού αποτελεί μία ιδιαίτερη έκφανση της ανθρώπινης δράσης. 




Κατά την Υστερομινωική Ι περίοδο, το τέμενος του Πετσοφά αντικαταστάθηκε από ένα χτιστό παράρτημα, πέντε τουλάχιστον δωματίων, πιθανότατα χτίστηκε από ντόπιο λίθο, ο οποίος αφθονεί στην περιοχή.  Η αποκατάστασή του (δείτε τη σχετική φωτογραφία με αναπαράσταση του κτίσματος ) έχει βασιστεί στη δημοσιευμένη κάτοψη, σε πρόσφατες φωτογραφίες από τη θέση, καθώς και σε παραστάσεις ιερών από τη μινωική τέχνη . Η προσθήκη του χτιστού παραρτήματος είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό των λίγων ιερών κορυφής που δεν εγκαταλείφθηκαν μετά το τέλος της Μέσης Εποχής του Χαλκού.




Μπορεί επίσης να θεωρηθεί μέρος της γενικότερης τάσης των Νεοανακτορικών χρόνων για υπογράμμιση της σημασίας του κόσμου των ζωντανών σε αντίθεση με τον κόσμο των νεκρών, μέσα από μία αρχιτεκτονική εντατική δραστηριότητα, η οποία συμπεριέλαβε την ανέγερση ανακτόρων, επαύλεων, αγροκτημάτων, εκτεταμένων οικισμών και κωμών, αλλά σχεδόν καθόλου τάφων.




 Οι ταφές συνήθως περιορίζονταν σε λάκκους, σπήλαια, βραχοσκεπές και μικρότερες ακόμη βραχώδεις εσοχές ή εξοχές. Φαίνεται ότι ο ζωντανοί ήθελαν να διαφοροποιηθούν από το φυσικό περιβάλλον τους χωρίς όμως να συμπεριλάβουν τους νεκρούς στην κίνηση αυτή. Η στάση αυτή απέναντι σε τοπίο και αρχιτεκτονική παρουσιάζει έντονη διαφορά σε σχέση με τη στάση της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού, όταν συνέβαινε το ακριβώς αντίθετο: οι τάφοι αποτελούσαν τα πλέον μνημειακά χτιστά συγκροτήματα στο τοπίο, ενώ αρχιτεκτονική και φυσικό περιβάλλον συνδέονταν αρμονικά. Η αντίθεση αυτή ανάμεσα στην Πρώιμη και την Ύστερη Εποχή του Χαλκού αντικατοπτρίζεται με πολύ τυπικό τρόπο στον Πετσοφά.




 Η θέση αυτή είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταμόρφωσης της στάσης του ανθρώπου απέναντι στο τοπίο. Η μεταμόρφωση αυτή ξεκίνησε στη Μέση Εποχή του Χαλκού ως μία προϊούσα διχοτόμηση φυσικού περιβάλλοντος και ανθρώπινης δράσης, αλλά φαίνεται ότι η διχοτόμηση αυτή εξελίχθηκε σε μία ασύμμετρη σχέση, με την ανθρώπινη δράση να αναλαμβάνει τον κυρίαρχο ρόλο κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού.




Όπως αναφέρει ο Γ. Βαβουρανάκης, κατά την εποχή του Χαλκού γενικότερα, φαίνεται να υπήρχε μια σύνθετη και ταυτόχρονα σημαντική σχέση ανάμεσα στον άνθρωπο και το περιβάλλον του στην Κρήτη. Το φυσικό περιβάλλον ήταν κάτι παραπάνω από ένα υπόβαθρο της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η ανθρώπινη δράση το καθιστούσε νοηματοδοτημένο τοπίο, δηλαδή φορέα των συλλογικών αξιών που καθόριζαν την κοινωνική δράση. Το τοπίο επομένως ήταν ένα ενεργό συστατικό της μινωικής κοινωνίας.





(Το υλικό για το δημοσίευμα πάρθηκε από την εργασία με τίτλο "Το Αιγαίο και η Μεσόγειος κατά τη 2η χιλιετία π.Χ." της Αγγελικής Αναγνωστοπούλου και το έργο "Τοπογραφία, αρχιτεκτονική και ιστορικο-κοινωνική δομή στην Ανατολική Κρήτη, κατά την Εποχή του Χαλκού" του Γιώργου Βαβουρανάκη, στον οποιο ανήκει και το φωτογραφικό υλικό )

e-storieskritis

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Θ. Πατεράκης: Το αεροδρόμιο της Σητείας δεν πρόκειται να κλείσει (Ηχητικό)
Ο Σπίρτζης είπε ούτε λίγο-ούτε πολύ πως δεν έπρεπε να γίνει το έργο του αεροδρομίου στη Σητεία!
Κρήτη: Βρήκε χρήματα πάνω στο ΑΤΜ και τα παρέδωσε στην αστυνομία
Η Κρήτη τουριστικός προορισμός 365 ημέρες το χρόνο
Ο ΒΟΑΚ δεν θα φθάσει στην… Κάτω Ραχούλα!
Συνελήφθησαν διακινητές μεταναστών στην Κρήτη
Κρήτη: Αλλοδαπός μπήκε σε παιδικό σταθμό και έδειχνε πονηρά βίντεο στα παιδιά
Ο Δήμαρχος και το...αυτοκόλλητό του
Οι εργασίες για την κατασκευή του ΒΟΑΚ θα ξεκινήσουν στις αρχές του 2019
Ποιον εξυπηρετεί το αεροδρόμιο της Σητείας; Ο Υπουργός προβληματίστηκε…
Κρήτη: Βρέθηκε νεκρός άνδρας στην άκρη της Εθνικής Οδού
Θ.Πατεράκης: Δε θα αρκεστούμε σε γενικόλογες υποσχέσεις
58 Επαγγελματικοί Φορείς της Κρήτης Απαιτούν απο τον Πρωθυπουργό Ενιαίο ΒΟΑΚ
Ιδρύεται Ένωση Δημάρχων Κρήτης
Ανακοίνωση-Κάλεσμα για την αναγκαιότητα υλοποίησης του Β.Ο.Α.Κ. από Καστέλι έως Σητεία
Νέες εκδόσεις από τον Ταξιδευτή
Συνταγματική η επιβολή των υψηλών πριστίμων στους εργοδότες για κάθε αδήλωτο εργαζόμενο
Επιστολή διαμαρτυρίας προς τον Πρωθυπουργό από την Παγκόσμιο Συμβούλιο Κρητών για τον ΒΟΑΚ
Δεν θα συμμετέχουμε στην κυβερνητική φιέστα, λέει ο Ενιαίος Αγροτικός Σύλλογος Σητείας.
Εκπτώσεις στους εκπαιδευτικούς από το ΚΤΕΛ Ηρακλείου-Λασιθίου
Ζητούν την επαναλειτουργία σχολών δίωξης ναρκωτικών
Η "ξεχασμένη" ασθένεια έγινε επιδημία και ... "χτύπησε" και στην Κρήτη
Ένας Κρητικός που δεν ξεχνά τον τόπο του (Photos)
"Κληρώνει" για την επιδότηση - Πόσα θα πάρουν οι δικαιούχοι
Στα αρχαία λατομεία του Πανασού...εκεί όπου οι βράχοι έχουν ιστορία τουλάχιστον από τη Μινωική Περίοδο
Το οδικό έργο που δεν έχει ολοκληρωθεί αλλά θέλει 4 εκατ. € επισκευές
Στην Κρήτη για την 74η επέτειο του Ολοκαυτώματος της Βιάννου ο Παυλόπουλος
Μέχρι την Αμερική η αγανάκτηση για το φονικό ΒΟΑΚ
Κρήτη: Δίνουν μάχη για να κρατήσουν στη ζωή τη φάλαινα (Εικόνες)
Φθινοπωρινός καύσωνας θα «χτυπήσει» την Κρήτη
ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ-ΤΕΝΙΣ
Συντονίζονται οι αγρότες της Κρήτης, ψάχνονται οι Δήμαρχοι Λασιθίου για κινητοποιήσεις απέναντι στον Τσίπρα
Ο πρωθυπουργός θα μιλήσει για ΒΟΑΚ και στους τέσσερις νομούς της Κρήτης
Τα μυστήρια της μινωικής Κρήτης
Αρναουτάκης : O ΒΟΑΚ είναι το έργο που αρχίζει από την Κίσσαμο και φτάνει στην Σητεία
Χάθηκαν 3 γαλάζιες σημαίες σε Ιεράπετρα, Αγ. Νικόλαο και Σητεία
Σοκ στην Κρήτη από τη δολοφονία με σφυρί ενός 24χρονου
Έβγα όξω απ’το γουάι φάι, Η γιαγιά σε καλεί να αλλάξεις τρόπο ζωής
ΟΠΕΚΕΠΕ: Πότε και σε ποιους καταβάλλονται οι πληρωμές των ενισχύσεων
Το τελευταίο τριήμερο διενεργήθηκαν έλεγχοι σε 5.585 οχήματα και βεβαιώθηκαν 1.911 παραβάσεις
Ζευγάρι Ιταλών λάτρεψαν την Κρήτη και για ευχαριστώ ετοίμασαν ένα εντυπωσιακό βίντεο
Σε σχετικά χαμηλά επίπεδα βρίσκεται ο Νομός Λασιθίου στις δηλώσεις αυθαιρέτων
Ο όσιος Ιωσήφ ο Ηγιασμένος απο τον Αζωκέραμο του δήμου Σητείας
Εκδρομή Π.Σ. Παρασπορίου στο Νομό Ρεθύμνου
Ρέθυμνο - Αναποδογύρισαν αυτοκίνητο για να κερδίσουν θέση στάθμευσης;
Στόχος η συνεργασία Ιεράπετρας, Αγ. Νικολάου και Σητείας για να μοιραστούν 10εκατ. ευρώ για έργα
Β. Κεγκέρογλου «Μόνο το 10% των κενών ειδικής αγωγής καλύπτεται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο νομός Λασιθίου»
ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΤΟΥ Κ. ΦΡΑΤΖΟΛΑ ΒΑΣΙΛΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ (Video)
Βραχάσι - Σπουδαία αρχαιολογική ανακάλυψη ήρθε στο φως
Αναπτυξιακές παρεμβάσεις-επενδύσεις σε Λασίθι και Ρέθυμνο
Χανιά - Κληρώνει σε πάρτι τη μοτοσικλέτα του γιατί δεν την αγοράζει κανείς!
Ποιος θυμάται το φρεσκαδόρο όπου φύλαγαν το περισσευούμενο φαγητό παλιά στην Κρήτη;
Καταληκτική ημερομηνία για την αντικατάσταση αδειών τεχνικών επαγγελμάτων.
«Τελευταία ευκαιρία» για τον Λεμπιδάκη τα 30 εκ. ευρώ, λένε οι απαγωγείς
Συγκλονιστικές αποκαλύψεις για τα τροχαία στην Κρήτη! (video)
Στους λογαριασμούς το υπόλοιπο της εξισωτικής αποζημίωσης!
Διεκδικούμε για το Λασίθι την αναπλήρωση του ελλείμματος των προηγούμενων χρόνων
Από 1η Ιανουαρίου το ελαιόλαδο στα εστιατόρια θα προσφέρεται εμφιαλωμένο
Δεσμεύσεις Μητσοτάκη για ΒΟΑΚ "από την Κίσσαμο μέχρι τη Σητεία"
Απαντήσεις για το θέμα του ΒΟΑΚ στο νομό Λασιθίου μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (Video)
Καλοκαιρινό Σαββατοκύριακο και από Δευτέρα με... ζακέτες
Σπουδαία επιστημονική ανακάλυψη: Στην Κρήτη πρωτοπερπάτησε ο άνθρωπος!
Χωρίς επιδοτήσεις περίπου 100.000 αγρότες φέτος - video
Ο Χανιώτης που βρήκε και διέσωσε εξαφανισμένο τύπο της ορεινής φυλής βοοειδών της Κρήτης
Στον ορεινό όγκο πλέον η ανάπτυξη της Κρήτης
Συγκλονιστικό video με γουρούνα που καρφώθηκε σε στύλο (Video)
Κίνδυνος «μπλακ – άουτ» στην Κρήτη
Πρόσκληση για τη χρηματοδότηση έργων αγροτικής οδοποιίας στους Δήμους της Κρήτης
Το πρόγραμμα και τα εξεταστικά κέντρα για τις επαναληπτικές εξετάσεις
Τα αντανακλαστικά του δήμου για το θέμα του ΒΟΑΚ - Του Νίκου Καραμανωλάκη
Οι νέες ρυθμίσεις για τους μικρούς αποσταγματοποιούς ρακής
«Ένταξη όλου του ΒΟΑΚ στο φυσικό αντικείμενο για τις μελέτες που θα ανατεθούν»
ΒΟΑΚ 2 ταχυτήτων
Αγανακτισμένοι οι αμπελουργοί με τον ειδικό φόρο κατανάλωσης (Video)
Τα αρχαιότερα ιερογλυφικά της Αιγύπτου, είναι σύγχρονα με της Κρήτης: 5.250 χρόνων!
Η Ελένη Πετρουλάκη ποζάρει με τις 4 κόρες της στην Κρήτη
Κρήτη: Η άλλη όψη του Μπάλου – Εικόνες που προβληματίζουν! (vid)
Κρητικία Πέππα ''Τα άχερα'' (Video)
Το συνέδριο, ο Τσίπρας και το Λασίθι
Εκατόμβη νεκρών στην Κρήτη - Σημεία καρμανιόλες
Σάρωσε η Τροχαία σε όλη την Κρήτη ... 1800 παραβάσεις σε δυο μέρες!
Τσουχτερά πρόστιμα για όσους δεν συμμορφώνονται με τους κανόνες ευζωίας των κατοικίδιων
Η ωραία Ελένη στηρίζει τον τόπο της
Δημοτικό συμβούλιο για τον ΒΟΑΚ ζητα η μείζων αντιπολίτευση του Δήμου Σητείας
"Βράζει" το Λασίθι για τον ΒΟΑΚ - video
Τα Εξεταστικά Κέντρα για τις Επαναληπτικές Εξετάσεις
Ετοιμάζουν "υποδοχή" στον Τσίπρα οι Λασιθιώτες - Ξεσηκώνονται για τον ΒΟΑΚ