100 Χρόνια από τη γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου

Του Παύλου Αλεξιάδη

Η δεκαετία του ’70 ήταν η δεκαετία που άρχισε σιγά σιγά να φεύγει από αυτόν εδώ τον κόσμο η μεγάλη πλειοψηφία των πρώτων προσφύγων που είχαν ζήσει, μεγαλώσει και γαλουχηθεί στην γη του Πόντου. Η ζωή τότε των προπαπούδων και των προγιαγιάδων μας δεν είχε καμία σχέση με την δύσκολη ζωή του παρελθόντος.

Την δεκαετία του ‘70 ήταν ευρύχωρα και μοντέρνα τα διαμερίσματα, ευχάριστη και αναπαυτική η κλίνη, χλιαρή η κεντρική θέρμανση, ερχόντουσαν συχνά πυκνά και τα εμβάσματα των παιδιών – της δεύτερης προσφυγικής γενιάς- από την Γερμανία και κάπου, κάπου ακουγόντουσαν μέσα σε άλλες ιστορίες πόνου και κάποιες αναγγελίες του Ερυθρού Σταυρού που θύμιζαν την μακρινή εκείνη περίοδο προσφυγιάς και θανάτου:

« Θα μεταδοθούν αναζητήσεις μέσω του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, οδός 3ης Σεπτεμβρίου.

Ο Χρίστος Τοπαλίδης από την Σάντα του Πόντου ζητάει πληροφορίες για τα παιδιά του Νίκο, Φωτεινή και Σοφούλα. Εννέα, έξι και δέκα ετών. Για τελευταία φορά τα είδαν στις 19 Νοεμβρίου 1923»

Όσο περνούσαν τα χρόνια οι ιστορίες αυτές όλο και λιγόστευαν ώσπου χάθηκαν μαζί με τους τελευταίους εκείνης της γενιάς. Οι περισσότεροι έχουμε να διηγηθούμε πολλές οικογενειακές ιστορίες προσφυγιάς και τρόμου που άφησαν ανεξίτηλα τα σημάδια πάνω στις ψυχές αυτών που τις έζησαν. Ακόμα και στην δεκαετία του ’70 οι άνθρωποι αυτοί εξακολουθούσαν να πάσχουν από μετατραυματικό σοκ. Διηγήσεις για γυναίκες που κουβαλούσαν με εμμονή όπου πήγαιναν τσάντες με τα χαρτιά τους που πιστοποιούσαν το προσφυγικό τους δράμα ή για άλλες γυναίκες που κοιμόντουσαν με τα παπούτσια για να είναι έτοιμες να φύγουν σε περίπτωση «ξαφνικού κινδύνου». Όλες αυτές οι οικογενειακές ιστορίες συναντιόντουσαν νοερά και σχημάτιζαν έναν χορό από Τρωάδες του 20ου αιώνα που οι αναμνήσεις τις στοίχειωναν. Τι ήταν όμως αυτές οι φριχτές αναμνήσεις;

Ήταν τα βάρβαρα μπλόκα των Τούρκων για να βρουν φυγόστρατους Έλληνες. Ήταν τα «Μελέτα Μπουρού» τα τάγματα θανάτου. Ήταν οι δεκάδες νεκροί που αφήναν οι Τούρκοι μετά τις σφαγές στις πλατείες των μεγάλων πόλεων. Ήταν τα Κεμαλικά «δικαστήρια» . Ήταν ο Τοπάλ Οσμάν… Όμως πάνω από όλα ήταν οι τρομακτικές πορείες θανάτου ολόκληρων οικογενειών από τον Πόντο ως την Συρία. Ήταν τα παιδιά τους που έθαβαν στα περιθώρια των δρόμων κατά την διάρκεια των πορειών στην έρημο. Ήταν τα βαπόρια της προσφυγιάς γεμάτα από κόσμο στα λιμάνια της Τραπεζούντας και της Σαμψούντας, ήταν οι τρικυμίες της Μαύρης Θάλασσας. Ήταν το Βατούμ και η Οδησσός με τους Μπολσεβίκους και τον Στάλιν…. Ήταν η τραχιά και άγρια Ελλάδα που τους υποδέχθηκε. Ήταν ο ανηφορικός μεσοπόλεμος με τα καπνά. Ήταν οι Γερμανοί και οι Βούλγαροι…. Ήταν ο εμφύλιος…

Κάποτε οι κακές αναμνήσεις σταματούν και μένουν οι ωραίες: Τα παρακάθια, οι γιορτές έξω από την Παναγία Σουμελά τον Δεκαπενταύγουστο, τα πυκνά και βαθιά δάση που απλώνονταν στα τραχιά βουνά, τα ποτάμια με τα ξακουστά γεφύρια, η ζωή στις μεγάλες πόλεις, το Φροντιστήριο της Αργυρούπολης και της Τραπεζούντας με τις μεγάλες ιστορικές βιβλιοθήκες και τις σπάνιες εκδόσεις, τα πολύβουα λιμάνια της Τραπεζούντας και της Σαμψούντας με τους εμπόρους που είχαν εμπορικούς οίκους σε όλη την Ρωσία έως και την Μασσαλία στην Γαλλία!

Η γενιά η πρώτη είχε φύγει. Η δεύτερη γενιά ως πιο άμεση κράτησε ζωντανή την μνήμη. Αλλά τι έγινε με την τρίτη γενιά ή τη δικιά μας τη τέταρτη που ζει στα χρόνια της κρίσης; Οι δύο τελευταίες είναι οι γενιές του θρύλου, γιατί η απόσταση από εκείνη την εποχή είναι μεγάλη και οι ιστορίες για όλους εμάς που δεν έχουμε φανταστεί καν τι πάει να πει διωγμός είναι απλώς – και δυστυχώς- μόνον ιστορίες.

Και η γη του Πόντου; Δεν την γνωρίζουμε. Οι περισσότεροι ξέρουμε τα μέρη της Βορείου Ελλάδος ως γενέτειρα και κάποια χωριά που τα ονόματα τους ξεκινάνε με τον προσδιορισμό «Νέα» . Τώρα με τα ταξίδια η δικιά μας γενιά αρχίζει να ανακαλύπτει πέρα από τον θρύλο, την πραγματική ιστορία.

Μέσα στα εκατό χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από την γενοκτονία έχουν γραφτεί πολλά για την ψυχή των Ελλήνων του Πόντου. Ίσως όμως το πιο περιγραφικό για την Ελληνική ψυχή των Ποντίων το έχει γράψει ο Δημήτρης Ψαθάς στον επίλογο της «Γης του Πόντου» :

« Εκείνοι που ξεκίνησαν αιώνες πριν, ήσαν οι άποικοι. Τούτοι που ξαναγύρισαν ήσαν οι πρόσφυγες. Τόσο, όμως, Έλληνες όσο και οι μακρινοί πρόγονοι τους, που έπλασαν τον πολιτισμό της Μικρασίας. Οι σκοτεινοί αιώνες που πέρασαν από πάνω τους δεν μπόρεσαν να αγγίξουν την ψυχή τους. Είναι ένα απ’ τα θαύματα της αντοχής της ράτσας» .

Η ιστορία του Πόντου είναι ιστορία γεμάτη βάσανα και άνισους αγώνες. Αν η σημερινή γενιά έχει κάτι που πρέπει να κρατήσει είναι η μνήμη για να την παραδώσει ατόφια στις επόμενες γενιές. Σήμερα εκατό χρόνια μετά γίνονται διεθνείς αγώνες για την αναγνώριση της γενοκτονίας και θα συνεχίσουν να γίνονται όχι μόνον για την ηθική δικαίωση αλλά για να μην επαναληφθούν ιστορίες σαν και αυτές στο μέλλον.

*Ο κ. Παύλος Ι. Αλεξιάδης είναι Ιατρός – ιστορικός ερευνητής

ΠΗΓΗ

Κατηγορίες: 

Άφησε το σχόλιο σου:

Τελευταία νέα Κρήτης

Κέντρο Διαμεσολάβησης Λασιθίου
Η "Ρενα" του Αύγουστου Κορτώ στην Σητεία
Εξόρμηση του Πανεπιστημίου των Ορέων στη Μυρσίνη Δ.Σητείας - Πέμπτη 20 Ιουνίου 2019
Με αρχή στο Λασίθι και 1 εκατ. χρηματοδότηση ξεκινούν κατεδαφίσεις αυθαιρέτων στην Κρήτη
ΕΠΙΣΗΜΑ ΟΜΑΔΙΚΑ ΤΕΣΤ I.Q. ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ στη MENSA - ΚΡΗΤΗ
Η Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Λασιθίου καταδικάζει το περιστατικό στο Δικαστικό Μέγαρο Νεάπολης
Ασπρά Δέσποινα: Η Κρητικοπούλα που… μαγεύει με τη φωνή της…
«Χαμός» στα δικαστήρια Νεάπολης - Απομακρύνθηκε αστυνομικός λόγω… κλιματιστικού
Ανακοινώθηκαν οι υποψήφιοι του Κινήματος Αλλαγής στο νομό Λασιθίου
«Το σαμποτάζ στο αεροδρόμιο Ηρακλείου (13-14 Ιουνίου 1942)
Πάνε για την «ρεβάνς» κατά του δάκου οι αγρότες της Κρήτης
Καταγγελεία Ένωσης Συλλόγων Γονέων Κρήτης
Στην Κρήτη ο παγκόσμιος διαγωνισμός «Μις Τουρισμός» - Κρητικιά εκπροσωπεί την χώρα μας
«Yπόσχομαι να συμβάλλω, στην πρόοδο και ανάπτυξη της Σητείας και του Νομού Λασιθίου»
Νέα ΚΑΠ: Τι θα γίνει με τις αγροτικές ενισχύσεις
Τα πρώτα ονόματα υποψηφίων της ΝΔ στο Λασίθι
Καμπανάκι κινδύνου προς ελαιοπαραγωγούς & φορείς αγροτών
«Αναστρέψιμη» η πτώση της τουριστικής κίνησης στην Κρήτη
«Ψίχουλα» τα 80 εκατ. ευρώ προς τους παραγωγούς
«Βουτιά» στις τιμές των κηπευτικών - Πού οφείλεται η πτώση
Ε.Π.Κ.Κρήτης: "Υποχρεωτικό το εμφιαλωμένο ελαιόλαδο στα εστιατόρια"
Πρωτιά Μπελιμπασάκη στα "Βενιζέλεια"
Λάδι: «Χρυσός» στο εμπόριο, «ψίχουλα» στους παραγωγούς
Επιλέγουν Κρήτη για πολυτελείς διακοπές
Σε ανατροπή των αποτελεσμάτων προσδοκά ο ΣΥΡΙΖΑ στο Λασίθι – Ξανά υποψήφιος ο Μ. Θραψανιώτης
Ομαδικό τεστ I.Q. της ΜΕΝSΑ στη Σητεία
Φόνος Καλαντζάκη: Γενετίστρια θα αποφανθεί για τον πατέρα του παιδιού της 39χρονης
Τι προβλέπει ο Κλεισθένης για τον ορισμός των Αντιδημάρχων και μεταγραφές συμβούλων από άλλες παρατάξεις
Παράταση ζωής για μονάδες της ΔΕΗ που έπρεπε να βάλουν λουκέτο
Ι. Πλακιωτάκης - Έπεσαν οι μάσκες του κ. Τσίπρα και των στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ
Βρήκε το ερωτικό μήνυμα στο κινητό και την… κούρεψε!
Οι Α ό ρ α τ ο ι ασκητές της Κρήτης.
Φροντίδα Ηλικιωμένων : Πότε η αμέλεια μετατρέπεται σε κακοποίηση
Προβλήματα Αστυνομικών Λασιθίου
Δήλωση Α. Μαρκογιαννάκη για την διαφημιστική καμπάνια της Περιφέρειας Κρήτης
Ένωση Καταναλωτών: Δεν χρεώνεται το κουβέρ
Άγνωστοι Έλληνες: Μιχαήλ Κοθρής
Στη Σητεία το 3ο Παγκρήτιο τουρνουά Β2 τένις βετεράνων
Συγχαρητήρια επιστολή του επικεφαλής του Συνδυασμού «Η Κρήτη Μπροστά!», Αλέξανδρου Μαρκογιαννάκη
Ανησυχία προκαλεί η αύξηση του πληθυσμού των λαγοκέφαλων στην Κρήτη
Πώς θα κυμανθούν φέτος οι τιμές για την κρητική σουλτανίνα
Το Κρητικό Casa De Papel είναι εδώ! (Video)
Πότε αναλαμβάνουν καθήκοντα οι νέοι Περιφερειάρχες και Δήμαρχοι
Να μην ξεχνάμε την Κύπρο, να μην ξεχνάμε τους Έλληνες της Κύπρου - Ένα κυπριακό τραγούδι σχετικό με την Μάχη της Κρήτης (Μ. Χατζημιχαήλ)
Η Εφορος Εκλογών Λασιθίου πρότεινε επανάληψη των εκλογών σε εκλογικό τμήμα της Σητείας
Η μικρή Αναστασία χρειάζεται τη βοήθεια μας (VIDEO)
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΝΩΣΗΣ ΑΠΟΣΤΡΑΤΩΝ ΣΗΤΕΙΑΣ
Συνελήφθη δικαστική αντιπρόσωπος εκλογικού τμήματος στο ν. Λασιθίου
Εορταστικές εκδηλώσεις του Πολεμικού Ναυτικού «ΜΕΓΑ ΤΟ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΗΣ ΚΡΑΤΟΣ»
ΠΡΟΣΟΧΗ : Η ΚΡΗΤΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΑΛΛΑ… ΚΑΙ ΣΤΟΧΑΣΤΡΟ
Φέρνουν ηλεκτρογεννήτριες για να γλιτώσουμε το μπλακ άουτ
Τροποποίηση δρομολογίων πλοίου Πρέβελης
Το καμπανάκι του κινδύνου κρούουν οι ελαιοπαραγωγοί
Πώς ψηφίζουμε στις επαναληπτικές εκλογές της Κυριακής 2 Ιουνίου
Γόρτυνα - Του ξεπάτωσαν τα μουρέλα για ... 8 ψήφους !
Η αιωνόβια Κρητικιά γιαγιά που διεκδικεί ρεκόρ ... μακροζωίας !
Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΠΟΛΕΜΙΣΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ (βίντεο)
Σε θέσεις... μάχης κατά του δάκου οι ελαιοπαραγωγοί
Πρώτος ο ΣΥΡΙΖΑ...στα καταστήματα κράτησης της Κρήτης!
Ευχαριστίες Αλ. Μαρκογιαννάκη
Μάχη της Κρήτης: Ο επικός αγώνας της Σχολής Ευελπίδων
Ευρωεκλογές 2019: Πώς ψήφισε η Κρήτη
Νεκρός ο 27χρονος του τροχαίου που έγινε στον Άγιο Νικόλαο
Με ρυθμούς ... χελώνας η ενσωμάτωση των σταυρών των υποψηφίων
ΑΝΕΚΔΟΤΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΩΝ 100 ΑΡΧΑΙΩΝ ΠΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
Οι σταυροί των υποψηφίων στο νομό Λασιθίου στις Περιφερειακές εκλογές
Οι δήμαρχοι που ... καταποντίστηκαν
Συγχαρητήρια στον Στ.Αρναουτάκη από τον συνυποψήφιο του Αλέξανδρο Μαρκογιαννάκη
Από τους 24 Δήμους της Κρήτης η καταμέτρηση για τις δημοτικές εκλογές έχει ολοκληρωθεί μόνο σε τέσσερις
Αποτελέσματα Εκλογών
10 γραφικά χωριά της Κρήτης που αξίζει να επισκεφτείς
Λάδι, μέλι και κρασί: «Οι ξεχασμένοι θησαυροί της Μινωικής γης»
«Xρυσάφι» τα κρητικά αμπελόφυλλα με κέρδος έως και 30.000 ευρώ
Το ορφανό ζητιανάκι από τη Σητεία που έγινε Πάπας της Ρώμης
Ο Αλέξανδρος Μαρκογιαννάκης συνεχίζει τις περιοδείες του
– 180 εκλογικά τμήματα (το ένα ειδικό) σε 312 αίθουσες στο νομό Λασιθίου
Στον «αέρα» ο διαγωνισμός για το μεγάλο καλώδιο
Mε τι καιρό θα προσέλθουμε στις κάλπες της 26ης Μαΐου
Επιδειξίας «χτύπησε» σε γειτονιά του Ηρακλείου, προκαλώντας αναστάτωση (video)
Προφυλακίστηκαν οι 4 για τη δολοφονία της ηλικιωμένης στη Ζήρο
Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο: Εγκαίνια με διαμαρτυρίες, παρουσία Γαβρόγλου
Η Κρήτη βρήκε το «αντίδοτο» στην ανεργία- Οι ειδικότητες με ρεκόρ προσλήψεων
«Ζεστό» χρήμα από τον ΕΛΓΑ για σε πληγέντες παραγωγούς
Έκαναν τραγούδι το ... φαινόμενο Airbnb στην Κρήτη !
Σοκάρουν τα στοιχεία - Πλήγμα σε ελιά και αμπέλι από την κλιματική αλλαγή
Για τον θάνατο της ηλικιωμένης στη Ζήρο απολογούνται οι τρεις δράστες σήμερα
Ρεκόρ θερμοκρασιών στην Κρήτη - Δείτε που καταγράφηκαν οι υψηλότερες