“Και το 2009 είχε συμβεί κάτι ανάλογο! Είχα έτοιμο τον διαγωνισμό το 2010, αλλά…”
- Ο πρώην αερολιμενάρχης Χανίων, Σταύρος Καστρινάκης, αποκάλυψε πως το 2010 ήταν έτοιμος διαγωνισμός για νέο υπερσύγχρονο σύστημα, αλλά δεν προχώρησε ποτέ.
Μιλάει στο Parakritika.gr ο πρώην αερολιμενάρχης Χανίων, Σταύρος Καστρινάκης, πρόεδρος της επιτροπής παραλαβής του συστήματος το 1998. Χαρακτηρίζει αδιανόητο αυτό που συνέβη να “ακούγεται θόρυβος” ολοκληρωτικά! Τι λέει για τον διαγωνισμό του 2010 για την προμήθεια νέου τεχνολογικά προηγμένου συστήματος, που δεν έγινε ποτέ.
Ηλικίας 34 ετών είναι το σύστημα που ελέγχει τον εθνικό μας εναέριο χώρο, καθώς πρόκειται για τεχνολογία που ξεκίνησε να υλοποιείται το 1992, αλλά ήταν η πλέον προηγμένη όταν εγκαταστάθηκε στη χώρα μας το 1998. Ο πρώην αερολιμενάρχης Χανίων, Σταύρος Καστρινάκης, ήταν επί 12 έτη προϊστάμενος της αρμόδιας υπηρεσίας ελέγχων (Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών – Μακεδονίας), παρέλαβε και επέβλεψε την εγκατάσταση του συστήματος -το οποίο χαρακτήρισε πρωτοποριακό για την εποχή του- που πριν από λίγες ημέρες έκλεισε το FIR Αθηνών, προκαλώντας απίστευτη ταλαιπωρία σε χιλιάδες επιβάτες.
Τι συνέβη; Όπως εξηγεί απλά ο κ. Καστρινάκης, ξεκίνησε η εκπομπή από όλους τους πομπούς, με συνέπεια να “βουλώσουν” τα πάντα λόγω της ισχύος των σημάτων, με συνέπεια να ακούγεται ένας βόμβος!
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Εισαγγελική έρευνα για το black out στο FIR Αθηνών
Αντικαθίσταται ο αντιδήμαρχος Αρμένων, Π. Βλαχάκης, λόγω προβλήματος υγείας
“Και το 2009 είχε σβήσει εντελώς το σύστημα και χάθηκαν όλες οι επικοινωνίες. Ωστόσο, τότε λειτούργησε το εφεδρικό σύστημα, αντιθέτως με τώρα, που πάτησε πάνω στις ίδιες συχνότητες εκπομπής, με συνέπεια να μην ακούγεται τίποτα. Νομίζω ότι δεν πρέπει να υπάρχει κάποιος εξωγενής κακόβουλος παράγοντας, αλλά πρέπει η έρευνα να φτάσει σε βάθος για να διαπιστωθεί ποιος φταίει τελικά. Υπάρχουν καταγραφές σε σκληρούς δίσκους, αλλά και έγγραφες, των συνομιλιών και των ενεργειών που έγιναν. Επίσης, το σύστημα τηλεχειρισμού των γραμμών προς τις κορυφές φαίνεται πως λειτουργούσε κανονικά”, επισημαίνει αρχικά ο κ. Καστρινάκης.
Ο κ. Καστρινάκης, πρόεδρος της επιτροπής παραλαβής του συστήματος, επισημαίνει ότι ήταν το πιο σύγχρονο σύστημα που είχε εγκαταστεθεί τότε στην Ευρώπη, δεδομένης μάλιστα και της δύσκολης γεωμορφολογίας της χώρας μας. Προσθέτει ωστόσο ότι, το 2010 είχαν ολοκληρωθεί όλες οι διαδικασίες για την προμήθεια μέσω διαγωνισμού ενός νέου υπερσύγχρονου τεχνολογικά συστήματος, που θα το διαδεχόταν, αλλά δεν προχώρησε ποτέ!
Εξηγεί δε ότι ανέκαθεν υπήρχε πρόβλημα με τις επικοινωνίες στην αεροναυτιλία, καθώς, με βάση τα πρότυπα που έχουν θεσπιστεί από τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), τα ραδιοβοηθήματα για την γωνία και την κατεύθυνση των αεροπλάνων κατά την διαδικασία προσγείωσης λειτουργούν ακριβώς εκεί που “τελειώνει” η μπάντα των FM για τους ραδιοφωνικούς σταθμούς, δηλαδή στους 108 μεγακύκλους μέχρι τους 110, και από τους 118 μέχρι τους 137 (μετάδοση φωνής αεροναυτιλίας). Αποτέλεσμα; Πολλές φορές κατά το παρελθόν, ειδικά κατά τα πρώτα χρόνια της ελεύθερης ραδιοφωνίας, οι αρμονικές των ραδιοφωνικών σταθμών “έμπαιναν” μέσα στη συχνότητα επικοινωνίας των αεροσκαφών!
Επανερχόμενος στο black out, ο κ. Καστρινάκης τονίζει πως κάτι ανάλογο δεν του είχε τύχει ποτέ κατά τη διάρκεια της θητείας του στην υπηρεσία. “Δεν κόλλησε ούτε ένας πομπός, μεμονωμένα ή σε γενικότερη έκταση. Και τεχνικά δεν γίνεται αυτό. Λυπήθηκα πολύ βλέποντας άδειο τον εναέριο χώρο της Ελλάδας. Μου θύμισε εμπόλεμη κατάσταση όπως στην Ουκρανία, στη Συρία, στο Ιράκ”.
Κλείνοντας, ο κ. Καστρινάκης τονίζει πως πρέπει να γίνει ενδελεχής έρευνα σε όλα τα στάδια… “Δηλαδή, από τα κεντρικά συστήματα στην Αθήνα, τις μισθωμένες γραμμές του ΟΤΕ, μέχρι και τις κορυφές των βουνών”. Ήδη, με απόφαση του υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστου Δήμα, συγκροτήθηκε Ειδική Επιτροπή, έργο της οποίας θα είναι να αποσαφηνιστούντα ακριβή αίτια του προβλήματος.
Η Επιτροπή, υπό τον Διοικητή της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας Χρήστο Τσίτουρα, αποτελείται από τον Διοικητή της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας Μιχάλη Μπλέτσα, τον Συνταγματάρχη Δημήτριο Ζαμπακόλα, Μηχανικό Επικοινωνιών Επιτελής ΓΕΕΘΑ, τον υποδιευθυντή εποπτείας φάσματος της Εθνικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) Νίκο Ηγουμενίδη, καθώς και από εκπρόσωπο του EUROCONTROL.
Θα πρέπει να σημειωθεί πως, σύμφωνα και με τα όσα έχει αναφέρει ο πρόεδρος της Ένωσης Ηλεκτρονικών Μηχανικών Ασφάλειας Εναέριας Κυκλοφορίας, Κωνσταντίνος Κανδεράκης, ενώ αναφέρθηκαν προβλήματα σχεδόν σε όλα τα κέντρα της χώρας, σε Σητεία και Μουστάκο δεν φαίνεται να υπήρξε κάτι επιλήψιμο. Κι αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς, μεταξύ άλλων στον Υμηττό, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά, Μοναστήρι, Κέρκυρα, Ρόδο και Γεράνεια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων. Οι έλεγχοι ολοκληρώθηκαν αργά το βράδυ της Κυριακής, δίχως να προκύψει κάποιο σχετικό στοιχείο που να συνδέεται άμεσα με το συμβάν.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας πράγματι άκουγαν παρεμβολές στις συχνότητες. Ωστόσο, το κρίσιμο ζήτημα δεν ήταν η λήψη των μηνυμάτων από τα αεροσκάφη, αλλά η αδυναμία μετάδοσης των μηνυμάτων από τους ίδιους τους ελεγκτές, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση ότι η δυσλειτουργία εντοπίζεται εντός του συστήματος.
Το εντυπωσιακό σύμφωνα με τον κ. Κανδεράκη είναι πάντως ότι «με κάποιο μαγικό τρόπο, αποκαταστάθηκαν όλα γύρω στις 5 το απόγευμα. Με τον ίδιο τρόπο που ήρθαν, με τον ίδιο αποκαταστάθηκαν».
Μέχρι στιγμής ταακριβή αίτιαπου οδήγησαν στην πλήρη απώλεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας και στο κλείσιμο τουFIR Αθηνώνγια τουλάχιστον τέσσερις ώρες δεν έχουν εξακριβωθεί.Σύμφωνα με την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίαςυπήρξε τεχνικό πρόβλημα με τη μορφή συνεχούς παρεμβολής «θορύβου» στην ακρόαση των συχνοτήτων, προερχόμενη από διεγέρσεις, δηλαδή ακούσιες εκπομπές σήματος των πομπών της υπηρεσίας. «Τόσο τα πρωτεύοντα όσο και τα δευτερεύοντα (backup) συστήματα επικοινωνίας φωνής (VCS) και πομποδεκτών βρίσκονταν σε λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια του συμβάντος. Ωστόσο, η παρεμβολή “θορύβου” μπλόκαρε τις συχνότητες», επεσήμανε σε χθεσινή της ανακοίνωση.
Γιατί δεν επηρεάστηκε η Πολεμική Αεροπορία;
Εύλογο το ερώτημα, αλλά η Πολεμική Αεροπορία λειτουργεί δικό της σύστημα, που ανήκει σε αυτήκαι υπάγεται στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Η υποδομή είναι ανεξάρτητη, με ραντάρ σε όλη τη χώρα, αυτόνομους πομποδέκτες, εξειδικευμένους ελεγκτές αεράμυνας και ξεχωριστό Κέντρο Ελέγχου Αεροπορικών Επιχειρήσεων, με έδρα τη Λάρισα.
Τα δύο συστήματα μπορεί να λειτουργούν παράλληλα, αλλά είναι εντελώς αυτόνομα, τόσο τεχνικά, όσο και λειτουργικά.
Ενας διαγωνισμός που έπρεπε να γίνει το 2010
Όπως προαναφέρθηκε, ο σχετικός διαγωνισμός του 2010, ενώ όλα ήταν έτοιμα για να γίνει… “πάγωσε”. Σήμερα, 16 χρόνια μετά, βρίσκεται σε εξέλιξη η προμήθεια νέων συστημάτων πομποδεκτών και συστημάτων VCS.
Πιο συγκεκριμένα:
- Προμήθεια 495 νέων Πομποδεκτών VHF VoIP από την «ROHDE & SCHWARZ HELLAS A.E.», με κόστος Σύμβασης 4.2εκ. ευρώ. Το έργο συμβασιοποιήθηκε ήδη στις 20-10-2025, και εντός των δύο πρώτων μηνών του 2026 αναμένεται η παράδοση των πρώτων συστημάτων, τα οποία εν συνεχεία θα εγκατασταθούν από ηλεκτρονικούς μηχανικούς της ΥΠΑ.
- Νέο VCS/RCS για το ΚΕΠΑΘΜ, με ανάδοχο την εταιρεία SPACE HELLAS και κόστος σύμβασης 4.7 εκ. ευρώ. Αναμένεται έκδοση απόφασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο στις 13.01.2026 για την τροποποίηση της Σύμβασης.
Παραπομπή της Ελλάδας στο Ευρωδικαστήριο
Αν και το φθινόπωρο του 2025 ψηφίστηκε το νομοσχέδιο του εκσυγχρονισμού της ΥΠΑ, η Κομισιόν παρέπεμψε στο Ευρωδικαστήριο την Ελλάδα.
Ο λόγος της παραπομπής της χώρας είναι το ότι δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να καταρτίσει και να δημοσιεύσει διαδικασίες πλοήγησης βάσει επιδόσεων (PBN) στους ελληνικούς αερολιμένες, όπως απαιτείται από τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/1048 της Επιτροπής (κανονισμός PBN).
