Και η Κρήτη στο “κάδρο” του νέου σκανδάλου με τον εικονικό διαγωνισμό για τα “σπιτάκια της ανακύκλωσης”

Τρεις Περιφέρειες, Αττικής, Πελοποννήσου και Κρήτης, βρίσκονται στο “μικροσκόπιο” της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για το νέο σκάνδαλο με τον εικονικό διαγωνισμό για τα “σπιτάκια της ανακύκλωσης”, ύψους άνω των 220 εκ. ευρώ!

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Άρωμα γυναίκας και περιουσίες μοναστηριών στις παράνομες επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ

Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ… Εκατοντάδες “αμαρτωλά” ΑΦΜ, πάνω από 22 εκ. ευρώ η “ζημιά”, δεσμεύονται περιουσίες

Μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ένας νέος “φάκελος” έχει ανοίξει από την κα Κοβέσι, που αφορά και πάλι την χώρα μας, χαρακτηρίζοντας ως αδιαφανείς τις διαδικασίες του διαγωνισμού που καλύφθηκε με ευρωπαϊκά κονδύλια.

Σύμφωνα με σχετική έκθεση, εντοπίστηκαν τα εξής ζητήματα:

• Απουσία ελέγχων για το πού καταλήγουν τελικά τα ανακυκλώσιμα,
• Αποθήκευση μόνο σε εγκαταστάσεις της TEXAN για το 2023 χωρίς περαιτέρω στοιχεία,
• Καθυστερήσεις στην εγκατάσταση κάποιων μονάδων.

Σύμφωνα με το aftodioikisi.gr, η εταιρεία κέρδισε τον διαγωνισμό παρότι πρότεινε κόστος έως και πέντε φορές υψηλότερο από τις πραγματικές τιμές της αγοράς, καθώς, με βάση τα «ευρήματα» της ΕΔΕΛ (Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου) στο πόρισμά της το 2023… «το κόστος προμήθειας των εν λόγω εγκαταστάσεων κυμάνθηκε έως και πέντε φορές υψηλότερα από τις αντίστοιχες τιμές της αγοράς», σημειώνοντας ότι «υπήρχαν προσφορές από άλλες εταιρείες για παρόμοιο εξοπλισμό που δεν ξεπερνούσε τις 60.000 ευρώ ανά μονάδα», ενώ «οι τελικές τιμές αγοράς ανήλθαν έως και τις 300.000 ευρώ».Η ίδια έκθεση καταγράφει ότι η «έρευνα αγοράς» που προσκομίστηκε βασίστηκε σε δύο εταιρείες με κοινά συμφέροντα,οι οποίες κατέθεσαν τελικά και τη μοναδική προσφορά.

Ήδηη Οικονομική Επιτροπή είχε επιβάλει επιστροφή 2,9 εκατ. ευρώ το 2023, ενώ νέα έκθεση τον Ιούλιο οδήγησε σε δεύτερο πρόστιμο 3 εκατ. ευρώ. Και η έρευνα συνεχίζεται.

Τα«Σπιτάκια Ανακύκλωσης»είναι αυτόνομες εγκαταστάσεις που επιτρέπουν στους πολίτες να παραδίδουν υλικά συσκευασίας, λαμβάνοντας ως ανταμοιβή ένα συμβολικό αντίτιμο μέσω κουπονιών. Οι εγκαταστάσεις αυτές πολλαπλασιάστηκαν σε όλη την Ελλάδα κυρίως μετά το 2019, με χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους και υλοποίηση μέσω της ελληνικής εταιρείαςΤΕΧΑΝ, θυγατρικής της αμερικανικήςENVIPCO.

Το θέμα είχε αποκαλύψει το Data Journalists τον Σεπτέμβριο του 2024 κάνοντας λόγο για:

• Φωτογραφικές διαδικασίες και σοβαρές παρατυπίες προκειμένου να αγοραστούν τα πανάκριβα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» της εταιρείας ΤΕΧΑΝ
• Προβληματικές και οι προμήθειες της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του φορέα της Κρήτης ΕΣΔΑΚ

Συγκεκριμένα, στην υπόθεση των προμηθειών τουΕΔΣΝΑ,τουΦΟΔΣΑ Πελοποννήσουκαι τουΕΣΔΑΚ, ηΕΔΕΛεντοπίζει συγκεκριμένες αβλεψίες εις βάρος και του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Περιφέρειες και δήμοι προμηθεύτηκαν δεκάδες τέτοια σπιτάκια ως«Πολυκέντρα Ανακύκλωσης»για την χωριστή συλλογή μετάλλων, πλαστικών γυαλιού και χαρτιού. Ομως, ηΕΔΕΛαναφέρει ότι τα«σπιτάκια»αφορούν υλικά συσκευασίας και αυτό σημαίνει πως η προμήθειά τους θα έπρεπε να γίνει με βάση την «ευθύνη του παραγωγού» και μέσω των συστημάτων που έχουν δημιουργηθεί για αυτόν τον σκοπό. Ενα από αυτά τα συστήματα είναι η «Ανταποδοτική Ανακύκλωση» που τοποθετούσε εδώ και μια 20ετία τέτοια «σπιτάκια» σε προφανή συνεργασία με τις εταιρείεςΤΕΧΑΝκαιENVIPCO.Ενα άλλο είναι οι«μπλε κάδοι»τηςΕλληνικής Εταιρείας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ)που υπάρχουν επίσης τοποθετημένοι με δικά της έξοδα σε χιλιάδες σημεία της επικράτειας.

Για τις φωτογραφικές προμήθειες των πολυκέντρων ανακύκλωσης, οι διαπιστώσεις της Ομάδας Ελέγχου (ΟΕ) της ΕΔΕΛ είναι καταιγιστικές:

• Στον ΕΔΣΝΑ, το έργο αφορούσε στην προμήθεια και εγκατάσταση «πολυκέντρων ανακύκλωσης με ενσωματωμένη κονσόλα αναγνώρισης – ζύγισης – καταγραφής», εκτιμώμενης αξίας 27.000.000,00 € πλέον ΦΠΑ 24%. Ηταν μέρος μιας συμφωνίας-πλαίσιο για διάφορες προμήθειες συνολικού ύψους 111.747.560 ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ. Το αντικείμενο μπορούσε να διπλασιαστεί με άσκηση προαίρεσης κατά 100%.
• Οι επιμέρους εκτελεστικές συμβάσεις δεν είχαν καν καταχωρηθεί στο κεντρικό σύστημα ΚΗΜΔΗΣ, όπως επιτάσσει το άρθρο 38 του ν.4412/2016.
• Με απόφαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΕΔΣΝΑ τον Ιούνιο του 2022 εγκρίθηκε η άσκηση δικαιώματος τμηματικής προαίρεσης και η υπογραφή αντίστοιχων εκτελεστικών συμβάσεων με προσαύξηση οικονομικού αντικειμένου κατά 11.940.000,00 ευρώ.
• Το αίτημα για τον έλεγχο των συγκεκριμένων συμβάσεων υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς την ΕΔΕΛ, με την αριθμ. Ref.Ares (2023) 3170705- 05/05/2023 επιστολή της με θέμα «Αίτημα προς την ΕΔΕΛ σχετικά με τα “σπιτάκια ανακύκλωσης” που συγχρηματοδοτούνται από το Πρόγραμμα “Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020, CCI2014GR16M1OP001”».
• Σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ΕΣΔΑ) που υιοθέτησε αυτή η κυβέρνηση το 2020, έπρεπε να αναπτυχθούν αμέσως «νέα δίκτυα χωριστής συλλογής», με διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ) για τέσσερα κύρια υλικά-εμπορεύματα, «χαρτί, πλαστικό, γυαλί, μέταλλο, πλην συσκευασίας». Στόχος, «η σημαντική αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης και παράλληλα η σημαντική μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται προς επεξεργασία σε μονάδες υπολειμματικώνσυμμείκτων και κατ’ επέκταση σε ταφή». Μάλιστα, τέθηκε στόχος η ανακύκλωση να αυξηθεί από το 20% τώρα, στο 55% το 2025 (!) και 60% μέχρι το 2030.
• Οι προσκλήσεις βάσει των οποίων ξεκίνησαν οι ελεγχόμενες προμήθειες ανέφεραν καθαρά πως ΔΕΝ αφορούν «υλικά συσκευασίας» αλλά εμπορεύματα όπως «ενδεικτικά έντυπο χαρτί, πλαστικά παιχνίδια, μεταλλικά εξαρτήματα και σκεύη, υαλοπίνακες».
• Ομως, «οι προδιαγραφές που προσκομίσθηκαν αφορούν μηχανήματα της κατηγορία reverse vending machines (RVMs) τα οποία με εύλογη βεβαιότητα διαπιστώνεται ότι αποτελούν μηχανήματα καταρχήν προορισμένα για την ανακύκλωση μπουκαλιών (bottles) και κονσερβών (cans), αντικειμένων δηλαδή που ανήκουν στην κατηγορία υλικά συσκευασίας και κατ’ επέκταση εμπίπτουν στην διευρυμένη ευθύνη παραγωγού σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία». Δηλαδή, όσοι παράγουν συσκευασμένα προϊόντα, είναι υποχρεωμένοι να στήσουν δίκτυο συλλογής των υλικών συσκευασίας ενώ για τον σκοπό αυτόν προσθέτουν συγκεκριμένο κόστος στην αγορά κάθε προϊόντος. Αντί λοιπόν τα «πολυκέντρα»-«σπιτάκια» να λειτουργούν με βάση την ευθύνη του παραγωγού, το Δημόσιο πλήρωσε υπέρογκα ποσά για την προμήθειά τους.
• «Δεν είχε υποβληθεί προϋπολογισμός με τεκμηρίωση κόστους από ευρεία έρευνα αγοράς. Ειδικότερα, δεν υποβλήθηκαν αποτελέσματα έρευνας αγοράς και σχετική τεκμηρίωση για την προμήθεια των πολυκέντρων».
• «Όι Προγραμματικές Συμβάσεις οι οποίες υπεβλήθησαν ήταν ανυπόγραφες».
• «Δεν υποβλήθησαν ΤΣΔΑ (Τοπικά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων) τα οποία να τεκμηριώνουν την αναγκαιότητα προμήθειας πολυκέντρων». «Τα ΤΣΔΑ που δόθηκαν κατά την διάρκεια του ελέγχου είχαν ημερομηνίες μεταγενέστερες της υποβολής της αίτησης χρηματοδότησης». «Με άλλα λόγια προηγήθηκε η απόφαση απόκτησης των πολυκέντρων της διαπίστωσης της αναγκαιότητάς τους».
• Ο ΕΔΣΝΑ ξεκίνησε για προμήθεια 90 πολυκέντρων με προϋπολογισμό 27 εκατομμύρια, ο ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου για 58 τεμάχια με 17,4 εκατομμύρια και ο ΕΔΣΑΚ για 60 τεμάχια με 18 εκατομμύρια ευρώ (χωρίς ΦΠΑ). Παντού δηλαδή μπήκε ως βάση το κόστος των 300.000 ευρώ ανά «σπιτάκι» ενώ στις τελικές προσφορές η έκπτωση ήταν ελάχιστη.
• Η ΕΔΕΛ επικρίνει και το Ελεγκτικό Συνέδριο καθώς διαπιστώνει ότι «με την υπ’ αρ.76/2023 Πράξη του ΣΤ΄ Τμήματος αποφάνθηκε ότι δεν κωλύεται η υπογραφή της ελεγχόμενης σύμβασης, διαλαμβάνοντας για τη τεκμηρίωση του προϋπολογισμού τη με αρ.544/2-8-2022 βεβαίωση έρευνας αγοράς που κατατέθηκε ως δικαιολογητικό για την ένταξη της προμήθειας». «Ωστόσο, συνεχίζουν οι ελεγκτές, το εν λόγω έγγραφο, που φέρει τον τίτλο ‘ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΓΟΡΑΣ’ και απευθύνεται προς την Διαχειριστική Αρχή, δεν περιέχει έρευνα αγοράς».

«Δεν επιβεβαιώνεται ότι η αναθέτουσα αρχή ΕΔΣΝΑ ερεύνησε κατ’ ουσίαν το εύλογο του προϋπολογισμού των πολυκέντρων ανακύκλωσης, δεδομένου ότι η έρευνα αγοράς που διενήργησε και επικαλέστηκε στην ΟΕ δεν αφορούσε σε τουλάχιστον δύο ανεξάρτητους οικονομικούς φορείς, αλλά σε δύο οικονομικούς φορείς κοινού συμφέροντος με σχέση αποκλειστικότητας, που στη συνέχεια βέβαια υπέβαλαν στον υπόψη διαγωνισμό τη μοναδική προσφορά και ανέλαβαν την εκτέλεση της σύμβασης η μεν ΤΕΧΑΝ ως ανάδοχος, η δε ENVIPCO ως κατασκευάστρια και τούτο σε συνδυασμό ότι άλλη εταιρία που εμπορεύεται παρόμοιο εξοπλισμό κατά δήλωσή της προσφέρει παρεμφερές προϊόν σε τιμή έως 97.000 ευρώ έναντι 300.000€ που λήφθηκε υπόψη για την τεκμηρίωση του προϋπολογισμού στον υπόψη διαγωνισμό της Αττικής».