Η άγνωστη Μικρά Ασία)

«Λαός χωρίς μνήμη είναι καταδικασμένος σε μαρασμό και κατά συνέπεια σε θάνατο»

Δρ. Θεόδωρος Κ. Γκαλέας

Η απέραντη Μικρά Ασία ήταν γεμάτη ελληνικούς οικισμούς: πόλεις, κωμοπόλεις, χωριά. Ο εποικισμός των Ελλήνων έγινε, εν μέρει, πριν από τον 11ο αιώνα π.χ. Ιστορικά στοιχεία έχουμε από τον 9ο αιώνα π.χ. και μετά. Η επικοινωνία με τη μητέρα πατρίδα και μεταξύ τους, ήταν συνεχής. Η συγκέντρωση πληθυσμών ήταν μεγαλύτερη στις ακτές: Αιγαίον Πέλαγος, νότιες ακτές (Ροδιακόν και Λυκιακόν Πέλαγος, Κιλίκιος Αυλών, Ισσικός Κόλπος), Εύξεινος Πόντος. Καταγράφηκαν 1200 ελληνικές πόλεις κωμοπόλεις και χωριά στη Μικρά Ασία (χάρτης 1).

Οι πόλεις είναι ενταγμένες σε 21 περιοχές. Αναφέρω κάποια ονόματα πόλεων ενδεικτικά.

1.Περιοχή της Αιολίδας 31 πόλεις μεταξύ των οποίων Άσσος (αποικία των Λεσβίων Μηθυμναίων, 1000 π.χ.), Κύμη (κτίσμα των Κυμαίων της Ευβοίας, 10ος αιώνας π.χ. ή των Λοκρών από την περιοχή του όρους Φρίκιον), Αιγαί, Κυδωνίαι, Λάρισα.

  1. Περιοχή Ανατολικής Θράκης 44 πόλεις, Άψινθος (αποικία Μυτιληναίων και Κυμαίων), Μάλγαρα, Μήδεια, Οδησσός, Χαλκίς.

3.Περιοχή Βιθυνίας 57 πόλεις, Νίκαια (ιδρύθηκε από τους Μακεδόνες με αρχικό όνομα Ατταία), Νικομήδεια (Μεγαρείς άποικοι με αρχηγό τον Αστακό ίδρυσαν την πόλη), Λεύκαι, Σύναος, Τάρας, Ταρσός.

4.Περιοχή Γαλατίας 13 πόλεις, Άγκυρα (πρώτος οικιστής Μίδας, γιός Γοργίου), Άνδρος, Νεάπολις, Σεβάστεια, Σεβαστόπολις, Ώλενος

5.Περιοχή Ελλησπόντου 49 πόλεις, Άβυδος (αποικίσθηκε από Θράκες και από Μιλησίους, 700 π.χ.), Λάμψακος (ιδρύθηκε από Φωκαείς), Αιγός Ποταμοί, Αποβάθρα, Καλλίπολις, Κολωναί, Λίμναι, Λυσιμάχεια, Σηστός (ιδρύθηκε από Αιολείς αποίκους).

6.Περιοχή Ισαυρίας 14 πόλεις, Αντιόχεια, Νεάπολις,

7.Περιοχή Ιωνίας 93 πόλεις, Ερυθραί (ιδρύθηκε από Κρήτες), Έφεσος (ιδρύθηκε από τον Άνδροκλο, γιο του βασιλέως των Αθηνών Κόδρου), Κλαζομεναί (εποικισμός από Ίωνες), Ηράκλεια, Κολοφών, Κρήνη, Λάρισα, Μαγνησία (ιδρύθηκε από Μαγνήτες εκ της Θεσσαλικής Μαγνησίας), Μενεμένη, Μίλητος (ονομάσθηκε έτσι από τον Μίλητο αρχηγό των Κρητών), Νεάπολις, Πολίχνη, Πτελεόν, Ροδόπη, Σάρδεις, Σμύρνη (ιδρύθηκε από τον Τάνταλο, γιο του Διός και ονομαζόταν Τανταλίς- άλλη εκδοχή, την πόλη ίδρυσε η Αμαζών Σμύρνη. Μία από τις πόλεις που διεκδικούν την καταγωγή του Ομήρου), Φώκαια (ιδρύθηκε από Αθηναίους και Φωκείς), Χαλκίς.

8.Περιοχή Καππαδοκίας 94 πόλεις, Αθήναι, Καισάρεια, Νικόπολις, Οινόη, Παρνασσός, Σεβαστόπολις, Σεβάστεια, Τραπεζούς (αποικία των Σινωπέων του Πόντου, ιδρύθηκε το 756 π.χ.), Τρίπολις,

9.Περιοχή Καρίας 142 πόλεις, Αθήναι, Αλεξάνδρεια, Αλικαρνασσός (Δωριείς άποικοι με αρχηγό τον Ανθέα), Άργος, Δίδυμον Τείχος, Εύρωπος, Ηράκλεια, Κνίδος (Δωρική αποικία), Κολοσσαί, Μεσσαρά, Νεάπολις, Πύρρα, Στρατονίκεια, Φοίνιξ, Χίος.

10.Περιοχή Κιλικίας 77 πόλεις, Αγχιάλη, Αιγαί, Αλεξάνδρεια, Ιεράπολις, Ισσός (Νίκη Αλεξάνδρου κατά των Περσών, 333 π.χ.), Καισάρεια, Νικόπολις, Σελεύκεια, Συκή, Ταρσός (ιδρύθηκε από τους Αργείους), Φάρασα, Φιλαδέλφεια.

11.Περιοχή Λυδίας 76 πόλεις, Αντιόχεια, Αττάλεια, Θυάτειρα (η ίδρυσή της αποδιδόταν στον Πέλοπα, γιο Ταντάλου), Λαοδίκεια, Μαγνησία Σιπύλου, Σάρδεις, Τράλλεις (ιδρύθηκε από Αργείους αποίκους), Φιλαδέλφεια (ιδρύθηκε από τον βασιλέα της Περγάμου Άτταλο Β΄ Φιλάδελφο, 140 π.χ.).

12.Περιοχή Λυκαονίας 17 πόλεις, Ικόνιον, Λύστρα.

13.Περιοχή Λυκίας 104 πόλεις, Αντίφελλος, Δάφνη, Πάταρα (Αρσινόη), Τηλέφιος. Τλως,

14.Περιοχή Μυσίας 31 πόλεις, Ελάτεια, Θήβαι, Πέργαμος (ιδρύθηκε από Αρκάδες πρόσφυγες).

15.Περιοχή Παμφυλίας 40 πόλεις, Άσπενδος (ιδρύθηκε από Αργείους), Αττάλεια, Κύμη, Ουρανόπολις, Πέργη, Σίδη, Τένεδος.

16.Περιοχή Παφλαγονίας 32 πόλεις, Αιγιαλός, Σινώπη (ακμάζουσα ελληνική πόλη).

17.Περιοχή Πισιδίας 27 πόλεις, Αδριανούπολις, Κίβυρα, Σπάρτη, Σωζόπολις.

18.Περιοχή Πόντου 19 πόλεις, Άμισος (Σαμψούς) ιδρύθηκε τον 7ο αι. π.χ. από Μιλησίους αποίκους ή από Φωκαείς), Άνθεια.

19.Περιοχή Προποντίδος-Βοσπόρου 48 πόλεις, Αρτάκη (εδώ έφτασαν οι Αργοναύτες αφού πέρασαν τον Ελλήσποντο, αποικία Μιλησίων), Αστακός, Βυζάντιον (ιδρύθηκε από Μεγαρείς με αρχηγό τον Βύζαντα), Ίλιον (αποικία Μιλησίων), Κύζικος (ιδρύθηκε από τον ήρωα Κύζικο που βοήθησε τους Αργοναύτες), Πάνορμος, Σηλυμβρία (αποικία Μεγαρέων), Χαλκηδών (ιδρύθηκε από Μεγαρείς 675 π.χ., 18 έτη προ της κτίσεως του Βυζαντίου), Χρυσόπολις.

20.Περιοχή Τρωάδος 57 πόλεις, Αχίλλειον (αποικία Μυτιληναίων), Ίμβρος, Κολωναί, Πολίχνα, Τένεδος (αποικίσθηκε από Αιολείς).

21.Περιοχή Φρυγίας 87 πόλεις, Γόρδιον, Δορυλαίον, Ευκαρπεία, Κολοσσαί, Μητρόπολις, Φιλομήλιον.

Οι Μικρασιάτες είχαν επίσης ιδρύσει αποικίες στην ευρύτερη περιοχή της Ασίας, στην Υπερκαυκασία, Ελλήσποντο, Ταυρική, αλλά και στην Αίγυπτο, Σικελία, Ιταλία, Γαλατία, Ιβηρία.

Οι επιτόπιες βιβλιοθήκες, τα μουσεία και οι αρχαιολογικοί χώροι κραυγάζουν για την ελληνικότητα της Μικράς Ασίας.

Οι Τούρκοι, οι τελευταίοι κατακτητές, αποτελούσαν στην ουσία μία «ομοσπονδία» νομαδικών φύλων τουρκικής καταγωγής, τα οποία καθοδηγούσε, σε γενικές γραμμές, ο σουλτάνος. Κάποιες φορές, ωστόσο, δεν αποκλειόταν και η αυτόνομη δράση τους για δικό τους αποκλειστικά όφελος. Ο προσηλυτισμός τους στο Ισλάμ έδωσε το ηθικό υπόβαθρο στην έμφυτη τάση τους για κατακτήσεις. Ήδη, από το 1040 έκαναν αισθητή την παρουσία τους στα σύνορα της Αρμενίας και της Γεωργίας, αφού είχαν κατακτήσει τα κεντρικά υψίπεδα του Ιράν και είχαν εισχωρήσει σε μεγάλο βαθμό στη Μεσοποταμία και στην Αλβανία του Καυκάσου (Αζερμπαΐτζάν). Προσβάλλοντας όμως αυτές τις περιοχές, άμεσα έπλητταν εδάφη της αυτοκρατορικής επικράτειας του Βυζαντίου και έτσι ήλθαν για πρώτη φορά σε επαφή με τις ελληνικές στρατιωτικές δυνάμεις. Η κατάκτηση της Μικράς Ασίας από τους Τούρκους είναι ένα γεγονός παγκόσμιας σημασίας. Αυτή η κατάκτηση πραγματοποιήθηκε έπειτα από τέσσερις αιώνες (1040-1461) σκληρών και αιματηρών αγώνων, με τον ελληνισμό να αγωνίζεται για την ίδια την ύπαρξή του. Κατεστραμμένη, η Μικρά Ασία βρισκόταν στα χέρια των Τούρκων. Όταν το 1461 η Τραπεζούντα, στην περιοχή του Πόντου, έπεσε στα χέρια των Οθωμανών ο κύκλος έκλεισε. Η Μικρά Ασία ήταν τουρκοκρατούμενη μετά από 416 χρόνια λυσσαλέων αγώνων ανάμεσα σε Έλληνες και Τούρκους. Τα ίχνη αυτών των αγώνων μπορούμε να τα βρούμε στα αμέτρητα πεδία των μαχών από το Αιγαίο μέχρι τα υψίπεδα της Καππαδοκίας και από τον Πόντο μέχρι την Κιλικία. Σε γενικές γραμμές, ο Ελληνισμός πολέμησε με πείσμα και με όλες του τις δυνάμεις κατά των Τούρκων, πολλές φορές όμως βρέθηκε με «δεμένα τα χέρια». Η συνεχής απειλή από τη Δύση και κυρίως η άλωση της Πόλης από τους σταυροφόρους το 1204, καθώς και οι εσωτερικές έριδες και διαμάχες δεν άφησαν τους Έλληνες να χρησιμοποιήσουν όλες τους τις δυνάμεις για να σώσουν τη Μικρά Ασία από την τουρκική λαίλαπα. Είναι τόσο σπουδαία η λησμονημένη πατρίδα μας, η Μικρά Ασία και, δυστυχώς, μάς είναι τελείως άγνωστη. Έτσι δεν έχουμε ιδέα τι είχαμε, τι έχουμε και τι μας πρέπει….

Βιβλιογραφία

  1. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους. Αρχαϊκός Ελληνισμός. Εκδοτική Αθηνών Α.Ε.
  2. Κ. Παπαρρηγόπουλου. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους
  3. Χρ. Παναγιωτόπουλος, Η. Αναγνωστάκης. Στρατιωτική Ιστορία. Η ελληνοτουρκική σύγκρουση στη Μικρά Ασία, κατά τον Μεσαίωνα (1040-1461)
  4. Γ. Λεκάκης. Η άγνωστη Μικρά Ασία
  5. Κ. Γεωργακόπουλος. Η Μικρασία των Ελλήνων. Τόμος Α΄. Μικρασιατικές πόλεις
  6. Α. Λαζάρου, Δ. Χατζή. Ιστορία της Αρχαίας Ελλάδος
  7. Διαδίκτυο

trikalaola.gr