Όταν οι πάγοι υποχωρούν: Πρωτοφανές κύμα φαλαινών στα ύδατα της Γροιλανδίας

Οι θαλάσσιοι πάγοι σταδιακά εξαφανίζονται από την Ανατολική Γροιλανδία, επιτρέποντας σε γιγάντιες φάλαινες να εκμεταλλευτούν την κατάσταση και να διεισδύσουν σε περιοχές που προηγουμένως ήταν προσβάσιμες μόνο με δυσκολία.

Στο συμπέρασμα αυτό καταλήγει μια πολυετής μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Marine Science, η οποία κατέγραψε -και βιντεοσκόπησε- εκατοντάδες από τις μεγαλύτερες φάλαινες του κόσμου, μεταξύ των οποίων μεγαπτέρυγες (humpback), ρυγχοφάλαινες (minke) και πτεροφάλαινες, να τρέφονται κατά τους θερινούς μήνες σε παράκτιες περιοχές απαλλαγμένες από πάγους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣΚόσμος | 01.08.2026 21:39Επιστήμονες προειδοποιούν: Το Ελ Νίνιο φέρνει καρχαρίες και δηλητηριώδη φίδια σε νέες θάλασσεςΚόσμος | 19.08.2026 10:00Μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη μετά θάνατον ζωής; Οι επιστήμονες που ψάχνουν απαντήσεις για τον Θεό

Ιστορικά, κανένα από αυτά τα θαλάσσια θηλαστικά δεν εντοπιζόταν εκεί, καθώς οι πάγοι τα εμπόδιζαν να πλησιάσουν τις ακτές. Τώρα, καθώς η κλιματική αλλαγή θερμαίνει τη θάλασσα και λιώνει τους πάγους, τα ζώα αυτά έχουν προσαρμοστεί.

Οι επιστήμονες περιγράφουν το φαινόμενο ως μια εποχική διατροφική μανία στην Αρκτική ή «πυρετώδη σίτιση» (feeding frenzies), η οποία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης και δομικής αλλαγής στο θαλάσσιο οικοσύστημα της Ανατολικής Γροιλανδίας.

Η αλλαγή είναι εντυπωσιακή: οι θαλάσσιες έρευνες με σκάφη στην περιοχή δεν είχαν καταγράψει ούτε μία θεαματική εμφάνιση μεγαπτέρυγης φάλαινας μέχρι το 2006.

Το 2007 παρατηρήθηκαν επτά μεγαπτέρυγες, ενώ μέχρι το 2024 οι καταγραφές αυτών των τεράστιων κητωδών από σκάφη έφτασαν τις 150.

Τι επιπτώσεις έχουν οι οικολογικές αυτές μεταβολές

Οι πρώτες συστηματικές εναέριες παρατηρήσεις μπαλενοφόρων φαλαινών -ομάδα στην οποία ανήκουν οι πτεροφάλαινες, οι ρυγχοφάλαινες και οι μεγαπτέρυγες- στα ανοιχτά της Ανατολικής Γροιλανδίας πραγματοποιήθηκαν από τους ερευνητές τα τα καλοκαίρια του 2015 και του 2024.

Οι ερευνητές συνδύασαν τα στοιχεία αυτά με τις διαδρομές 15 φαλαινών που παρακολουθούνταν μέσω δορυφόρου, καθώς και με μαρτυρίες αυτόχθονων κυνηγών Ινουίτ. Όλα αυτά συνέθεσαν την εικόνα αυτού που ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Mads Peter Heide-Jorgensen, χαρακτήρισε ως «μείζονα οικολογική μεταβολή».

Υπολογίζεται ότι 4.000 μεγαπτέρυγες, 6.000 πτεροφάλαινες και 6.000 ρυγχοφάλαινες επισκέφθηκαν τη Θάλασσα της Γροιλανδίας το καλοκαίρι του 2024.

Ο καθηγητής Heide-Jorgensen, από το Ινστιτούτο Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, δήλωσε στο BBC News ότι οι αλλαγές στην περιοχή είναι «ίσως οι πλέον ριζικές που έχουμε παρατηρήσει οπουδήποτε στην υποαρκτική ζώνη».

Η μεταβολή αυτή οδηγείται από την άνοδο της θερμοκρασίας της θάλασσας και τη διαθεσιμότητα τροφής. Οι φάλαινες φαίνεται να τρέφονται με ψάρια που μετακινήθηκαν στα θερμότερα πλέον ύδατα της Ανατολικής Γροιλανδίας.

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των επιστημόνων, τα τρία αυτά είδη φαλαινών καταναλώνουν τουλάχιστον 800.000 τόνους ψαριών και κριλ κατά τη διάρκεια μιας θερινής περιόδου σίτισης.

Οι «καιροσκοπικές» μπαλενοφόρες φάλαινες φέρεται να προσαρμόζονται

Δεν είναι ακόμη σαφές από τη συγκεκριμένη μελέτη αν η αλλαγή αυτή αντικατοπτρίζει μια συνολική αύξηση του πληθυσμού αυτών των ειδών ή απλώς μια ανακατανομή τους από άλλες περιοχές.

Άλλοι ειδικοί με τους οποίους ήρθε σε επικοινωνία το BBC εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι η μελέτη ενδέχεται να υποδηλώνει μια αθρόα μετακίνηση ζώων από τη Δυτική Γροιλανδία. Αυτό αποτελεί ένα ευαίσθητο ζήτημα για τη Γροιλανδία, μια χώρα όπου ορισμένα είδη φαλαινών αποτελούν αντικείμενο κυνηγιού.

Ωστόσο, οι επιστήμονες επεσήμαναν ότι τα ευρήματά τους υποδηλώνουν πως αυτές οι «καιροσκοπικές» μπαλενοφόρες φάλαινες φαίνεται να προσαρμόζονται, ενδεχομένως δε και να ωφελούνται από αυτή τη μεταβολή.

Αντίθετα, άλλα είδη της Αρκτικής «αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρό πρόβλημα», εξήγησε ο καθηγητής Heide-Jorgensen.

Ζώα όπως τα ναρβάλ και οι μπελούγκες αναγκάζονται να μοιράζονται το περιβάλλον τους με αυτές τις φάλαινες ή ακόμα και να εκτοπίζονται από αυτές.

«Για ορισμένα είδη, η κλιματική αλλαγή δεν αποτελεί απαραίτητα πρόβλημα - ανοίγει νέες ευκαιρίες», ανέφερε ο καθηγητής Heide-Jorgensen, «αλλά άλλα είδη χάνουν το φυσικό τους ενδιαίτημα».

Τα σχολιά σας δημοσιεύονται άμεσα με δική σας ευθύνη. Το ΕΘΝΟΣ θα παρεμβαίνει και τα προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονταικαταχώρησηΔιαβάστε ακόμη

Εφιαλτικές προβλέψεις: Χωρίς άμεση δράση, οι πυρκαγιές στην Ευρώπη θα αυξηθούν κατά 39% στο καλύτερο δυνατό κλιματικό σενάριο

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου ακυρώνει τις συναυλίες του για λόγους υγείας

Διπλή ζωή: Η περίεργη ιστορία του αγοριού που ισχυριζόταν ότι είναι μετενσάρκωση ενός γκάνγκστερ που δολοφονήθηκε

Η εκδίκηση του καλαμαριού: Πώς 20 τόνοι ψαριού «ξεχύθηκαν» στους δρόμους του Ρόντ Άιλαντ