Πυρκαγιές 2026: 11 νεκροί και 12 μέτωπα που «έκαψαν» το 80% της χώρας - Η αποκαλυπτική έκθεση των ειδικών

Λιγότερες καμένες εκτάσεις σε σχέση με τον μέσο όρο των τελευταίων 20 ετών άφησαν πίσω τους οι φετινές πυρκαγιές, με την εικόνα, πάντως να μην επιτρέπει πανηγυρισμούς καθώς στα πύρινα μέτωπα έχασαν τη ζωή τους έντεκα άτομα, ενώ την ιδια στιγμή βάσει των επίσημων στοιχείων, μόλις 12 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για το 80% των αποτεφρωμένων εκτάσεων. Το γεγονός αυτό καταδεικνύει ότι μπορεί οι περισσότερες εστίες να αντιμετωπίστηκαν πριν πάρουν μεγάλες διαστάσεις, όταν όμως η φωτιά ξέφευγε, οι συνέπειες ήταν ιδιαίτερα βαριές.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ολοκληρωμένη ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2026, την οποία επιμελήθηκε από κοινού το WWF Ελλάς, η Πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές- Firewatch, το τεράστιο αποτύπωμα λίγων πυρκαγιών αποκαλύπτει συνεχιζόμενα κενά στην πρόληψη και στην προετοιμασία για τις μεγάλες φωτιές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣΚόσμος | 03.11.2026 23:11 Εκλογές-ορόσημο για τις ΗΠΑ: Live η μεγάλη έκτακτη εκπομπή του OPENΕλλάδα | 03.11.2026 22:40 Crown Iris: Μέσω VHF η καταγγελία για τα εκρηκτικά - Στη Σύρο ειδική ομάδα Υποβρυχίων Αποστολών από Αθήνα

Βάσει των στοιχείων του ευρωπαϊκού συστήματος EFFIS, από την 1η Μαΐου έως τις 20 Οκτωβρίου καταγράφηκαν 60 μεγάλες πυρκαγιές, με συνολική καμένη έκταση 353.960 στρεμμάτων. Η έκταση αυτή είναι κατά 29% μικρότερη από τον μέσο όρο της εικοσαετίας, που φτάνει τα 496.430 στρέμματα. Ωστόσο παρά τη μείωση, το 2026 κατατάσσεται στην όγδοη χειρότερη θέση από το 2006, τόσο ως προς τις καμένες εκτάσεις όσο και ως προς τον αριθμό των χαρτογραφημένων πυρκαγιών. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί πως δεδομένου ότι το σύστημα χαρτογραφεί κυρίως πυρκαγιές που ξεπερνούν τα 200 - 300 στρέμματα, δεν περιλαμβάνει το σύνολο των μικρότερων εστιών, οι οποίες ανέρχονται σε χιλιάδες και συχνά καίνε εκτάσεις κάτω των 50 στρεμμάτων. Αποτέλεσμα είναι η πραγματική συνολική καμένη έκταση να εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα.

Χαρακτηριστικό της αντιπυρικής περιόδου ήταν η μεγάλη συγκέντρωση της καταστροφής σε λίγα περιστατικά. Οι 12 πυρκαγιές που έκαψαν περισσότερα από 5.000 στρέμματα η καθεμία ευθύνονται για περισσότερα από 281.000 στρέμματα, δηλαδή περίπου το 80% της συνολικής έκτασης που καταγράφει το EFFIS.

Βαρύ το τίμημα σε Κρήτη, Αττική και Στερεά Ελλάδα

Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφηκαν σε τρεις περιοχές: την Κρήτη, την Αττική και τη Στερεά Ελλάδα. Στην Κρήτη κάηκαν 78.880 στρέμματα, η μεγαλύτερη έκταση από το 2006, στην Αττική καταγράφηκαν 136.310 στρέμματα και στη Στερεά Ελλάδα 76.590 με τις τρεις περιφέρειες να συγκεντρώνουν πάνω από το 80% της συνολικής καμένης έκτασης.

Οι μεγάλες πυρκαγιές στο Πόρτο Γερμενό και στο Ρέθυμνο, στα τέλη Ιουλίου, εκδηλώθηκαν σε συνθήκες ακραίων ανέμων. Στη φωτιά της Βοιωτίας και της Δυτικής Αττικής, στις 31 Ιουλίου, η μέση ένταση του ανέμου έφτασε περίπου τα 50 χιλιόμετρα την ώρα, τιμή που ξεπερνά το 99,9ο εκατοστημόριο των μετρήσεων της περιόδου 1991-2020, ενώ οι πυρκαγιές στην περιοχή της Κόνιτσας και στον Βόρειο Έβρο εκδηλώθηκαν έπειτα από παρατεταμένη ατμοσφαιρική ξηρασία.

Παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με την ανασκόπηση, η περίοδος από τον Οκτώβριο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2026 ήταν συνολικά πιο υγρή και θερμή από το κανονικό, με λιγότερη ατμοσφαιρική ξηρασία και μειωμένες χιονοπτώσεις, αυτό δεν ίσχυσε οριζόντια σε όλες τις περιοχές. Η Κρήτη, η Αττική και η Στερεά Ελλάδα, που δέχθηκαν και το μεγαλύτερο πλήγμα, συγκαταλέγονταν στις περιοχές με το μικρότερο πλεόνασμα βροχόπτωσης.

Σε ό,τι αφορά τα επιμέρους στοιχεία, έξι προστατευόμενες περιοχές επηρεάστηκαν από πυρκαγιές, με συνολική έκταση 37.390 στρεμμάτων. Σε αυτές περιλαμβάνονται τρεις περιοχές Natura 2000, ένα Εθνικό Πάρκο και δύο καταφύγια άγριας ζωής.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι 59.443 στρέμματα κάηκαν ξανά, παρότι είχαν πληγεί από πυρκαγιά κάποια στιγμή μέσα στην προηγούμενη εικοσαετία, γεγονός που μειώνει τη δυνατότητα της φυσικής αναγέννησης και αυξάνει τον κίνδυνο της μακροχρόνιας υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων. Η πλειονότητα των εκτάσεων αυτών εντοπίζεται στις πυρκαγιές της Κρήτης (Ρέθυμνο), της Καρύστου, της Αττικοβοιωτίας (Πόρτο Γερμενό - Κιθαιρώνας), της Σκύρου και της Πάρου.

Ιδιαίτερα σοβαρές εκτιμάται ότι είναι οι οικολογικές επιπτώσεις στην περιοχή της Αττικοβοιωτίας, που δοκιμάστηκε και φέτος από τις πυρκαγιές. Τουλάχιστον 1,1 εκατ. στρέμματα έχουν καεί στην Αττική τα τελευταία 20 χρόνια, με το 1/5 αυτών να έχουν καεί δύο ή παραπάνω φορές, περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα φυσικής αναγέννησης και αυξάνοντας την ανάγκη περαιτέρω προστασίας αυτών των περιοχών.

Στην περιοχή της Τραπεζίτσας, στην Κόνιτσα, η φωτιά έπληξε δασική βλάστηση σε υψόμετρα όπου κυριαρχούν η μαύρη πεύκη, η ελάτη και η λευκόδερμη πεύκη. Η ανασκόπηση καταγράφει, μεταξύ άλλων, την αυξημένη μετάβαση της φωτιάς στην κόμη των δέντρων, ένα στοιχείο που δυσκολεύει σημαντικά την αντιμετώπισή της.

Καθυστερήσεις στην πρόληψη

Για τις δράσεις πρόληψης εκτιμάται ότι διατέθηκαν τουλάχιστον 176,8 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, η εξέταση των δημόσιων συμβάσεων δείχνει σημαντική μείωση της συμβασιοποιημένης αξίας των έργων πρόληψης σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και συγκεκριμένα κατά 52,3% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025 και κατά 49,2% σε σχέση με το 2024.

Η μείωση συνδέεται εν μέρει με την ολοκλήρωση έργων του προγράμματος Antinero που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο σταδιακά ολοκληρώθηκε. Προβληματισμό, πάντως, εξακολουθεί να δημιουργεί το γεγονός ότι και φέτος η εικόνα των δημοτικών συμβάσεων πυροπροστασίας υπεγράφησαν μετά την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου. Σύμφωνα με την ανασκόπηση, μόλις το 14% των σχετικών συμβάσεων είχε υπογραφεί πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, την 1η Μαΐου, το 66,3% υπεγράφη στο διάστημα Μαΐου - Αυγούστου, όταν η αντιπυρική περίοδος βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.

Η Ανασκόπηση εντοπίζει, επίσης, σημαντικά προβλήματα διαφάνειας και λογοδοσίας σημειώνοντας ότι η κωδικοποίηση των συμβάσεων, η γεωγραφική κατανομή των έργων και η πρόσβαση σε επιμέρους κόστη δεν είναι πάντα επαρκείς, ενώ δεν υπάρχουν πλήρη διαθέσιμα στοιχεία για δαπάνες όπως οι μισθώσεις ιδιωτικών εναέριων μέσων: «Υπάρχουν κενά στην δημόσια διαθέσιμη πληροφορία καθώς για κρίσιμες δαπάνες δεν υπάρχει κανένα διαθέσιμο στοιχείο π.χ. συμβάσεις μίσθωσης ιδιωτικών εναερίων μέσων. Τα παραπάνω δημιουργούν μεγάλα ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας που έχουν αναδειχθεί και στο παρελθόν», επισημαίνεται στην έκθεση.

Καλύτερη η πρώτη επέμβαση, αλλά οι μεγάλες φωτιές παραμένουν το δύσκολο τεστ

Στα θετικά της περιόδου η ανασκόπηση καταγράφει τη βελτίωση στην αρχική αντιμετώπιση των πυρκαγιών, την κινητοποίηση των επίγειων δυνάμεων και την πρόοδο στη διερεύνηση των αιτιών εκδήλωσης των πυρκαγιών από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η έγκαιρη επέμβαση παραμένει καθοριστική, καθώς μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξη μιας μικρής εστίας σε μεγάλη πυρκαγιά.

Τα προβλήματα, όμως, γίνονται εντονότερα όταν μια φωτιά αποκτήσει μεγάλη έκταση και σύνθετη συμπεριφορά, καθώς όπως προκύπτει από τα στοιχεία, τότε αναδεικνύονται ζητήματα συντονισμού, αξιοποίησης της επιστημονικής υποστήριξης και συνεργασίας με τις εθελοντικές ομάδες. Στην ίδια κατεύθυνση, η ανασκόπηση επισημαίνει την ανάγκη για καλύτερο έλεγχο και συντήρηση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς αποτελούν πιθανή πηγή ανάφλεξης.

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, ο νέος νόμος 5281/2026 («Ενεργή Μάχη») αποτελεί μια σημαντική θεσμική εξέλιξη, καθώς ενσωματώνει αρκετές από τις προτάσεις που  έχουν διατυπωθεί διαχρονικά από το WWF Ελλάς για τη συνολική διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Η ουσιαστική εφαρμογή του, ωστόσο, αποτελεί πλέον το βασικό ζητούμενο, σημειώνει η περιβαλλοντική οργάνωση αναδεικνύοντας ως βασικές προτεραιότητες τις εξής δράσεις:

• Μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών, μέσα από στοχευμένες δράσεις πρόληψης, συστηματική διερεύνηση και δημόσια διάθεση δεδομένων για τα αίτια.
• Βελτίωση της αντιμετώπισης μεγάλων πυρκαγιών, με ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού, της επιστημονικής υποστήριξης και της αξιοποίησης των επίγειων δυνάμεων και των εθελοντικών ομάδων δασοπυρόσβεσης.
• Ενίσχυση της πρόληψης και της προστασίας ευάλωτων οικοσυστημάτων, δίνοντας προτεραιότητα σε περιοχές υψηλού κινδύνου, προστατευόμενες περιοχές και διπλοκαμένες εκτάσεις.
• Καταγραφή και αξιολόγηση των πόρων πρόληψης και καταστολής και των αποτελεσμάτων που φέρουν.
• Εφαρμογή της διαδικασίας αποκόμισης διδαγμάτων μετά από κάθε αντιπυρική περίοδο, με συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Τα σχολιά σας δημοσιεύονται άμεσα με δική σας ευθύνη. Το ΕΘΝΟΣ θα παρεμβαίνει και τα προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονταικαταχώρησηΔιαβάστε ακόμη

Οι Δημοκρατικοί πήραν τον έλεγχο του Κογκρέσου: Μπλε ο χάρτης των ΗΠΑ - Live εξελίξεις

Νέα τρένα Hitachi: Μία εβδομάδα για να μάθουν να τα οδηγούν - Η ΡΑΣ εντοπίζει νομοθετικό κενό

«Το καλώδιο θα προχωρήσει», το μήνυμα της Αθήνας: Επιχειρησιακά σχέδια για κάθε ενδεχόμενο

Κυβερνοεπίθεση σε σούπερ μάρκετ: Σημαντικές απώλειες και ανησυχία για την ασφάλεια των τροφίμων