Κατέρρευσε στο Ελεγκτικό Συνέδριο το κατεπείγον της ανακαίνισης του Ζαππείου που άργησε... δέκα χρόνια
Δεν έπεισε το Ελεγκτικό Συνέδριο η προσπάθεια της κυβέρνησης να παρουσιάσει ως κατεπείγουσα μία υποχρεώση, η οποία ήταν γνωστή εδώ και μία δεκαετία, με το δικαστήριο να παταει φρένο στην υπογραφή της σύμβασης ανάθεσης για το έργο ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού του Ζαππείου Μεγάρου που επιχειρήθηκε να προχωρήσει με διαδικασίες fast track μέσω της εταιρείας Κτιριακές Υποδομές (ΚτΥΠ) ενόψει της ανάληψης της προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαικής Ενωσης από την Ελλάδα το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Με μια απόφαση - κόλαφο, το Ε΄ Κλιμάκιο μπλόκαρε την υπογραφή της σύμβασης των περίπου 26 εκ. ευρώ, κρίνοντας ότι η επιλογή της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση παραβιάζει το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων, ενώ την ίδια στιγμή παρουσιάζεται ως «κατεπείγον» αυτό που, σύμφωνα με το ίδιο το σκεπτικό της απόφασης, αποτελούσε προϊόν πολυετούς έλλειψης σχεδιασμού και συντονισμού.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣΕλλάδα | 11.07.2026 06:24Ζάππειο: Σοβαρές νομικές εμπλοκές για το fast track έργο των 22 εκατ. ευρώ - Στο στόχαστρο η κλειστή διαδικασία
Να σημειωθεί ότι για την ίδια σύμβαση, όπως αναλυτικά είχε γράψει το «ethnos.gr» εκκρεμεί και προσφυγή τεχνικού ομίλου στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ), η οποία δεν έχει ακόμα συζητηθεί. Σε κάθε περίπτωση η διπλή νομική εμπλοκή της σύμβασης αφήνει ανοιχτό πλέον το ζήτημα της επόμενης ημέρας για ένα έργο για το οποίο τα χρονικά περιθώρια γίνονται όλο και πιο ασφυκτικά.
Στο σκεπτικό του Ελεγκτικού Συνεδρίου ξεκάθαρα σημειώνεται πως η ανάγκη εκσυγχρονισμού του Ζαππείου δεν εμφανίστηκε ...αιφνιδίως, δεδομένου ότι το πρόγραμμα των Προεδριών του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει καθοριστεί από το 2016. Παράλληλα εκφράζεται έντονη κριτική για τον υπερτριπλασιασμό της αρχικής σύμβασης, καθώς το έργο σε πρώτη φάση είχε προυπολογισμό 8,6 εκ. ευρώ με τον σχεδιασμό να αφορά περιορισμένες ενεργειακές παρέμβάσεις, ο οποίος με την υπό εξέταση σύμβαση εκτοξεύτηκε στα 26,3 εκ. με το αντικείμενο να επεκτείνεται σε συνολική ανακαίνιση και εκσυγχρονισμό του ιστορικού συγκροτήματος.
Οσον αφορά το βασικό επιχείρημα της ΚτΥΠ ότι οι ασφυκτικές προθεσμίες για την προετοιμασία της ελληνικής Προεδρίας επέβαλλαν την κατ’ εξαίρεση διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση όταν συντρέχουν απρόβλεπτες περιστάσεις χωρίς ανοιχτή διαδικασία, το Ελεγκτικό Συνέδριο εμφανίστηκε κάθετα αντίθετο. Οπως σημειώνεται στην απόφαση, η ανάληψη της προεδρίας «συνιστά γεγονός εκ των προτέρων - από καιρού - γνωστό», ενώ «δεν δύναται να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στην έννοια του απρόβλεπτου γεγονότος».
Το δικαστήριο υπενθυμίζει ότι οι εξαιρετικές διαδικασίες εφαρμόζονται μόνο όταν προκύπτουν γεγονότα εξωτερικά, μη προβλέψιμα και ανεξάρτητα από τη βούληση της διοίκησης, σημειώνοντας αιχμηρά πως στην προκειμένη περίπτωση η επίκληση του κατεπείγοντος «ανάγεται σε έλλειψη προγραμματισμού, έγκαιρου σχεδιασμού και συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων δημόσιων φορέων», στοιχεία που δεν μπορούν να νομιμοποιήσουν την προσφυγή σε διαδικασία χωρίς ανταγωνισμό.
Τι καταλογίζει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Η απόφαση αναφερει διακριτά τους λόγους για τους οποίους δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη η διαδικασία ανάθεσης και συγκεκριμένα:
- Η ελληνική Προεδρία του 2027 δεν αποτελεί απρόβλεπτο γεγονός, αφού ήταν γνωστή εδώ και χρόνια.
- Οι διοικητικές μεταβολές που επικαλέστηκε η αναθέτουσα αρχή δεν είναι εξωτερικά γεγονότα αλλά επιλογές της ίδιας της διοίκησης.
- Δεν αποδείχθηκε ότι οι εργασίες που επρόκειτο να ανατεθούν με τη διαδικασία του κατεπείγοντος ήταν μόνο όσες ήταν απολύτως αναγκαίες για την αντιμετώπιση μιας υποτιθέμενης έκτακτης ανάγκης.
- Δεν τεκμηριώθηκε ότι ένας ανοικτός διαγωνισμός ήταν αντικειμενικά αδύνατος λόγω χρόνου.
Από την απόφαση προκύπτει μάλιστα πως το Ελεγκτικό Συνέδριο εκτιμά πως η ίδια η επίκληση της ταχύτητας δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την κατάργηση του ανταγωνισμού: «Μόνη η ενδεχόμενη ταχύτητα που επιτυγχάνεται κατά την ανάθεση δημόσιας σύμβασης», σημειώνει χαρακτηριστικά, «δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία».
Στο κενό έπεσε και η προσπάθεια της κυβέρνησης να αποδώσει τις καθυστερήσεις σε διαδοχικές αλλαγές του σχεδιασμού, καθώς αρχικά προβλεπόταν η υλοποίηση μέσω προγραμματικής σύμβασης με τη ΜΟΔ Α.Ε., η οποία τελικά δεν ολοκληρώθηκε, ενώ παράλληλα μεταβλήθηκε το θεσμικό καθεστώς της Επιτροπής Ολυμπίων και Ζαππείου Κληροδοτήματος και στη συνέχεια ρόλο φορέα υλοποίησης ανέλαβε η ΚΤΥΠ.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο απέρριψε και αυτή την επιχειρηματολογία αναφέροντας πως τόσο η μη ολοκλήρωση της συνεργασίας με τη ΜΟΔ όσο και οι θεσμικές αλλαγές «ανάγονται στη σφαίρα ευθύνης της διοίκησης» και δεν αποτελούν γεγονότα ανεξάρτητα από αυτήν, ενώ υπογράμμισε και το γεγονός πως το σύνολο των φορέων που ενεπλάκησαν στο έργο, υπάγεται στο υπουργείο Οικονομικών.
Από τα 8,6 στα 26,3 εκατ. ευρώ
Ένα ακόμη στοιχείο που βάρυνε στην κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ήταν η ίδια η εξέλιξη του έργου. Ο αρχικός σχεδιασμός αφορούσε την «Ενεργειακή Αναβάθμιση Ζαππείου Μεγάρου», προϋπολογισμού περίπου 8,6 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, ενταγμένη στο πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή 2021-2027».
Στην πορεία, όμως, το αντικείμενο διευρύνθηκε σημαντικά καθώς στο έργο προστέθηκαν εργασίες αποκατάστασης και εκσυγχρονισμού του ιστορικού κτιρίου, παρεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο, ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες, αναβαθμίσεις υποδομών και προμήθειες εξοπλισμού, με αποτέλεσμα ο συνολικός προϋπολογισμός να ανέλθει περίπου στα 26,3 εκατ. ευρώ, ενώ η προς υπογραφή σύμβαση ανερχόταν σε 20.308.927,79 ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Το δικαστήριο επισημαίνει ότι, ακόμη και αν γινόταν δεκτό πως υπήρχε ανάγκη άμεσης προετοιμασίας του Ζαππείου ενόψει της ελληνικής Προεδρίας, «δεν προκύπτει ότι επιδιώκεται να ανατεθούν εκείνες μόνο οι εργασίες που είναι απολύτως αναγκαίες για την αντιμετώπιση της επικαλούμενης κατεπείγουσας ανάγκης» διαχωρίζοντας τες από μία συνολική ανακαίνιση, η οποία δεν αποκτά αυτομάτως χαρακτήρα έκτακτης ανάγκης.
Παράλληλα η κυβέρνηση επιχείρησε να επιταχύνει τις διαδικασίες και μέσω ειδικής νομοθετικής ρύθμισης, καθώς με τον ν. 5259/2025 προβλέφθηκε η παραχώρηση του Ζαππείου στο Ελληνικό Δημόσιο έως τον Μάρτιο του 2028 και θεσπίστηκε ειδικό πλαίσιο για την υλοποίηση έργων που συνδέονται με την ελληνική Προεδρία.
Ωστόσο, το Ελεγκτικό Συνέδριο υπενθυμίζει στην απόφασή του ότι ακόμη και ειδικές νομοθετικές προβλέψεις δεν καταργούν τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων. Η εξαίρεση από τον ανοικτό διαγωνισμό εξακολουθεί να εφαρμόζεται μόνο όταν συντρέχουν πραγματικά απρόβλεπτες περιστάσεις και όχι όταν το κατεπείγον αποτελεί συνέπεια πολυετών διοικητικών καθυστερήσεων.
Να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη απόφαση δεν αποτελεί την πρώτη παρέμβαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το συγκεκριμένο έργο. Είχε προηγηθεί η Πράξη 184/2025 του ΣΤ΄ Κλιμακίου για την αρχική μορφή του έργου, με την οποία είχε ήδη κριθεί ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της διαδικασίας διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση για το Ζάππειο. Υστερα από διορθώσεις, το δικαστήριο συναίνεσε στην υπογραφή της σύμβασης, κάτι το οποίο όμως δεν προχώρησε ποτέ.
Και τότε το δικαστήριο είχε επισημάνει ότι η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν γεγονός γνωστό εκ των προτέρων και ότι οι καθυστερήσεις στην ωρίμανση του έργου δεν μπορούσαν να θεωρηθούν απρόβλεπτες περιστάσεις. Παρά την προγενέστερη αυτή κρίση, η διοίκηση επανήλθε ουσιαστικά με την ίδια νομική επιχειρηματολογία, επικαλούμενη εκ νέου το κατεπείγον και τις ίδιες διοικητικές δυσχέρειες με το Ε΄ Κλιμάκιο να απορρίπτει και πάλι τους ίδιους ισχυρισμούς.
Η προσφυγή της ΕΚΤΕΡ και η περιορισμένη πρόσβαση στην αγορά
Η εμπλοκή στο Ελεγκτικό Συνέδριο, πάντως, δεν είναι η μοναδική για τον εν λόγω έργο, αφού η επιλογή της εξαιρετικής διαδικασίας είχε προκαλέσει αντιδράσεις και από την αγορά. Η ΕΚΤΕΡ Α.Τ.Ε., η οποία δεν είχε προσκληθεί να συμμετάσχει στη διαπραγμάτευση, προσέφυγε στην Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) ζητώντας την ακύρωση της διαδικασίας και τη λήψη προσωρινών μέτρων.
Παρότι το αίτημα προσωρινής προστασίας απορρίφθηκε, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι ούτε η διαδικασία διαπραγμάτευσης εξασφαλίζει την αποφυγή δικαστικών εμπλοκών. Αντίθετα, η τήρηση των ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών αποτελεί τον ασφαλέστερο τρόπο διασφάλισης της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του πραγματικού ανταγωνισμού. Πηγές της αγοράς μάλιστα τονίζουν ότι η απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ θα παίξει ρόλο και στην οριστική κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου σε περίπτωση αίτησης ανάκλησης της απόφασης από την ΚτΥΠ.
Τα σχολιά σας δημοσιεύονται άμεσα με δική σας ευθύνη. Το ΕΘΝΟΣ θα παρεμβαίνει και τα προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονταικαταχώρησηΔιαβάστε ακόμη
Φωτιά στη Βοιωτία: «Κόλαση επί γης» στο Πόρτο Γερμενό - Οι φλόγες φτάνουν στη θάλασσα - 112 για εκκένωση στη Ψάθα
«Θα ψάχνετε να βρείτε σπίτι»: Συνελήφθη ελεγχόμενος για λαθρεμπόριο που απείλησε ελεγκτές με «μπράβους»
Πύραυλος της SpaceX βρίσκεται καθ' οδόν να συγκρουστεί με τη Σελήνη - Έρχεται έκρηξη τριών τόνων TNT
Οι ματωμένες γροθιές... και πατούσες του καράτε: Δύο άνδρες και τα σκυλιά τους ενεπλάκησαν σε άγριο καβγά
